Essays · Contemporary Art
Donald Judd. 15 untitled works in concrete.
Vật đứng yên để ánh sáng chuyển động.
The object stays still so the light can move.
Photo: Florian Holzherr; courtesy Chinati Foundation · The Chinati Foundation
Những hộp bê tông trên đồng cỏ
Ở rìa thị trấn Marfa, miền tây Texas, trên một đồng cỏ thấp và khô, có mười lăm nhóm khối bê tông xếp thành một hàng dài. Chúng nằm dọc ranh giới khu đất của Chinati Foundation, bảo tàng mà Donald Judd lập nên trên nền một đồn quân sự cũ, Fort D.A. Russell.
Mỗi khối là một cái hộp rỗng, kích thước 2,5 x 2,5 x 5 mét. Thành hộp là những tấm bê tông dày 25 xen ti mét. Có khối mở hai đầu, có khối kín một phía, có khối được chia đôi bởi một vách ngăn. Các nhóm có số khối khác nhau, đặt theo nhiều cách: thẳng hàng, song song, thành tam giác.
Không có bệ. Không có hàng rào. Không có bảng tên trên từng khối. Chúng nằm thẳng trên đất, như những công trình chưa rõ công dụng mà ai đó đã để lại giữa đồng.
Theo Chinati, đây là những tác phẩm đầu tiên được lắp đặt tại bảo tàng. Chúng được đúc và dựng ngay tại chỗ trong bốn năm, từ 1980 đến 1984, với sự hỗ trợ của Dia Art Foundation.
Một kích thước, nhiều biến thể
Judd là một trong những nghệ sĩ thường được xếp vào dòng tối giản, dù ông không thích cái tên ấy. Tác phẩm của ông quay đi quay lại với những hình khối đơn giản, lặp lại, làm từ vật liệu công nghiệp: thép, nhôm, gỗ dán, bê tông.
Ở các khối bê tông, cách làm ấy rõ nhất. Kích thước ngoài giữ nguyên, nên mắt không bị hút vào sự khác biệt về to nhỏ. Thứ thay đổi là cấu trúc bên trong: chỗ nào mở, chỗ nào đóng, chỗ nào chia ngăn. Và thứ thay đổi nhiều hơn cả nằm ngoài tầm tay nghệ sĩ.
Buổi sáng, nắng xiên qua các ô mở và in những mảng sáng dài lên mặt trong của hộp. Buổi trưa, bóng co lại gần như biến mất. Chiều muộn, bóng kéo dài trên cỏ, nối khối này với khối kia. Người đi dọc hàng khối sẽ thấy khung cảnh phía sau hiện lên qua các ô mở, rồi bị che, rồi lại hiện, như những khung hình nối tiếp.
Không cần đồng hồ. Chỉ cần đứng đủ lâu, người xem biết đã mấy giờ nhờ độ dài của bóng.
Đặt một lần, không dời đi
Năm 1978, Judd bắt đầu tu sửa Fort D.A. Russell với sự hỗ trợ của Dia Art Foundation. Chinati mở cửa cho công chúng năm 1987, như một bảo tàng độc lập, phi lợi nhuận. Ngày nay khu đất rộng 340 mẫu Anh.
Ý tưởng nền của Chinati là tác phẩm nghệ thuật cần được đặt một lần và không bao giờ dời đi. Judd không tin vào kiểu triển lãm ngắn hạn, nơi tác phẩm được đóng thùng, chuyển đi, treo lại trong một căn phòng trắng khác. Ông muốn tác phẩm, kiến trúc và phong cảnh được nghĩ cùng nhau, cố định, để người xem có thể quay lại và thấy chúng vẫn ở đúng chỗ.
Các khối bê tông là minh chứng rõ nhất cho ý ấy. Chúng không thể dời. Chúng nặng, đúc tại chỗ, gắn với đất. Chúng thuộc về đồng cỏ này, ánh sáng này, đường chân trời này.
