Essays · Olfactory Art
Maxwell Williams. CNC Musk Factory.
Chiếc mũi không có mí mắt.
The nose has no eyelid.
Olfactory Art Keller · Olfactory Art Keller
Một triển lãm nơi mùi là hình phạt
Mùa hè năm 2022, từ 7 tháng 7 đến 6 tháng 8, Olfactory Art Keller, một phòng trưng bày chuyên về nghệ thuật khứu giác ở khu Chinatown, Manhattan, mở CNC Musk Factory. Đây là triển lãm cá nhân đầu tiên ở New York của Maxwell Williams.
Thông cáo triển lãm nói thẳng: ở đây, mùi là hình phạt, qua điêu khắc và trình diễn mang ngôn ngữ BDSM, và qua sự đồng thuận nhục cảm. Danh sách chủ đề đi kèm cũng thẳng như vậy: sự trói buộc, phim khiêu dâm, mùi của xích, của những chất gây mùi khó chịu, của quyền lực, của sự phục tùng.
Nghe thì gắt. Nhưng khi đọc kỹ, triển lãm không nói về sự tàn nhẫn. Nó nói về luật chơi. Trong BDSM, mọi thứ bắt đầu bằng một thoả thuận. Williams mượn cấu trúc đó để hỏi về cái giác quan ít được hỏi ý kiến nhất của con người.
Da nhân tạo, kính và một chiếc gông
Tác phẩm chính trên tường là loạt Constraint forever, làm năm 2022. Mỗi tác phẩm khoảng 60 x 60 cm, gồm da nhân tạo, kính và mùi. Tám mảnh da tẩm mùi được đóng khung, treo như những mẫu vật. Người xem đứng trước chúng như đứng trước tranh, nhưng thứ đến với họ trước tiên không phải hình mà là mùi.
Chữ forever trong tên không phải trang trí. Da được tẩm mùi vĩnh viễn. Không có cách nào giặt nó sạch. Đó là một sự trói buộc nằm ngay trong vật liệu.
Có một tác phẩm da khác trên tường, tên Soul, được Williams tặng cho Jimmy Camicia và Marsha P. Johnson, hai con người gắn với lịch sử cộng đồng queer ở New York. Và trong phòng, khách được lấy miễn phí những bánh xà phòng có mùi, một cử chỉ tặng cho Félix González-Torres, nghệ sĩ nổi tiếng với những đống kẹo và chồng giấy để người xem mang đi.
Ở giữa phòng là một vật lớn hơn: một chiếc gông, loại dụng cụ ngày xưa dùng để kẹp đầu và tay người bị phạt giữa chốn đông người. Chiếc gông này có mùi.
Buổi xá tội bằng mùi
Tối khai mạc, Williams trình diễn Consent is sexy. Tên đầy đủ của tác phẩm liệt kê bốn mùi thân thể, không che đậy. Thông cáo gọi đây là một màn trình diễn nối mùi với sự xấu hổ, một buổi lễ xá tội.
Khách tự nguyện đưa đầu vào chiếc gông. Họ bị giữ lại ở đó, với chiếc mũi đối diện những mùi mà người ta thường giấu đi nhất. Những khoảnh khắc thân thể đáng xấu hổ, theo lời thông cáo, được đối mặt bằng một sự phục tùng khổ dâm, trong trạng thái bị giam giữ có đồng thuận.
Williams đặt kèm một câu hỏi lấy từ ngôn ngữ BDSM: liệu người ở vị trí phục tùng có thể dẫn dắt từ bên dưới? Câu hỏi đó lật ngược cách ta nghĩ về quyền lực. Người trong gông không mất hết. Họ là người đã nói có, và họ có thể nói dừng.
Chiếc mũi và sự đồng ý
Điều làm CNC Musk Factory đáng nhớ là nó chọn đúng giác quan. Mắt có thể nhắm. Tay có thể rụt lại. Tai có thể bịt. Nhưng ta không thể thôi thở quá lâu. Mùi luôn đi vào, dù ta muốn hay không.
Vì vậy, trong đời sống hằng ngày, chiếc mũi hiếm khi được hỏi. Mùi khói xe, mùi nước hoa của người đứng cạnh trong thang máy, mùi của một căn phòng. Ta nhận tất cả mà không ký gì.
Williams dựng một không gian nơi chiếc mũi, lần đầu tiên, được hỏi trước. Mùi vẫn khó chịu. Nhưng nó đến sau một lời đồng ý. Sự khác biệt đó nhỏ, và cũng là toàn bộ tác phẩm.
Cũng năm 2022, ở Los Angeles, Williams đi tiếp theo một hướng khác với Anosmiac!, nơi chiếc mũi trở thành siêu năng lực của một nhân vật phản diện. Ở CNC Musk Factory, chiếc mũi chưa có quyền năng gì. Nó chỉ có quyền nói có hoặc không.
An exhibition where scent is the punishment
In the summer of 2022, from 7 July to 6 August, Olfactory Art Keller, a gallery devoted to olfactory art in Manhattan's Chinatown, opened CNC Musk Factory. It was Maxwell Williams's first solo exhibition in New York.
The press text is blunt: here scent is the punishment, through BDSM sculpture and performance, and through sensual consent. The list of themes is just as blunt: constraint, pornography, the smell of chains, of malodorants, of power, of submission.
It sounds harsh. Read closely, though, the exhibition is not about cruelty. It is about rules. In BDSM everything begins with an agreement. Williams borrows that structure to ask about the human sense that is least often consulted.
Artificial leather, glass and a pillory
The main wall work is the series Constraint forever, from 2022. Each piece is about 24 by 24 inches, made of artificial leather, glass and scent. Eight scented leather fragments hang framed, like specimens. Visitors stand before them as before paintings, but what reaches them first is not an image. It is a smell.
The word forever in the title is not decoration. The leather is permanently scented. There is no washing it clean. The constraint lives inside the material.
Another leather work on the wall, Soul, is dedicated by Williams to Jimmy Camicia and Marsha P. Johnson, two figures tied to the history of New York's queer community. And in the room, visitors could take free scented soaps, a gesture dedicated to Félix González-Torres, the artist known for piles of sweets and stacks of paper that viewers carry away.
In the middle of the room stands something larger: a pillory, the old device that clamped the head and hands of the punished in a public square. This one has a smell.
An absolution by smell
At the opening, Williams performed Consent is sexy. The full title lists four bodily smells, with nothing softened. The press text calls it a performance linking scent and shame, a ceremony of absolution.
Guests volunteered to put their heads in the pillory. They were held there, noses facing the smells people usually hide most. Shameful bodily moments, in the words of the text, were faced through masochistic submission while consensually confined.
Williams attaches a question drawn from BDSM vocabulary: can the one who submits still lead from below? The question turns our picture of power upside down. The person in the pillory has not lost everything. They are the one who said yes, and they can say stop.
The nose and consent
What makes CNC Musk Factory memorable is that it picks the right sense. Eyes can close. Hands can pull back. Ears can be covered. But we cannot stop breathing for long. Smell always gets in, whether we want it or not.
So in daily life the nose is rarely asked. Exhaust fumes, the perfume of a stranger in a lift, the smell of a room. We take all of it without signing anything.
Williams builds a space where the nose, for once, is asked first. The smell is still unpleasant. But it arrives after a yes. That difference is small, and it is the whole work.
Later in 2022, in Los Angeles, Williams took another direction with Anosmiac!, where the nose becomes a villain's superpower. In CNC Musk Factory the nose has no powers yet. It only has the right to say yes or no.
Olfactory Art