Essays · Contemporary Art

Marina Abramović. Rhythm 0.

Vật nằm yên trên bàn. Nghĩa của nó nằm trong tay người cầm.

The objects lie still. Their meaning lies in the hand that lifts them.

Marina Abramović, Rhythm 0: chiếc bàn bày 72 đồ vật, cạnh đó là máy chiếu ảnh tư liệu buổi trình diễn

Tate · Tate


Một chiếc bàn và một lời mời

Năm 1974, ở Studio Morra tại Naples, Marina Abramović đứng cạnh một chiếc bàn trong sáu giờ. Trên bàn là bảy mươi hai đồ vật. Cạnh đó là một tờ hướng dẫn. Nội dung của nó ngắn: trên bàn có những vật mà khán giả có thể dùng lên người nghệ sĩ theo ý muốn; trong thời gian ấy, cô là một vật, và cô chịu toàn bộ trách nhiệm.

Những đồ vật được chọn để trải từ dễ chịu đến nguy hiểm. Có hoa hồng, lông chim, bánh mì, nho, rượu, mật ong. Có kéo, dao, đinh, roi. Có một khẩu súng và một viên đạn.

Abramović không nói, không phản ứng, không tự vệ. Cô chỉ đứng. Mọi việc xảy ra trong sáu giờ đó là do khán giả làm.

Rhythm 0 là tác phẩm cuối trong chuỗi Rhythm mà cô thực hiện đầu thập niên 1970, gồm cả Rhythm 10, Rhythm 5, Rhythm 2 và Rhythm 4. Trong những tác phẩm trước, cô thử giới hạn của chính cơ thể mình. Ở Rhythm 0, cô trao giới hạn đó cho người khác.

Sáu giờ

Theo lời kể của Abramović và những người có mặt, giờ đầu tiên khá nhẹ nhàng. Có người đưa hoa cho cô. Có người xoay tay cô, đặt cô vào một tư thế. Có người hôn cô.

Rồi dần dần, những cử chỉ đổi khác. Quần áo của cô bị cắt. Da cô bị rạch những vết nhỏ. Có người nạp đạn vào khẩu súng và đưa lên gần cô. Một số khán giả khác can thiệp. Căng thẳng chia những người trong phòng thành hai phía.

Điều đáng sợ không nằm ở một người cụ thể nào. Nó nằm ở tốc độ mà một nhóm người bình thường, trong một căn phòng triển lãm, khi được cho phép và không bị đáp trả, đi từ bông hoa đến lưỡi dao.

Khi hết sáu giờ, Abramović bắt đầu cử động và bước về phía khán giả. Theo những gì cô kể lại, nhiều người tránh ánh mắt cô và rời đi. Khi cô trở lại là một con người, họ không còn đứng trước được nữa.

Tác phẩm còn lại là gì

Một buổi trình diễn chỉ xảy ra một lần. Thứ còn lại sau đó là tư liệu. Tate giữ Rhythm 0 dưới dạng một sắp đặt: một chiếc bàn với bảy mươi hai đồ vật, và một máy chiếu ảnh với những tấm phim chụp buổi diễn cùng phần chữ.

Người xem ở bảo tàng hôm nay đứng trước chiếc bàn đó mà không có Abramović. Các đồ vật nằm yên, như chờ. Những tấm ảnh chiếu lên cho thấy chuyện đã xảy ra. Khoảng cách giữa chiếc bàn tĩnh lặng và những tấm ảnh căng thẳng là nơi tác phẩm tiếp tục.

Bởi câu hỏi của Rhythm 0 không thuộc về năm 1974. Nó hỏi người xem hôm nay: nếu được phép, bạn sẽ cầm món nào lên?

Vì sao đáng nhớ

Nhiều người xem Rhythm 0 như một thí nghiệm về bạo lực. Nhưng nó cũng là một tác phẩm về trách nhiệm và về vật. Abramović tuyên bố mình là vật, và khán giả đối xử với cô đúng như thế. Tác phẩm cho thấy ranh giới giữa người và vật mỏng đến đâu, khi chỉ cần một tờ giấy hướng dẫn để xoá nó đi.

Vài năm sau, ở New York, Mierle Laderman Ukeles đi bắt tay từng công nhân vệ sinh thành phố và cảm ơn họ, trong Touch Sanitation. Hai tác phẩm đặt cơ thể nghệ sĩ vào tay người khác theo hai hướng ngược nhau. Một bên là cái chạm có chủ đích để nhìn thấy nhau. Một bên là cái chạm được cho phép mà không có ai chịu nhìn. Đặt cạnh nhau, chúng hỏi cùng một điều: ta làm gì khi người trước mặt không thể từ chối.


A table and an invitation

In 1974, at Studio Morra in Naples, Marina Abramović stood beside a table for six hours. On the table lay seventy two objects. Next to it was a sheet of instructions. Its message was brief: there are objects on the table that the audience may use on the artist as they wish; for this time she is an object, and she takes full responsibility.

The objects were chosen to range from pleasant to dangerous. Roses, a feather, bread, grapes, wine, honey. Scissors, knives, nails, a whip. A gun and a single bullet.

Abramović did not speak, react or defend herself. She simply stood. Everything that happened in those six hours was done by the audience.

Rhythm 0 was the last of the Rhythm works she made in the early 1970s, alongside Rhythm 10, Rhythm 5, Rhythm 2 and Rhythm 4. In the earlier pieces she tested the limits of her own body. In Rhythm 0 she handed those limits to others.

Six hours

According to Abramović and those present, the first hour was gentle. Someone gave her flowers. Someone turned her arms, arranging her into a pose. Someone kissed her.

Gradually the gestures changed. Her clothes were cut. Her skin was given small cuts. Someone loaded the gun and raised it towards her. Other visitors intervened. The tension split the room into two sides.

What is frightening is not any single person. It is the speed with which a group of ordinary people in a gallery, given permission and meeting no response, moved from the flower to the blade.

When the six hours ended, Abramović began to move and walked towards the audience. As she later recounted, many avoided her eyes and left. Once she was a person again, they could no longer stand in front of her.

What remains of the work

A performance happens once. What remains is documentation. Tate holds Rhythm 0 as an installation: a table with seventy two objects, and a slide projector with slides of the performance and text.

Museum visitors today stand before that table without Abramović. The objects lie still, as if waiting. The projected images show what happened. The gap between the quiet table and the tense photographs is where the work goes on.

The question Rhythm 0 asks does not belong to 1974. It asks the viewer now: if you were allowed, which object would you pick up?

Why it stays

Many see Rhythm 0 as an experiment in violence. It is also a work about responsibility and about objects. Abramović declared herself an object, and the audience treated her exactly so. The work shows how thin the line between person and object can be, when a single sheet of instructions is enough to erase it.

A few years later in New York, Mierle Laderman Ukeles set out to shake the hand of every city sanitation worker and thank them, in Touch Sanitation. Both works place the artist's body in other people's hands, from opposite directions. One is a deliberate touch meant to make people see each other. The other is a permitted touch in which no one would look. Side by side, they ask the same thing: what do we do when the person before us cannot refuse?