Essays · Photography
Sally Mann. Immediate Family.
Mùa hè đã qua, tấm ảnh còn ở lại.
The summer is gone; the picture stays.
© Sally Mann · Aperture
Ba đứa trẻ và một con sông
Từ năm 1984 đến năm 1992, Sally Mann chụp ba đứa con của mình: Emmett, Jessie và Virginia. Chúng lớn lên ở Lexington, bang Virginia, và những mùa hè của chúng diễn ra ở trang trại của gia đình trong thung lũng Shenandoah, nơi có một căn nhà gỗ gần sông.
Mùa hè ở đó không có gì đặc biệt với người ngoài. Tắm sông. Nằm trên đá nóng. Ngủ trưa. Chờ trời tối. Nhưng Mann nhìn những ngày ấy bằng một con mắt kiên nhẫn đến lạ. Bà ở đó, với máy ảnh, năm này qua năm khác.
Năm 1992, Aperture in sáu mươi bức trong số đó thành một cuốn sách, tên là Immediate Family. Tên sách là một cụm từ thông dụng trong tiếng Anh: gia đình ruột, những người gần nhất. Nó cũng gợi một nghĩa khác của chữ immediate: trực tiếp, không qua trung gian. Những bức ảnh này không có khoảng cách lịch sự nào giữa người chụp và người được chụp.
Chiếc máy ảnh chậm
Mann chủ yếu dùng một chiếc máy ảnh khổ lớn, phim 8 x 10 inch. Đó là loại máy nặng, phải đặt trên chân, phải trùm vải đen lên đầu để lấy nét. Mỗi tấm phim là một lần chuẩn bị lâu. Không thể chụp lén. Không thể chụp liên tiếp.
Điều đó có nghĩa là trẻ con phải đứng yên. Nhiều khoảnh khắc trông như bắt được ngẫu nhiên thật ra được dựng lại, lặp lại, chờ đợi. Những đứa trẻ không chỉ là đối tượng mà còn là người cùng làm, biết mình đang được chụp, có khi tự đề nghị một tư thế.
Phim khổ lớn cho độ chi tiết rất cao. Từng sợi tóc, từng hạt cát dính trên da, từng nếp nhăn trên ga giường đều hiện rõ. Chính độ rõ ấy khiến ảnh vừa đẹp vừa khó chịu. Không có gì bị làm mờ đi để người xem yên tâm.
Trong những lá thư Mann viết khi đi chụp ở vùng Caribbean, đăng trên tạp chí Aperture năm 1995, bà kể về chuyện phim mới bị độ ẩm làm hỏng gần một nửa, về những đốm sáng lạ do tĩnh điện khi tách các tấm phim dính vào nhau. Bà không coi đó là tai nạn đáng tiếc. Bà quan tâm đến những gì vật liệu tự để lại trên ảnh.
Ánh sáng lúc chạng vạng
Trong các lá thư ấy, Mann kể rằng dần dần bà không còn nghĩ ra bức ảnh trước rồi mới đi tìm. Bà tìm một phông nền, một khoảng đất, một đoạn sông, và để bức ảnh tự hiện ra ở đó. Những đứa trẻ lùi dần vào phong cảnh.
Bà cũng nói về những giờ ở rìa của ngày, khoảng thời gian bí ẩn ngay trước khi trời tối. Nhiều ảnh trong Immediate Family có thứ ánh sáng đó: ấm nhưng sắp tắt, rõ nhưng đã bắt đầu mờ.
Mann còn có một ý mà bà nhắc lại nhiều lần: không có gì đạt đến vẻ đẹp trọn vẹn nhất cho đến khi nó chạm vào sự phai tàn. Vì thế ảnh của bà không né những vết xước của phim, những góc tối, những phần ảnh bị cháy sáng. Tuổi thơ trong ảnh không trong trẻo. Nó đã mang sẵn trong mình ý thức rằng nó sẽ qua.
