Essays · Olfactory Art
Larry Bamburg. TalctoTile.
Một hòn đá, và bản sao của nó bằng xà phòng.
A stone, and its copy in soap.
Larry Bamburg, TalctoTileTower, from a unstable foundation, 2016 · Art in America
Hòn đá bắt đầu mọi thứ
Talc là một loại đá có mặt trong rất nhiều đồ dùng gia đình: phấn rôm, mỹ phẩm, giấy, sơn. Nhưng gần như không ai nhìn thấy nó ở dạng nguyên khối. Người ta chỉ quen talc khi nó đã được nghiền thành bột trắng, mịn, không hình dạng.
Larry Bamburg, nghệ sĩ điêu khắc người Mỹ, bắt đầu loạt TalctoTile từ những khối talc lớn còn nguyên. Mặt đá mềm, hơi bóng, màu nhạt như sữa pha. Một thứ đá mà móng tay có thể cào xước.
Chính bề mặt và màu sắc ấy khiến Bamburg đi tìm một thứ tương đương. Không phải một bản sao y hệt, mà một vật có cùng cảm giác với đá, nhưng vẫn phân biệt được với đá.
Sau một loạt lựa chọn, ông dừng ở xà phòng.
Xà phòng mỡ bò nấu lạnh
Bamburg tự nấu xà phòng theo phương pháp nấu lạnh, đổ thành những tấm lớn. Chất béo là mỡ bò, loại mỡ người ta dùng làm xà phòng từ nhiều thế kỷ trước. Ông thêm phẩm màu vào xà phòng.
Những tấm xà phòng được xếp chồng lên nhau, xen với gạch men, loại gạch thường ốp trong nhà tắm. Trên đỉnh là những khối talc thô. Một tác phẩm trong loạt mang tên TalctoTileTower, from a unstable foundation, làm năm 2016. Danh sách chất liệu của nó gồm talc, gạch men, xà phòng mỡ bò nấu lạnh, phẩm màu, gỗ dán, keo xây dựng, phụ kiện kim loại, và cả ong.
Nhìn từ xa, các tháp trông như địa tầng của một vách đá: lớp này chồng lên lớp kia, màu này nối màu kia. Lại gần, người xem nhận ra đá thật, gạch thật và xà phòng thật nằm cạnh nhau, và khó nói lớp nào là lớp nào.
Rồi đến mùi. Theo bài điểm triển lãm trên Art in America, phòng trưng bày thoảng một mùi bạc hà ngọt đón người xem ngay từ cửa. Đá talc không mang mùi đó. Gạch men cũng không. Mùi ấy chỉ có thể đến từ xà phòng.
Bản gốc và bản sao
Triển lãm có tên TalctoTile, PL'd to MDO, mở tại Simone Subal Gallery ở New York từ 14 tháng 2 đến 20 tháng 3 năm 2016. Đây là triển lãm cá nhân thứ hai của Bamburg tại gallery này. Gallery mô tả toàn bộ loạt tác phẩm như một cuộc chơi với mối quan hệ không bao giờ ngã ngũ giữa bản gốc và bản sao.
Trong TalctoTile, bản gốc là hòn đá. Bản sao là xà phòng. Nhưng bản sao không nằm ở một phòng khác, cũng không được trưng như một mô hình. Nó được đặt ngay cạnh bản gốc, chồng lên bản gốc, đỡ lấy bản gốc.
Một bên là vật do địa chất tạo ra trong hàng triệu năm. Một bên là vật do một người nấu trong vài tuần. Cả hai cuối cùng đều đi về cùng một chỗ: phòng tắm. Talc thành phấn rôm. Xà phòng thành bọt. Gạch men làm tường.
Bamburg không nói bên nào quan trọng hơn. Ông chỉ xếp chúng lên nhau, và để trọng lực làm phần việc còn lại. Tên một tác phẩm đã nói trước điều đó: from a unstable foundation, từ một nền móng không vững.
Một vật có đời sống
Xà phòng không phải chất liệu bền. Nó hút ẩm, co lại, đổi màu, nhạt mùi. Một tháp xà phòng đặt trong phòng trưng bày vài tuần sẽ không còn giống hệt ngày khai mạc. Ở điểm này, bản sao lại sống động hơn bản gốc. Đá talc đứng yên. Xà phòng thì già đi.
Có một cách đọc khác, gần với Lick and Lather của Janine Antoni, nơi xà phòng được đúc thành gương mặt rồi mòn đi dưới nước. Bamburg không đưa cơ thể vào. Nhưng ai bước vào phòng cũng mang theo ký ức riêng về một nhà tắm: mùi xà phòng trên tay, lớp phấn trên da em bé, những viên gạch lạnh dưới chân.
TalctoTile đáng nhớ vì nó để một mùi rất bình thường làm việc của điêu khắc. Không cần mô tả nhà tắm. Chỉ cần xếp đúng vật liệu, mùi sẽ tự dựng nên căn phòng.
The stone that started it
Talc is a stone found in many household things: baby powder, cosmetics, paper, paint. Yet almost no one sees it whole. We know talc only once it has been ground into a fine white powder with no shape.
Larry Bamburg, an American sculptor, began the TalctoTile series with large, unbroken pieces of talc. The surface is soft and faintly glossy, the colour pale as milky tea. A stone a fingernail can scratch.
That surface and colour sent Bamburg looking for an equivalent. Not an exact copy, but something that carries the feeling of the stone while remaining distinct from it.
After a series of decisions, he settled on soap.
Cold process tallow soap
Bamburg made his own soap by the cold process method and poured it into large slabs. The fat was beef tallow, used for soap for centuries. He added colourants to the soap.
The slabs were stacked, alternating with ceramic tiles of the kind used in bathrooms. On top sat blocks of raw talc. One work in the series, TalctoTileTower, from a unstable foundation, 2016, lists its materials as talc, ceramic tile, cold processed beef tallow soap, colourants, plywood, construction adhesive, hardware, and bees.
From a distance the towers read like rock strata, layer on layer. Up close, real stone, real tile and real soap sit together, and it is hard to say which layer is which.
Then the smell. According to the Art in America review, a sweet minty smell met visitors at the door. Talc does not smell like that. Nor does tile. It could only come from the soap.
Original and copy
The exhibition, TalctoTile, PL'd to MDO, ran at Simone Subal Gallery in New York from 14 February to 20 March 2016, Bamburg's second solo show there. The gallery described the body of work as playing with the never resolved relationship between an original and its copy.
In TalctoTile, the original is the stone and the copy is soap. But the copy is not in another room or shown as a model. It sits beside the original, on top of it, holding it up.
One is made by geology over millions of years. The other is made by one person in a few weeks. Both end up in the same place: the bathroom. Talc becomes powder. Soap becomes lather. Tile becomes wall.
Bamburg does not say which matters more. He stacks them and lets gravity do the rest. One title says it already: from a unstable foundation.
A thing with a life
Soap is not a durable material. It absorbs moisture, shrinks, shifts colour, loses scent. A soap tower left in a gallery for weeks will not match its opening day. Here the copy is more alive than the original. Talc stays still. Soap ages.
There is another reading, close to Janine Antoni's Lick and Lather, where soap is cast as a face and worn away by water. Bamburg brings no body into the work. Yet everyone who enters carries their own memory of a bathroom: soap on the hands, powder on a baby's skin, cold tiles underfoot.
TalctoTile lasts because it lets an ordinary smell do the work of sculpture. No need to describe a bathroom. Stack the right materials, and the smell builds the room.
Olfactory Art