Essays · Photography
Martin Parr. The Last Resort.
Một kỳ nghỉ không đẹp vẫn là một kỳ nghỉ.
A holiday that isn't pretty is still a holiday.
© Martin Parr / Magnum Photos · Magnum Photos
Một bãi biển gần Liverpool
New Brighton là một khu nghỉ mát ven biển gần Liverpool, ở tây bắc nước Anh. Từng có thời nó là nơi người dân thành phố kéo nhau ra hít gió biển mỗi cuối tuần. Đến đầu thập niên 1980, nó đã cũ đi nhiều. Công trình xuống cấp, rác nhiều hơn, khách ít tiền hơn.
Từ năm 1983 đến năm 1985, Martin Parr chụp nơi này nhiều lần. Ông chụp những gia đình lao động ra biển vào ngày nắng hiếm hoi: cha mẹ nằm dài trên bãi bê tông, trẻ con ăn khoai tây chiên, hàng người xếp chờ mua kem. Ông chụp hồ bơi ngoài trời, quán ăn nhanh, máy chơi trò chơi, những góc bãi biển lẫn rác.
Đó cũng là thời Margaret Thatcher cầm quyền. Nhiều vùng công nghiệp ở miền bắc nước Anh đang suy thoái, thất nghiệp tăng cao. Bộ ảnh ghi lại New Brighton ngay trước khi hồ bơi ngoài trời của nó đóng cửa.
Parr không chụp một thị trấn đang hấp hối. Ông chụp những người vẫn đi nghỉ, bằng những gì họ có.
Màu bão hoà và đèn flash
Trước The Last Resort, Parr chủ yếu chụp đen trắng. Bộ ảnh này là lúc ông chuyển hẳn sang màu. Ông dùng máy ảnh khổ trung bình 6×7 và đèn flash gắn trên máy, bật cả giữa trời nắng.
Kết quả là những bức ảnh có màu đậm gần như quảng cáo. Da người đỏ vì nắng, áo tắm xanh chói, khay đồ ăn vàng óng. Đèn flash làm mọi thứ ở tiền cảnh nổi lên, sắc nét, không có chỗ để giấu.
Theo lời Parr, ông muốn một thứ hình ảnh sáng, dễ tiếp cận, lấy cảm hứng từ nhiếp ảnh thương mại và dòng ảnh tư liệu màu của Mỹ. Ở Mỹ lúc ấy, những người như Stephen Shore đã dùng màu để chụp đời sống thường ngày, không cần lý do đặc biệt. Parr mang cách nhìn đó về một bãi biển Anh.
Ông cũng nói rằng mỗi khi thử một kỹ thuật mới, ông thường mang nó ra bãi biển trước tiên. Bãi biển là nơi ông quay lại suốt đời làm nghề.
Tàn nhẫn hay trìu mến
Năm 1986, The Last Resort được trưng bày tại Serpentine Gallery ở London và in thành sách. Phản ứng rất gay gắt. Nhiều nhà phê bình cho rằng bộ ảnh tàn nhẫn và tọc mạch, rằng một người thuộc tầng lớp trung lưu đang chế giễu tầng lớp lao động.
Parr có cách nhìn khác. Ông nói điều ông quan tâm không phải giai cấp, mà là những thứ ai cũng gặp: trẻ con gào khóc, thời tiết xấu, sự lộn xộn của một ngày đi chơi. Những điều đó đúng ở New Brighton cũng như ở bất cứ bãi biển nào.
Theo thời gian, cách đọc bộ ảnh thay đổi. Người xem sau này thấy nhiều hơn sự trìu mến: những người trong ảnh không bị biến thành nạn nhân. Họ ăn, ngủ, cãi nhau, vui chơi. Họ có mặt trọn vẹn trong ngày nghỉ của mình.