Một cuốn sách không chịu yên
Khi Immediate Family ra đời, nó lập tức gây tranh luận. Một số ảnh có các con của Mann khỏa thân, như trẻ con vẫn thường chạy nhảy vào mùa hè ở một nơi hẻo lánh. Có người cho rằng những bức ảnh như vậy không nên được công bố. Có người coi đó là cái nhìn trung thực nhất về tuổi thơ từng được chụp.
Cuộc tranh luận ấy kéo dài nhiều năm, và chính Mann cũng viết lại về nó trong hồi ký Hold Still. Nhưng bên dưới tranh luận là một điều ít ai phủ nhận: đây là một người mẹ nhìn con mình bằng cả tình thương lẫn nỗi lo, và không che đi cái nào.
Ba mươi năm sau, cuốn sách vẫn được in lại. Ảnh của Mann nằm trong các bảo tàng lớn. Nhiều nghệ sĩ sau này tiếp tục chụp gia đình mình như một cách hỏi về quyền lực, về ký ức và về nơi chốn, chẳng hạn LaToya Ruby Frazier với The Notion of Family.
Immediate Family không kể một câu chuyện có kết thúc. Nó ghi lại tám mùa hè đã qua. Người trong ảnh đã lớn, nhưng trong bạc, họ vẫn ở bên bờ sông.
Three children and a river
From 1984 to 1992, Sally Mann photographed her three children: Emmett, Jessie and Virginia. They grew up in Lexington, Virginia, and spent their summers at the family's farm in the Shenandoah Valley, where there was a cabin near the river.
Summer there was nothing remarkable to an outsider. Swimming in the river. Lying on hot rocks. Afternoon naps. Waiting for dark. But Mann watched those days with unusual patience. She was there, with a camera, year after year.
In 1992 Aperture published sixty of these pictures as a book called Immediate Family. The title is an everyday English phrase for one's closest relatives. It also carries the other sense of immediate: direct, without mediation. There is no polite distance in these pictures between the one photographing and the ones photographed.
A slow camera
Mann worked mostly with a large format camera using 8 x 10 inch film. It is a heavy camera that sits on a tripod, focused from under a dark cloth. Each sheet of film means a long preparation. No snapshots. No quick sequences.
This meant the children had to hold still. Many moments that look caught by chance were in fact staged, repeated, waited for. The children were not only subjects but collaborators, aware of the camera, sometimes proposing a pose themselves.
Large format film gives extraordinary detail. Every strand of hair, every grain of sand on skin, every crease in a bedsheet is visible. That clarity is what makes the pictures both beautiful and uncomfortable. Nothing is softened to reassure the viewer.
In letters written while working in the Caribbean, published in Aperture magazine in 1995, Mann described humidity ruining about half of her fresh film, and strange starry marks caused by static when she separated negatives stuck together. She did not treat these as unfortunate accidents. She was interested in what the material itself left on the picture.
Light at dusk
In those letters Mann explains that she gradually stopped imagining a picture first and then hunting for it. She looked for a background, a patch of ground, a stretch of river, and let the picture appear there. The children receded into the landscape.
She also wrote about the marginal hours of the day, the mysterious time just before night. Many images in Immediate Family carry that light: warm but about to fade, clear but already softening.
Mann returned more than once to one idea: nothing reaches its fullest beauty until it has been touched by decay. So her pictures do not avoid scratches on the film, dark corners, blown highlights. The childhood in them is not innocent in any simple way. It already carries the knowledge that it will pass.
A book that would not settle
When Immediate Family appeared, it caused immediate controversy. Some pictures show Mann's children naked, as children often are during a summer in a remote place. Some argued such images should never have been published. Others saw in them the most honest account of childhood ever photographed.
The debate went on for years, and Mann herself wrote about it later in her memoir Hold Still. Beneath the argument lies something few would deny: this is a mother looking at her children with both love and worry, and hiding neither.
Three decades later the book is still in print, and Mann's photographs hang in major museums. Other artists have gone on photographing their own families as a way of asking about power, memory and place, such as LaToya Ruby Frazier in The Notion of Family.
Immediate Family does not tell a story with an ending. It records eight summers that are gone. The people in the pictures have grown up, but in the silver they are still by the river.
Photography