Phong cảnh được đóng khung
Vùng Marfa rộng và thưa. Đồng cỏ kéo dài tới những dãy núi thấp ở xa, trời gần như lúc nào cũng trong. Trong một không gian như thế, mắt dễ trôi. Các khối bê tông giữ mắt lại. Mỗi ô mở là một cái khung, cắt ra một mảnh phong cảnh vừa đủ để nhìn kỹ.
Điều này làm các khối của Judd gần với những công trình land art cùng thời, như Sun Tunnels của Nancy Holt ở sa mạc Utah, nơi những ống bê tông cũng dùng để đóng khung bầu trời. Nhưng Judd không căn theo hạ chí hay chòm sao. Ông chỉ đặt những khối giống nhau cạnh nhau, và để phần còn lại cho ngày tự làm.
Mười lăm nhóm khối đã đứng đó hơn bốn mươi năm. Cỏ mọc lên rồi úa đi quanh chúng. Bê tông ngả màu theo nắng và mưa. Vật thì gần như không đổi. Chỉ ánh sáng, mỗi ngày, vẽ lại chúng một lần nữa.
Concrete boxes on the grassland
On the edge of Marfa, in far west Texas, on low dry grassland, fifteen groups of concrete units stand in a long line. They run along the border of the Chinati Foundation's property, the museum Donald Judd created on the grounds of a former army post, Fort D.A. Russell.
Each unit is a hollow box measuring 2.5 by 2.5 by 5 metres. Its walls are concrete slabs 25 centimetres thick. Some are open at both ends, some closed on one side, some divided by an inner wall. The groups hold different numbers of units, arranged in different ways: in a row, in parallel, in a triangle.
No plinths. No fences. No labels on each unit. They sit directly on the ground, like structures of unclear purpose left in the middle of a field.
According to Chinati, these were the first works installed at the museum. They were cast and assembled on site over four years, from 1980 to 1984, with support from the Dia Art Foundation.
One size, many variations
Judd is often placed among the minimalists, though he disliked the label. His work returns again and again to simple, repeated forms made of industrial materials: steel, aluminium, plywood, concrete.
The concrete works show that method most clearly. The outer size stays the same, so the eye is not drawn to differences in scale. What changes is the interior: what is open, what is closed, where the divisions fall. And what changes most lies beyond the artist's hand.
In the morning, sunlight slants through the openings and lays long patches of light inside the boxes. At noon the shadows shrink almost to nothing. Late in the afternoon they stretch across the grass, linking one unit to the next. Walking along the line, one sees the land behind appear through the openings, then vanish, then return, like frames in sequence.
No clock is needed. Stay long enough and the length of the shadows tells the hour.
Placed once, never moved
In 1978 Judd began restoring Fort D.A. Russell with support from the Dia Art Foundation. Chinati opened to the public in 1987 as an independent, nonprofit museum. Today the site covers 340 acres.
Chinati rests on the idea that works of art should be placed and never moved again. Judd distrusted the short exhibition, where works are crated, shipped and rehung in another white room. He wanted art, architecture and landscape to be thought through together, fixed, so that visitors could return and find them where they were.
The concrete works are the plainest proof of that idea. They cannot be moved. They are heavy, cast in place, bound to the ground. They belong to this grassland, this light, this horizon.
The landscape framed
The Marfa country is wide and sparse. Grassland runs to low mountains in the distance, and the sky is nearly always clear. In such a space the eye drifts. The concrete units hold it. Each opening is a frame, cutting out a piece of land just small enough to look at closely.
This brings Judd's units close to land art of the same years, such as Nancy Holt's Sun Tunnels in the Utah desert, where concrete tubes also frame the sky. But Judd did not align anything with solstices or stars. He simply set identical boxes side by side and left the rest to the day.
The fifteen groups have stood there for more than forty years. Grass has grown and faded around them. The concrete has weathered in sun and rain. The objects have barely changed. Only the light, each day, draws them once again.
Contemporary Art