Chính sự lưỡng lự ấy làm bộ ảnh sống lâu. Người xem không biết nên cười hay nên thương. Có lẽ cả hai. Và Parr, sau này, cũng thừa nhận rằng cuộc tranh cãi đã giúp tên tuổi ông được biết đến.
Một tài liệu về giải trí
Nhiếp ảnh tư liệu ở Anh trước đó thường hướng về lao động: hầm mỏ, bến cảng, nhà máy. The Last Resort quay ống kính sang phía còn lại của đời sống lao động, là thời gian rảnh. Người ta làm gì khi không phải làm việc, và họ làm điều đó ở đâu.
Câu hỏi ấy nghe nhỏ, nhưng nó mở ra cả một đề tài. Đồ ăn, quần áo, kỳ nghỉ, đồ lưu niệm: những thứ người ta chọn cho mình khi được chọn. Parr dành phần lớn sự nghiệp sau đó để chụp chúng, ở khắp nơi trên thế giới.
Nhìn lại, New Brighton trong ảnh của ông là một nơi cụ thể, một thời cụ thể. Nhưng cảm giác thì quen với nhiều người. Một bãi biển đông, một ngày nắng ngắn ngủi, một gia đình cố gắng vui vẻ. Không có gì to tát. Chỉ là một ngày được giữ lại, với đủ màu sắc của nó.
A beach near Liverpool
New Brighton is a seaside resort near Liverpool, in the north west of England. There was a time when city people crowded there every weekend for the sea air. By the early 1980s it had aged a great deal. Buildings were decaying, litter was piling up, visitors had less money.
From 1983 to 1985, Martin Parr photographed it again and again. He photographed working families at the sea on rare sunny days: parents stretched out on concrete, children eating chips, queues for ice cream. He photographed the open air pool, the fast food stalls, the arcade machines, corners of the beach mixed with rubbish.
These were also the Thatcher years. Much of industrial northern England was in decline and unemployment was high. The series recorded New Brighton just before its lido closed.
Parr was not photographing a dying town. He was photographing people who still went on holiday, with whatever they had.
Saturated colour and flash
Before The Last Resort, Parr had worked mostly in black and white. This series was where he moved fully to colour. He used a 6×7 medium format camera with a flash mounted on it, firing even in bright sun.
The result is colour almost as loud as advertising. Skin red from the sun, glaring blue swimsuits, golden trays of food. The flash makes everything in the foreground jump out, sharp, with nowhere to hide.
Parr has said he wanted bright, accessible images, drawing on commercial photography and American colour documentary. In the United States, photographers such as Stephen Shore were already using colour for ordinary life, with no special reason needed. Parr brought that way of seeing to an English beach.
He has also said that whenever he adopts a new technique, he usually tries it on the beach first. The beach is a place he returned to throughout his working life.
Cruel or tender
In 1986 The Last Resort was shown at the Serpentine Gallery in London and published as a book. The reaction was harsh. Many critics called the work cruel and voyeuristic, a middle class photographer mocking the working class.
Parr saw it differently. He said his interest was not class but things everyone meets: screaming children, bad weather, the chaos of a day out. Those things were as true of New Brighton as of any beach.
Over time, the reading changed. Later viewers saw more tenderness: the people in the pictures are not turned into victims. They eat, sleep, argue, play. They are fully present in their own day off.
That hesitation is what keeps the series alive. The viewer does not know whether to laugh or to feel for them. Probably both. Parr later admitted that the controversy helped make his name.
A document of leisure
British documentary photography before this had mostly looked at work: mines, docks, factories. The Last Resort turned to the other side of working life, which is free time. What people do when they are not working, and where they do it.
The question sounds small, but it opens a whole subject. Food, clothes, holidays, souvenirs: what people choose for themselves when they get to choose. Parr spent much of his later career photographing these things all over the world.
Looking back, the New Brighton in his pictures is a specific place at a specific time. Yet the feeling is familiar to many. A crowded beach, a brief sunny day, a family trying to have a good time. Nothing grand. Only a day kept, in all its colours.
Photography