Essays · Photography
Gabriele Basilico. Milano. Ritratti di fabbriche.
Một toà nhà cũng có khuôn mặt, nếu ta chịu nhìn.
A building has a face too, if we care to look.
PAC Milano · PAC Milano
Chân dung của nhà máy
Gabriele Basilico sinh năm 1944 ở Milano và mất năm 2013. Ông học kiến trúc trước khi chuyển sang nhiếp ảnh, và cái nhìn của người học kiến trúc đi theo ông suốt đời làm nghề: quan tâm tới khối, tới mặt tiền, tới cách một công trình đứng trong không gian.
Từ năm 1978 đến năm 1980, ông đi khắp vùng công nghiệp của Milano. Ông chụp những nhà máy còn đang hoạt động và những nhà máy đã bỏ hoang, những xưởng lớn và những xưởng nhỏ, những mặt tiền gạch, những cổng sắt, những ống khói.
Tên dự án là Milano. Ritratti di fabbriche, tức Milano. Chân dung các nhà máy. Chữ chân dung được chọn có chủ đích. Basilico không chụp nhà máy như bối cảnh cho một câu chuyện lao động. Ông chụp chúng như chủ thể, như người ta chụp một khuôn mặt.
Toàn bộ dự án là một cuộc khảo sát có hệ thống. Nó giống một tấm thẻ căn cước cho cả vùng công nghiệp của thành phố: từng công trình được ghi lại, từng cái một, trước khi thành phố thay đổi.
Nắng gắt, ngày nghỉ, không người
Basilico đặt cho mình những điều kiện rất chặt. Ông chụp vào những ngày có nắng rực, để bóng đổ thật sắc. Ông chụp vào ngày lễ và ngày nghỉ, khi đường phố không có xe và không có người.
Kết quả là những bức ảnh đen trắng rất tĩnh. Mặt tiền nhà máy hiện ra rõ ràng, chia thành những mảng sáng tối gọn gàng. Bóng của mái, của cột, của ống khói cắt lên tường như một nét vẽ. Không có gì chuyển động.
Sự vắng người ấy không làm ảnh trở nên lạnh lẽo. Nó làm công trình trở thành nhân vật duy nhất. Người xem không bị phân tâm bởi một chiếc xe, một người công nhân đi ngang. Chỉ còn hình khối và ánh sáng.
Ánh nắng gắt là một lựa chọn đáng chú ý. Nhiều nhiếp ảnh gia kiến trúc thích trời u ám để ánh sáng đều. Basilico làm ngược lại. Ông để ánh sáng mạnh làm lộ ra cái cốt lõi của kiến trúc, như cách một ngọn đèn chiếu thẳng làm lộ ra đường nét của một khuôn mặt.
Triển lãm năm 1983
Từ ngày 10 tháng 3 đến ngày 11 tháng 4 năm 1983, PAC, tức Padiglione d'Arte Contemporanea ở Milano, tổ chức triển lãm cá nhân của Basilico với dự án này. Một trăm bức ảnh được chọn từ hơn hai trăm tấm, in đen trắng khổ 30 x 40 cm.
Dự án cũng thành cuốn sách Milano, Ritratti di Fabbriche do nhà Sugarco Editore xuất bản, với các bài viết của Carlo Tognoli, Marco Romano và Carlo Bertelli.
PAC giới thiệu dự án như một sự gặp nhau giữa hai cách làm. Một bên là phương pháp tư liệu: chụp có hệ thống, bao quát cả một vùng đô thị. Một bên là cái nhìn diễn giải: dùng ánh sáng để làm lộ ra bản chất của kiến trúc. Chính sự gặp nhau ấy làm bộ ảnh vừa là hồ sơ, vừa là tác phẩm.
