Essays · Photography
Graciela Iturbide. Juchitán de las Mujeres.
Một nơi chốn được nhớ qua những người giữ nó.
A place remembered through the people who hold it.
Courtesy the artist · Aperture
Một lời mời đến eo đất
Juchitán là một thị trấn trên eo đất Tehuantepec, bang Oaxaca, miền nam Mexico. Đây là một trung tâm của văn hoá Zapotec, và từ lâu là biểu tượng cho những cuộc đấu tranh của các cộng đồng bản địa ở Mexico.
Năm 1979, hoạ sĩ Francisco Toledo, người gốc Juchitán, mời Graciela Iturbide đến đó để làm một triển lãm cho Casa de la Cultura của thị trấn. Iturbide nhận lời. Chuyến đi ấy mở ra một loạt ảnh bà theo đuổi trong gần mười năm, từ 1979 đến 1989.
Iturbide sinh ra ở Mexico City. Bà học nhiếp ảnh với Manuel Álvarez Bravo, bậc thầy của nhiếp ảnh Mexico thế kỷ 20. Qua ông, bà quan tâm đến đời sống của các nền văn hoá bản địa trong nước mình. Juchitán là nơi mối quan tâm ấy trở thành một thực hành dài hơi.
Những người phụ nữ ở giữa
Ở Juchitán, phụ nữ nắm giữ những phần quan trọng của đời sống kinh tế và nghi lễ. Họ buôn bán ở chợ, đứng ở trung tâm các lễ hội, giữ nhịp cho cả thị trấn. Iturbide chọn họ làm trung tâm. Tên loạt ảnh nói thẳng điều đó: Juchitán của những người phụ nữ.
Bà chụp họ ở chợ, trong các buổi lễ, trong nhà, ngoài đường. Bà không đến rồi đi. Bà ở lại, quay lại, kết bạn. Về sau bà kể rằng Juchitán là một trong những nơi bà thấy hạnh phúc nhất, vì những tình bạn ở đó, và có những người trong ảnh vẫn đến thăm nhà bà nhiều năm sau.
Nhiều bức ảnh ra đời từ chính sự tin cậy ấy. Bức Magnolia được chụp trong một quán rượu. Người trong ảnh thấy Iturbide cầm máy và tự gọi bà lại, bảo bà chụp mình. Người được chụp chủ động bước vào khung hình.
Đức Mẹ của những con kỳ nhông
Bức ảnh nổi tiếng nhất của loạt này là Nuestra Señora de las Iguanas, chụp năm 1979. Người phụ nữ trong ảnh là Zobeida Díaz, một người bán kỳ nhông ở chợ Juchitán. Trên đầu bà là những con kỳ nhông còn sống, xếp thành một vòng như vương miện.
Iturbide kể rằng bà chụp Zobeida mười hai kiểu, và chỉ một kiểu dùng được. Đó là tấm duy nhất những con kỳ nhông cùng ngẩng đầu, như thể chúng cũng đang tạo dáng.
Tên bức ảnh mượn cách gọi dành cho Đức Mẹ. Một người bán hàng ở chợ được đặt ngang hàng với một hình tượng thiêng. Không có gì trong ảnh được dựng. Chỉ có một người phụ nữ, một buổi chợ, và một giây mà mọi thứ tình cờ đứng đúng chỗ.
Bức ảnh về sau đi rất xa khỏi khu chợ nơi nó ra đời. Bản in của nó nằm trong bộ sưu tập của SFMOMA ở San Francisco, National Gallery of Art ở Washington, Bảo tàng Brooklyn và nhiều nơi khác. Một khoảnh khắc ở chợ Juchitán trở thành một trong những hình ảnh được nhận ra nhiều nhất của nhiếp ảnh Mexico.
Juchitán của tôi
Loạt ảnh từng bị phê bình là không chụp một Juchitán đích thực. Iturbide đáp lại rằng đây không phải Juchitán, đây là Juchitán của bà. Câu trả lời ấy thẳng thắn hơn nhiều tác phẩm tư liệu tự nhận mình khách quan.
Bà không giả vờ đứng ngoài. Bà nhìn bằng mắt của một người được mời, một người bạn, một người từ thành phố đến. Những tấm ảnh mang dấu vết của vị trí ấy, và không che giấu nó.
Điều đáng nhớ ở Juchitán de las Mujeres là sự thành thật về điểm nhìn. Một cách làm gần với nó là Acts of Appearance của Gauri Gill, nơi nhiếp ảnh gia cũng ở lại lâu với một cộng đồng và để người trong ảnh cùng quyết định mình hiện ra thế nào.
An invitation to the isthmus
Juchitán is a town on the Isthmus of Tehuantepec, in the state of Oaxaca, southern Mexico. It is a centre of Zapotec culture and has long stood for the struggles of Indigenous communities in Mexico.
In 1979 the painter Francisco Toledo, himself from Juchitán, invited Graciela Iturbide to make an exhibition for the town's Casa de la Cultura. She accepted. The trip opened a series she pursued for nearly a decade, from 1979 to 1989.
Iturbide was born in Mexico City. She studied photography with Manuel Álvarez Bravo, the master of twentieth century Mexican photography. Through him she became interested in the lives of Indigenous cultures in her own country. Juchitán is where that interest became a long practice.
The women at the centre
In Juchitán, women hold key parts of economic and ceremonial life. They trade at the market, stand at the centre of the fiestas, keep the rhythm of the town. Iturbide put them at the centre. The title says it plainly: Juchitán of the women.
She photographed them at the market, at celebrations, at home, in the street. She did not come and go. She stayed, returned, made friends. She later said Juchitán was one of the places she felt happiest, because of the friendships there, and that some of the people in her pictures still came to visit her years later.
Many pictures grew from that trust. Magnolia was taken in a cantina. The sitter saw Iturbide with her camera and called her over, asking to be photographed. The subject stepped into the frame herself.
Our Lady of the Iguanas
The best known image of the series is Nuestra Señora de las Iguanas, taken in 1979. The woman is Zobeida Díaz, who sold iguanas at the Juchitán market. On her head sit live iguanas, arranged in a ring like a crown.
Iturbide has said she took twelve frames of Zobeida and only one worked. It was the only one in which the iguanas all lifted their heads, as if they too were posing.
The title borrows a name reserved for the Virgin. A market seller is set level with a sacred figure. Nothing in the picture was staged. Only a woman, a market day, and a second in which everything happened to fall into place.
The picture later travelled far from the market where it was made. Prints of it are held by SFMOMA in San Francisco, the National Gallery of Art in Washington, the Brooklyn Museum and others. A moment at the Juchitán market became one of the most recognised images in Mexican photography.
My Juchitán
The series was once criticised for not showing an authentic Juchitán. Iturbide replied that this was not Juchitán; it was her Juchitán. The answer is more honest than many documentary works that claim to be objective.
She does not pretend to stand outside. She looks as a guest, a friend, someone from the city. The pictures carry the mark of that position and do not hide it.
What stays with you in Juchitán de las Mujeres is its honesty about point of view. A close relative is Gauri Gill's Acts of Appearance, where a photographer also stays long with a community and lets the people pictured help decide how they appear.
Photography