Essays · Contemporary Art
Louise Bourgeois. Cell (Eyes and Mirrors).
Người xem đứng ngoài lồng. Chỉ cái nhìn được vào.
The viewer stays outside the cage. Only the gaze gets in.
Một chiếc lồng hình lập phương
Cell (Eyes and Mirrors) là một căn buồng hình khối lập phương, mỗi chiều hơn hai mét. Trần và hai vách làm bằng lưới sắt đan, nối với nhau bằng những thanh sắt có bản lề ở vài chỗ. Hai vách còn lại là khung sắt hàn thành ô, lắp những tấm kính vuông lớn như cửa sổ quá khổ. Một vài ô bỏ trống, không có kính.
Giữa trần có một tấm tròn gắn bản lề, mang một chiếc gương tròn lớn. Tấm ấy xoay được, nên gương soi xuống những góc khác nhau của căn buồng.
Louise Bourgeois làm tác phẩm trong các năm 1989 đến 1993. Tate ở London nhận tác phẩm năm 1994, do quỹ American Fund for the Tate Gallery tặng. Theo hồ sơ của Tate, vật liệu gồm thép, đá vôi và kính.
Đôi mắt và những tấm gương
Ở tâm căn buồng là một khối đá thô màu xám, đặt trên hai đoạn dầm thép. Từ khối đá nhô ra một đôi mắt lớn: hai nhãn cầu bằng đá cẩm thạch đen được đánh bóng, nhìn thẳng ra ngoài, trống rỗng. Tate cho biết đây là phiên bản sau của một tác phẩm Bourgeois làm năm 1984, Nature Study (Velvet Eyes), và bà còn tạc nhiều đôi mắt đá khác sau đó.
Quanh đôi mắt là gương đủ cỡ. Vài tấm nhỏ treo trên vách lưới phía sau. Hai bên là một gương bầu dục lớn và một gương tròn nhỏ, đặt trên những chân đứng cao kiểu cũ bằng gỗ và kim loại. Một gương vuông dựng dưới sàn.
Có một chi tiết chỉ thấy được qua gương. Phía sau khối đá, Bourgeois tạc những chỗ nhô lên giống bầu ngực. Người xem không nhìn trực tiếp được mặt sau ấy; họ chỉ thấy nó phản chiếu trong một tấm gương. Tate đọc chi tiết này như dấu hiệu rằng đôi mắt thuộc về một người nữ.
Kết quả là một mạng phản chiếu dày đặc. Gương soi gương, soi mắt, soi người xem. Không còn góc nhìn nào thẳng và đơn giản.
Loạt Cells
Tác phẩm thuộc một loạt sắp đặt Bourgeois bắt đầu làm từ năm 1989, gọi chung là Cells. Các Cell thường được dựng từ vật liệu kiến trúc thu nhặt: cửa cũ, cửa sổ, lưới thép, rồi thêm đồ vật tìm được và những mảnh điêu khắc.
Bourgeois từng nói, đại ý, rằng nỗi đau là công việc của bà, và các Cell đại diện cho những loại đau khác nhau: của thân thể, của cảm xúc và tâm lý, của trí óc. Bà hỏi khi nào cái cảm xúc trở thành cái thân thể, và ngược lại, như một vòng tròn không có điểm bắt đầu.
Các Cell có một cấu trúc chung: người xem thường không được bước vào, nhưng được mời nhìn vào. Cơ thể bị giữ ở ngoài, còn mắt thì đi qua song sắt. Nhìn và bị nhìn là hai vị trí Bourgeois trở đi trở lại suốt đời, từ bản in cho đến con nhện khổng lồ Maman sau này.
Can đảm nhìn vào gương
Gương có thể bị hiểu là sự phù phiếm. Bourgeois nói điều đó không phải tất cả. Theo bà, soi gương thật sự là can đảm nhìn vào chính mình và đối diện với mình. Bà cũng nói thực tại đổi khác theo mỗi góc nhìn mới.
Trong căn buồng này, đôi mắt đá bị nhốt trong một không gian mà ở đó chính nó trở thành vật để người khác nhìn. Người xem đến để quan sát, rồi thấy mình trong gương, thấy mình đang nhìn. Kẻ nhìn và kẻ bị nhìn đổi chỗ cho nhau nhiều lần trong vài giây.
Đó là lý do tác phẩm còn giữ sức nặng. Nó không kể một câu chuyện cụ thể. Nó dựng một căn phòng mà ai bước đến gần cũng bị cuốn vào một vòng quan sát không có lối ra.
A cube shaped cage
Cell (Eyes and Mirrors) is a room in the form of a cube, a little over two metres each way. The ceiling and two walls are woven iron mesh joined by iron bars, hinged in places. The other two walls are welded iron grids holding large square panes of glass, like oversized windows. Some of the squares are empty.
In the middle of the ceiling a hinged circular panel carries a large round mirror. The panel turns, so the mirror reflects different parts of the interior.
Louise Bourgeois made the work between 1989 and 1993. Tate in London received it in 1994, a gift from the American Fund for the Tate Gallery. Tate's record lists its materials as steel, limestone and glass.
The eyes and the mirrors
At the centre is a rough grey block of stone on two lengths of steel girder. Out of it look a large pair of eyes: two polished black marble eyeballs staring blankly outwards. Tate notes that this is a later version of a 1984 work, Nature Study (Velvet Eyes), and that Bourgeois went on to carve several more pairs of marble eyes.
Around the eyes are mirrors of every size. Small ones hang on the mesh behind. On either side stand a large oval mirror and a small round one on tall, old fashioned wood and metal stands. A square mirror leans on the floor.
One detail can only be seen in a mirror. On the back of the stone Bourgeois carved bulges like breasts. The viewer cannot look at that side directly; it appears only as a reflection. Tate reads it as a sign that the eyes belong to a woman.
The result is a dense web of reflection. Mirror reflects mirror, eyes, viewer. No line of sight stays straight or simple.
The Cells
The work belongs to a series of installations Bourgeois began in 1989, known as the Cells. They are usually built from salvaged architectural materials: old doors, windows, wire mesh, with found objects and fragments of sculpture added.
Bourgeois said, in effect, that pain was her business, and that the Cells stood for different kinds of pain: physical, emotional and psychological, mental and intellectual. She asked when the emotional becomes physical, and the other way round, like a circle with no starting point.
The Cells share a structure: the viewer is usually kept from entering, but invited to look in. The body stays outside; the eye passes through the bars. Looking and being looked at are positions Bourgeois returned to all her life, from prints to the giant spider Maman later on.
The courage of the mirror
A mirror can be taken as vanity. Bourgeois said that is not all it means. For her, looking into a mirror takes the courage to look at yourself and face yourself. She also said that reality changes with every new angle.
In this room the stone eyes are trapped in a space where they themselves become something for others to look at. The viewer comes to observe, then sees themselves in the glass, sees themselves looking. Watcher and watched trade places several times in a few seconds.
That is why the work keeps its weight. It tells no particular story. It builds a room that draws anyone who comes near into a circuit of looking with no way out.
Contemporary Art