Essays · Contemporary Art
Michael Landy. Break Down.
Một đời người, được đếm từng món rồi xoá đi.
A life, counted item by item, then erased.
courtesy Artangel · Artangel
Một cửa hàng bỏ trống, một nhà máy tạm
Tháng 2 năm 2001, cửa hàng bách hoá C&A cũ trên Oxford Street, London, mở cửa trở lại. Không phải để bán. Từ ngày 10 đến ngày 24 tháng 2, bên trong là một nhà máy phân loại vật liệu được dựng riêng cho một tác phẩm.
Trung tâm của nhà máy là một hệ băng chuyền dài 100 mét. Trên băng chuyền là những khay nhựa màu vàng. Trong khay là đồ đạc của nghệ sĩ Michael Landy. Tất cả đồ đạc của ông.
Landy cùng 12 người phụ việc, mà ông gọi đùa là các môn đồ, làm việc suốt hai tuần. Từng món được tháo rời, đập vỡ, nghiền thành bột hoặc băm thành hạt. Người đi đường có thể bước vào và đứng xem.
Tên tác phẩm, Break Down, vừa có nghĩa là phá vỡ, vừa có nghĩa là suy sụp, và cũng có nghĩa là phân tích thành từng phần. Cả ba nghĩa đều có mặt trong căn phòng ấy.
Một năm để đếm
Phần ít được nhìn thấy nhất của tác phẩm lại là phần tốn thời gian nhất. Trước khi phá, Landy dành một năm để kiểm kê mọi thứ mình có. Kết quả là 7.227 món.
Ông chia chúng thành các nhóm: tác phẩm nghệ thuật, quần áo, thiết bị, đồ nội thất, đồ bếp, đồ giải trí, xe cơ giới, đồ ăn uống dễ hỏng, sách báo, vật liệu xưởng vẽ. Mỗi món có mã riêng, được ghi lại như trong sổ sách của một kho hàng.
Nhóm xe cơ giới chỉ có một món: chiếc Saab 900 màu đỏ anh đào của ông. Chiếc xe cũng bị tháo ra từng phần, như mọi thứ khác.
Nhóm tác phẩm nghệ thuật cũng không được giữ lại. Không có ngoại lệ. Nếu có ngoại lệ, tác phẩm sẽ không còn là toàn bộ. Một bản kiểm kê chỉ có nghĩa khi nó đếm hết.
Cái giá của việc sở hữu
Oxford Street là một trong những con phố mua sắm đông nhất châu Âu. Đặt tác phẩm ở đó, trong một cửa hàng quần áo cũ, là một lựa chọn rõ ràng. Xung quanh, người ta đang mua. Bên trong, một người đang bỏ đi tất cả những gì mình đã mua trong đời.
Nhưng Break Down không phải một bài giảng về tiêu dùng. Không có khẩu hiệu nào trên tường. Chỉ có băng chuyền chạy đều, khay vàng nối nhau, và tiếng máy nghiền.
Người xem tự làm phép so sánh. Họ nhìn những món đồ trôi qua, một chiếc áo khoác, một món đồ bếp, một cuốn sách, và tự hỏi trong nhà mình có bao nhiêu món như vậy. Tự hỏi nếu phải đếm, mình sẽ đếm mất bao lâu.
Một năm sau, năm 2002, bản kiểm kê đầy đủ được in thành sách. Những món đồ không còn. Danh sách của chúng thì còn.
Khi không còn gì
Vào cuối ngày thứ mười bốn, Landy không còn sở hữu vật gì. Đó là kết thúc của tác phẩm, và cũng là câu hỏi nó để lại: một người là gì khi không còn đồ đạc?
Có thể trả lời rằng con người không phải đồ vật. Nhưng tác phẩm cho thấy mọi chuyện không đơn giản vậy. Đồ vật giữ lại ký ức, quan hệ, công việc, thói quen. Một bức thư giữ lại một người bạn. Một chiếc áo giữ lại một mùa. Mất chúng không phải mất ký ức, nhưng là mất chỗ để ký ức bám vào.
Break Down đáng nhớ vì nó làm điều mà hầu hết chúng ta chỉ nghĩ đến trong một thoáng khi dọn nhà. Nó làm điều đó đến cùng, công khai, có hệ thống.
Giống như những tác phẩm chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn rồi biến mất, ví dụ bức tượng đường của Kara Walker, điều còn lại sau Break Down không phải vật. Đó là ký ức của những người đã đứng xem.
An empty store, a temporary factory
In February 2001, the former C&A department store on Oxford Street in London opened again. Not to sell anything. From 10 to 24 February, it housed a material reclamation factory built for a single work.
At its centre ran a conveyor system 100 metres long, carrying yellow trays. In the trays were the belongings of the artist Michael Landy. All of them.
Landy and 12 operatives, whom he called his disciples, worked for two weeks. Each item was taken apart, broken, pulped or granulated. Passers by could walk in and watch.
The title, Break Down, means to destroy, to collapse, and to analyse into parts. All three meanings were present in that room.
A year of counting
The least visible part of the work took the longest. Before destroying anything, Landy spent a year making an inventory of everything he owned. It came to 7,227 items.
He sorted them into categories: artworks, clothing, equipment, furniture, kitchen, leisure, motor vehicle, perishables, reading material, studio material. Each item had its own code, logged like stock in a warehouse.
The motor vehicle category held a single entry: his cherry red Saab 900. It was taken apart like everything else.
The artworks were not spared either. No exceptions. With an exception, the work would no longer be the whole. An inventory only means something when it counts everything, down to the smallest thing in a drawer.
The cost of owning
Oxford Street is one of the busiest shopping streets in Europe. Placing the work there, in a former clothing store, was a clear choice. Outside, people were buying. Inside, one man was letting go of everything he had ever bought.
Yet Break Down is not a lecture on consumption. No slogans on the walls. Only the steady belt, the yellow trays, the sound of the shredders.
Visitors made the comparison themselves. They watched things pass, a coat, something from a kitchen, a book, and wondered how many such things they had at home. How long it would take them to count.
A year later, in 2002, the full inventory was published as a book. The objects are gone. Their list remains.
When nothing is left
At the end of the fourteenth day, Landy owned nothing. That was the end of the work, and the question it leaves: what is a person without possessions?
One could answer that people are not things. The work shows it is not so simple. Objects hold memories, relationships, work, habits. A letter keeps a friend. A coat keeps a season. Losing them is not losing memory, but losing a place for memory to cling to.
Break Down stays with us because it does what most of us only consider for a moment while moving house. It carries it through to the end, in public, systematically.
Like other works that exist briefly and vanish, such as Kara Walker's sugar sculpture, what remains after Break Down is not an object. It is the memory of those who stood and watched.
Contemporary Art