Essays · Olfactory Art
Alexis Karl. The Exquisite Inevitable.
Rừng không cần xin phép để quay lại.
The forest needs no permission to return.
Photo: Alexis Karl · Olfactory Art Keller
Từ một bối cảnh phim
Alexis Karl là nhà làm phim và nghệ sĩ thị giác. The Exquisite Inevitable, trưng bày tại Olfactory Art Keller ở New York từ ngày 9 tháng 11 đến ngày 16 tháng 12 năm 2023, không bắt đầu như một tác phẩm sắp đặt. Nó bắt đầu như một bối cảnh phim.
Karl đang chuẩn bị ANTON, một phim truyện thuộc dòng kinh dị dân gian đô thị. Phim kể về một căn hộ bị cây cỏ của một khu rừng nuốt dần. Để làm bối cảnh, cô tự tay dựng khu rừng ấy ngay trong căn hộ của chính mình. Sau đó, cô hình dung lại nó thành một sắp đặt cho phòng trưng bày.
Chuyển từ phim sang phòng trưng bày thay đổi vị trí của người xem. Trong phim, khán giả nhìn khu rừng qua ống kính, ở một khoảng cách an toàn. Trong phòng trưng bày, họ bước vào, đi trên những tấm thảm đang rã, ngửi, nghe và chạm.
Chi tiết cô dựng khu rừng trong chính căn hộ mình đáng để ý. Trước khi là tác phẩm, đó là một nơi cô sống cùng. Rêu phải được tưới, đất phải được giữ ẩm, và mùi của chúng hẳn đã ở trong nhà cô nhiều ngày. Câu chuyện của phim, một căn hộ bị rừng nuốt, đã xảy ra một phần thật trước khi được quay.
Những gì còn lại trong phòng
Khu rừng có những thân cây được chế tác, cắm rễ trong rêu và lớp đất rừng. Dây leo buông thấp, vắt những dải rêu Tây Ban Nha. Một chiếc ghế bành bị rêu sống và cây cỏ phủ kín. Một chiếc máy hát quay mãi, kim nhảy cách quãng như nhịp tim.
Giữa cây cỏ là dấu vết của người từng sống ở đây: một cốc cà phê đang phân huỷ, một cặp kính đọc sách, những cuốn sách mang thông điệp không đọc được. Rồi đến những thứ lạ hơn. Một bàn thờ bằng gỗ hoá đá. Những chiếc sọ lai. Những bình nghi lễ nạm đá bán quý, xương và răng. Và những sinh vật không thể có thật, nằm ở nhiều giai đoạn phân huỷ khác nhau.
Tất cả được sắp đặt như sau một sự kiện mà không ai kể lại. Người xem không biết người chủ căn hộ đã đi đâu. Họ chỉ thấy khu rừng đang làm việc của nó: mọc lại, không ngừng.
Không có món nào trong phòng được giải thích. Người xem tự nối chúng lại. Cặp kính gợi một người đọc sách. Chiếc ghế gợi một người ngồi. Chiếc máy hát gợi một người từng chọn đĩa. Mỗi vật là một dấu vết, và khu rừng đang xoá dần chúng.
Mùi của rừng và của mục rữa
Mùi là phần chính của tác phẩm. Karl chiết tinh chất từ chính những vật liệu của rừng: nấm, vỏ cây, rêu, lá khô và lá tươi, vỏ hạt, quả sồi, đất. Cô tách ra những mùi riêng lẻ, trong đó có mùi xạ động vật và mùi phân huỷ, rồi đặt chúng cạnh mùi xanh của lá, của cuống hoa, của rêu và đất sâu.
Cặp đối lập ấy là nội dung của tác phẩm. Mùi xanh là sự sống đang mọc. Mùi xạ và mùi phân huỷ là sự sống đang tan. Trong một khu rừng thật, hai mùi này luôn đi cùng nhau: lá mới mọc lên từ lá cũ đang mục.
Âm thanh làm lớp cuối cùng. Tiếng rừng hoà với tiếng opera và tiếng máy móc rì rầm. Theo trang triển lãm, tác phẩm vẽ ra một thế giới hậu nhân loại u ám, nơi cây cỏ không ngừng tái sinh, và đặt câu hỏi đâu là thật, đâu là không.
Câu hỏi ấy có sẵn trong vật liệu. Cây là giả, rêu là thật. Đất là thật, sinh vật là giả. Mùi thì luôn là thật, dù được chiết ra để dựng một khu rừng giả. Trong chương trình của Olfactory Art Keller, ít tác phẩm nào khiến ranh giới đó mờ đến vậy.
From a film set
Alexis Karl is a filmmaker and visual artist. The Exquisite Inevitable, shown at Olfactory Art Keller in New York from November 9 to December 16, 2023, did not begin as an installation. It began as a film set.
Karl was preparing ANTON, a feature in the urban folk horror genre. The film tells of an apartment slowly consumed by the vegetation of a forest. To build the set, she fabricated that forest by hand inside her own apartment. She then reimagined it as an installation for the gallery.
Moving from film to gallery changes where the viewer stands. In a film, the audience watches the forest through a lens, at a safe distance. In the gallery, they step inside, walk on disintegrating rugs, smell, listen and touch.
The detail that she built the forest in her own apartment deserves attention. Before it was a work, it was something she lived with. Moss had to be watered, soil kept damp, and their smell must have filled her home for days. The film's story, an apartment swallowed by forest, partly came true before it was ever shot.
What remains in the room
The forest has fabricated trees rooted in moss and forest floor. Vines hang low, draped with Spanish moss. A lounge chair is overtaken by live moss and plants. A record player plays forever, its needle skipping like a heartbeat.
Among the plants are traces of whoever lived here: a decomposing coffee mug, reading glasses, books carrying messages no one can read. Then stranger things. A petrified wooden altar. Hybrid ritual skulls. Ritual vessels encrusted with semiprecious stones, bones and teeth. And impossible creatures in various states of decay.
Everything is arranged as if after an event no one describes. Visitors do not know where the tenant went. They only see the forest doing its work: growing back, without pause.
Nothing in the room is explained. Visitors link things up themselves. The glasses suggest a reader. The chair suggests someone sitting. The record player suggests someone who once chose a record. Each object is a trace, and the forest is slowly erasing them.
The smell of forest and of decay
Scent is central to the work. Karl extracted essences from the forest materials themselves: mushrooms, bark, moss, dried and fresh leaves, seed pods, acorns, dirt. She isolated individual smells, among them animal musk and decay, and set them beside the green of leaves and flower stems, of moss and deep earth.
That opposition is the content of the work. The green smell is life growing. The musk and decay are life coming apart. In a real forest the two always travel together: new leaves rise out of old ones rotting.
Sound is the final layer. Forest sounds merge with opera and a low mechanical hum. According to the exhibition page, the work sketches a sinister post human world where overgrown plants are in a relentless process of regrowth, and asks what is real and what is not.
That question is built into the materials. The trees are fake, the moss is real. The dirt is real, the creatures are fake. The smell is always real, even when extracted to build a false forest. Within the Olfactory Art Keller programme, few works blur that line as thoroughly.
Olfactory Art