Cách làm này gợi nhớ tới Bernd và Hilla Becher với những tháp nước, cũng chụp kiến trúc công nghiệp một cách đều đặn. Nhưng nếu Bechers chọn trời xám để mọi công trình giống nhau về ánh sáng, Basilico chọn nắng gắt để mỗi công trình có một khuôn mặt riêng.
Một thành phố trước khi đổi khác
Cuối thập niên 1970, Milano vẫn là một thành phố công nghiệp. Trong những thập niên sau, nhiều nhà máy đóng cửa, bị phá đi hoặc chuyển đổi thành văn phòng, nhà ở, không gian văn hoá. Vùng công nghiệp Basilico chụp dần mất hình dạng cũ.
Vì vậy bộ ảnh, lúc đầu là một cuộc khảo sát, dần có thêm một lớp nghĩa khác. Nó ghi lại một thành phố đã từng như thế. Có những công trình giờ chỉ còn trong những tấm ảnh 30 x 40 cm ấy.
Basilico về sau chụp nhiều thành phố khác, và trở thành một trong những nhiếp ảnh gia đô thị quan trọng nhất của Ý. Nhưng khởi đầu là ở đây, trên những con phố vắng của Milano vào ngày nghỉ, trước những bức tường nhà máy trong nắng.
Portraits of factories
Gabriele Basilico was born in Milan in 1944 and died in 2013. He studied architecture before turning to photography, and that training stayed with him all his working life: an attention to mass, to façades, to how a building stands in space.
From 1978 to 1980 he travelled across the industrial districts of Milan. He photographed factories still working and factories abandoned, large works and small workshops, brick fronts, iron gates, chimneys.
The project was called Milano. Ritratti di fabbriche, Milan. Portraits of factories. The word portrait was deliberate. Basilico did not photograph factories as a backdrop to a story about labour. He photographed them as subjects, the way one photographs a face.
The whole project was a systematic survey. It worked like an identity card for the city's industrial fabric: each building recorded, one by one, before the city changed.
Hard sun, holidays, no people
Basilico set himself strict conditions. He photographed in bright sunlight, so that shadows fell sharp. He photographed on public holidays and days off, when the streets were empty of cars and people.
The result is a set of very still black and white images. The factory fronts appear clearly, divided into clean areas of light and dark. The shadows of roofs, columns and chimneys cut across the walls like drawn lines. Nothing moves.
That absence of people does not make the pictures cold. It makes the building the only character. The viewer is not distracted by a car or a passing worker. Only form and light remain.
The hard sunlight is a notable choice. Many architectural photographers prefer overcast skies for even light. Basilico did the opposite. He let strong light reveal the essence of the architecture, the way a direct lamp reveals the lines of a face.
The 1983 exhibition
From 10 March to 11 April 1983, PAC, the Padiglione d'Arte Contemporanea in Milan, held a solo exhibition of the project. One hundred photographs were chosen from more than two hundred, printed in black and white at 30 x 40 cm.
The project also became the book Milano, Ritratti di Fabbriche was published by Sugarco Editore, with texts by Carlo Tognoli, Marco Romano and Carlo Bertelli.
PAC presented the project as a meeting of two approaches. One was documentary method: systematic coverage of an entire urban area. The other was interpretive vision: using light to reveal what architecture is. That meeting is what makes the series both a record and a work.
The approach recalls Bernd and Hilla Becher with their water towers, who also photographed industrial architecture with great consistency. But where the Bechers chose grey skies so every structure shared the same light, Basilico chose hard sun so each building had its own face.
A city before it changed
In the late 1970s Milan was still an industrial city. In the decades that followed, many factories closed, were demolished, or were turned into offices, housing and cultural spaces. The industrial landscape Basilico photographed gradually lost its old shape.
So the series, first a survey, slowly took on another meaning. It records a city as it once was. Some of these buildings now exist only in those 30 x 40 cm prints.
Basilico went on to photograph many other cities and became one of Italy's most important urban photographers. But it began here, on the empty streets of Milan on a holiday, in front of factory walls in the sun.
Photography