Essays · Olfactory Art
Olfactory Art Keller.
Một gallery cho thứ không nhìn thấy được.
A gallery for what cannot be seen.
Olfactory Art Keller · Wallpaper*
Một nhà khoa học mở gallery
Andreas Keller có hai bằng tiến sĩ, một về khoa học thần kinh, một về triết học. Ông dành khoảng hai mươi năm nghiên cứu khứu giác, và năm 2018 viết cuốn Philosophy of Olfactory Perception, bàn về việc ngửi khác với nhìn như thế nào khi ta coi cả hai là những cách nhận biết thế giới.
Năm 2021, ông mở Olfactory Art Keller ở Manhattan. Gallery hiện nằm ở số 25 phố Henry, khu Chinatown. Đó là một gallery với một nguyên tắc rõ ràng: tác phẩm chính là mùi. Có thể có vật để nhìn, có thể có chữ, nhưng chúng chỉ đi kèm.
Keller không tìm những mùi mô phỏng. Một tác phẩm ở đây không nhằm khiến người ta thốt lên rằng nó giống mùi chuối. Nó nhằm đặt ra một ý tưởng, và mùi là chất liệu của ý tưởng ấy, giống như sơn là chất liệu của một bức tranh.
Điều khiến gallery này khác với một cửa hàng nước hoa cao cấp là thời gian. Mỗi triển lãm có ngày mở và ngày đóng. Người ta đến, ngửi, rồi đi. Không có gì để mua mang về. Mùi ở lại trong phòng và trong trí nhớ.
Không ngại mùi khó chịu
Ngành nước hoa gần như chỉ làm việc với mùi dễ chịu. Olfactory Art Keller thì không đặt ra giới hạn ấy. Một ví dụ là Shame của Rachel Barfield, đặt những nguyên liệu gợi đến chất tiết của cơ thể người cạnh hương hoa và xạ hương. Tác phẩm cố ý làm người ngửi lúng túng, và qua đó hỏi lại chuẩn mực về cái đẹp mà ngành nước hoa vẫn giữ.
Các triển lãm ở đây đi theo nhiều hướng. Minimal Scents khám phá sự tối giản trong việc tạo mùi. Portraits in Scent và Found Scents là những triển lãm nhóm, tìm cách ghi lại những thứ không cầm nắm được bằng mùi. Đầu năm 2024, Basenote Bitch của Elizabeth Renstrom gợi lại tuổi mới lớn qua những mùi nước hoa đại trà quen thuộc với cả một thế hệ, loại mùi táo, mùi trái cây ngọt bày trên kệ trung tâm thương mại.
Cuối năm 2024, Missense của Sean Raspet và Maxwell Williams làm ra những mùi cố ý mơ hồ, mỗi người ngửi thấy một thứ khác nhau. Raspet vốn là nghệ sĩ đã làm việc với phân tử mùi từ lâu, như trong Residuals.
Số người gửi hồ sơ tham gia các lời mời mở của gallery tăng từ khoảng 40 lên khoảng 100. Họ đến từ nhiều phía: người chuyên nghiệp trong ngành điều hương, và cả những người mới học cách trộn mùi.
Một mùa tử đinh hương
Trong các tác phẩm từng có mặt ở gallery, Bloom Dates của Miriam Songster là tác phẩm dễ nhớ nhất vì nó không làm gì cả. Những cành tử đinh hương được đặt trong phòng suốt mùa hoa của New York. Hoa nở, toả mùi, rồi héo. Tác phẩm kết thúc khi hoa tàn.
Không có công thức, không có chai, không có bản sao. Mùi trong Bloom Dates không thể được giữ lại hay bán đi. Nó là một đoạn thời gian được đo bằng mũi. Ai đến vào tuần đầu ngửi thấy một thứ. Ai đến vào tuần cuối ngửi thấy một thứ khác.
Tác phẩm ấy tóm tắt khá đúng tinh thần của cả gallery. Mùi là một chất liệu sống, thay đổi, và biến mất. Đưa nó vào gallery không phải để giữ nó mãi, mà để có một chỗ cho người ta chú ý đến nó trong lúc nó còn đó.
Năm 2022, một tuyển chọn từ năm đầu tiên của gallery đã sang Los Angeles trong triển lãm OAK@IAO. Nhưng căn phòng ở phố Henry vẫn là điểm gốc: một nơi ở New York mà người ta đến để ngửi, không phải để mua.
A scientist opens a gallery
Andreas Keller holds two doctorates, one in neuroscience and one in philosophy. He has spent some twenty years researching smell, and in 2018 he wrote Philosophy of Olfactory Perception, on how smelling differs from seeing when both are treated as ways of knowing the world.
In 2021 he opened Olfactory Art Keller in Manhattan. The gallery now sits at 25 Henry Street, in Chinatown. It has one clear principle: the work is the smell. There may be things to look at, there may be words, but they only accompany it.
Keller is not looking for imitations. A work here is not meant to make people exclaim that it smells like banana. It is meant to put forward an idea, with smell as the material of that idea, the way paint is the material of a painting.
What sets the gallery apart from a luxury perfume shop is time. Each exhibition has an opening date and a closing date. People come, smell, and leave. There is nothing to take home. The smell stays in the room and in memory.
Unafraid of unpleasant smells
The perfume industry works almost entirely with pleasant smells. Olfactory Art Keller sets no such limit. One example is Shame by Rachel Barfield, which places materials that recall human bodily secretions beside florals and musks. The work sets out to make the viewer uneasy, and in doing so questions the standards of beauty the perfume industry keeps.
The exhibitions go in many directions. Minimal Scents explored minimalism in making smells. Portraits in Scent and Found Scents were group shows trying to capture intangible things in smell. In early 2024, Basenote Bitch by Elizabeth Renstrom recalled adolescence through mass market perfumes familiar to a whole generation, the apple and sweet fruit smells lined up on shopping mall shelves.
In late 2024, Missense by Sean Raspet and Maxwell Williams produced deliberately ambiguous smells that each person perceives differently. Raspet has long worked with odour molecules, as in Residuals.
Submissions to the gallery's open calls grew from around 40 to around 100. They come from many directions: professionals in perfumery, and people just learning to mix smells.
One lilac season
Of the works shown at the gallery, Bloom Dates by Miriam Songster is the most memorable because it does nothing at all. Lilac branches were placed in the room through New York's lilac season. The flowers opened, gave off their smell, and wilted. The work ended when the flowers faded.
No formula, no bottle, no copy. The smell in Bloom Dates cannot be kept or sold. It is a stretch of time measured by the nose. Someone who came in the first week smelled one thing. Someone who came in the last week smelled another.
That work sums up the spirit of the whole gallery. Smell is a living material; it changes and it disappears. Bringing it into a gallery is not about keeping it forever but about making a place where people notice it while it is still there.
In 2022 a selection from the gallery's first year travelled to Los Angeles in the exhibition OAK@IAO. But the room on Henry Street remains the starting point: a place in New York where people go to smell, not to buy.
Olfactory Art