Essays · Olfactory Art
Pamela Rosenkranz. Our Product.
Làn da là một màu, và cũng là một mùi.
Skin is a colour, and also a smell.
ArtReview · ArtReview
Một bể màu da giữa Venice
Năm 2015, Pamela Rosenkranz đại diện Thuỵ Sĩ tại Venice Biennale lần thứ 56. Triển lãm của bà ở Nhà trưng bày Thuỵ Sĩ tên là Our Product, do Susanne Pfeffer làm giám tuyển.
Bước vào, người xem gặp một bể lớn chứa chất lỏng hơi đặc, màu hồng nhạt. Theo Rosenkranz, đó là một dung dịch mang màu da của người Trung Âu. Không phải màu da của một người cụ thể nào. Nó giống một màu trung bình, như thể da của cả một vùng được hoà lại vào một bể.
Chất lỏng ấy không đứng yên. Bề mặt của nó gợn, ánh sáng trong phòng thay đổi, âm thanh vang lên. Trong một cuộc phỏng vấn với ArtReview, Rosenkranz mô tả tác phẩm như một thứ chảy, có mùi, phát sáng, phát tiếng và chuyển động. Nói cách khác, như một thứ đang sống.
Vừa như dịch cơ thể, vừa như đồ uống
Rosenkranz nói chất lỏng ấy vừa giống một dung dịch di truyền của cơ thể người, vừa giống một thứ đồ uống. Nó có thể nuôi ta, nhưng cũng có thể hoà tan ta.
Sự nước đôi ấy là trung tâm của tác phẩm. Màu da thường gắn với danh tính, với chủng tộc, với lịch sử. Ở đây, nó bị rút ra khỏi mọi cơ thể và đổ vào một bể, như một sản phẩm công nghiệp. Người xem vừa thấy một thứ rất gần mình, vừa thấy một thứ lạ, gần như ghê.
Theo các bài viết về triển lãm, Rosenkranz làm việc với những yếu tố tưởng như phi vật chất: ánh sáng, màu, mùi, âm thanh. Bên cạnh đó là những thành phần hữu cơ như hormone, thậm chí cả vi khuẩn. Tất cả được đặt cạnh nhau để hỏi lại hình ảnh con người mà tôn giáo, lịch sử và thương mại đã truyền lại, đối chiếu nó với nguồn gốc sinh học của chính cơ thể.
Mùi của một màu
Phần khó thấy nhất của tác phẩm là mùi. Rosenkranz làm việc với hai người trong giới nước hoa, Dominique Ropion và Frédéric Malle, để làm ra một mùi riêng cho nhà trưng bày.
Theo mô tả, mục tiêu là một mùi tương ứng với chính màu da trong bể. Họ dựng các phân tử sao cho mùi và màu gợi đến nhau, một kiểu cảm giác chéo giữa mắt và mũi. Kết quả, theo các bài viết về triển lãm, là một mùi gợi làn da tươi của em bé, lan khắp các phòng.
Mùi da em bé là một lựa chọn sắc. Đó là mùi mà hầu như ai cũng thấy dễ chịu, gần như theo bản năng. Nó cũng là một mùi được ngành hàng tiêu dùng dùng rất nhiều, trong phấn, trong xà bông, trong nước giặt. Rosenkranz đặt mùi ấy cạnh một bể màu da trung bình, và sự dễ chịu bỗng trở nên đáng ngờ.
Của chúng ta
Tên triển lãm là Our Product, sản phẩm của chúng ta. Rosenkranz nói bà quan tâm đến mối quan hệ giữa con người với nhau thông qua những khía cạnh phi vật chất của một sản phẩm, và thông qua sự xuất hiện của kỷ nhân sinh, thời kỳ con người làm thay đổi chính hành tinh.
Theo cách đọc ấy, làn da không còn chỉ là một bộ phận cơ thể. Nó là một sản phẩm: được chuẩn hoá, được đặt tên màu, được bán kèm những mùi đã thiết kế sẵn. Ta mua kem, mua xà bông, mua nước hoa để da có một màu và một mùi nhất định. Rồi ta gọi đó là tự nhiên.
Ở những tác phẩm khác, Rosenkranz còn đi xa hơn vào vùng mùi và bản năng, như Attraction, nơi pheromone mèo tổng hợp được thả vào phòng. Nhưng ở Venice, bà giữ mọi thứ trong một bể và một luồng không khí. Người xem đứng bên bờ, nhìn một màu, ngửi một mùi, và tự hỏi thứ nào trong hai thứ ấy là của mình.
A pool of skin colour in Venice
In 2015 Pamela Rosenkranz represented Switzerland at the 56th Venice Biennale. Her exhibition in the Swiss Pavilion was called Our Product, curated by Susanne Pfeffer.
Visitors met a large pool of slightly viscous, pale pink liquid. According to Rosenkranz, it was a solution in the skin colour of Central Europeans. Not the skin of any one person. More like an average, as if the skin of a whole region had been dissolved into one basin.
The liquid was not still. Its surface stirred, the light shifted, sound rose. Speaking to ArtReview, Rosenkranz described the work as something that flows, smells, shines, sounds and moves. In other words, like something alive.
Body fluid, or a drink
Rosenkranz said the liquid resembled a genetic solution of human bodies, and also a drink. It might nourish you; it might dissolve you.
That double reading is the centre of the work. Skin colour is usually bound to identity, to race, to history. Here it is drawn out of every body and poured into a pool, like an industrial product. Visitors see something very close to themselves, and something strange, almost repellent.
Writing on the show notes that Rosenkranz worked with supposedly immaterial elements: light, colour, scent, sound. Alongside them were organic components such as hormones and even bacteria. Together they questioned the image of the human handed down by religion, history and commerce, setting it against the body's biological origins.
The smell of a colour
The least visible part of the work was the smell. Rosenkranz worked with two figures from perfume, Dominique Ropion and Frédéric Malle, on a scent made for the pavilion.
The aim, as described, was a smell that corresponded to the skin colour in the pool. Molecules were built so that smell and colour would call each other up, a crossing between eye and nose. The result, according to writing on the show, was a smell recalling fresh baby skin, drifting through the rooms.
Baby skin is a sharp choice. It is a smell almost everyone finds pleasant, nearly by instinct. It is also used heavily in consumer goods, in powder, soap and laundry products. Set beside a pool of average skin colour, the pleasantness suddenly becomes suspect.
Ours
The title is Our Product. Rosenkranz has said she is interested in how people relate to one another through the immaterial side of a product, and through the arrival of the Anthropocene, the age in which humans alter the planet itself.
Read this way, skin is no longer only part of a body. It is a product: standardised, given a colour name, sold with scents designed in advance. We buy creams, soaps and perfumes so that our skin has a certain colour and a certain smell. Then we call it natural.
Elsewhere Rosenkranz goes further into smell and instinct, as in Attraction, where synthetic cat pheromone is released into the room. In Venice she kept everything within one pool and one current of air. Visitors stand at the edge, look at a colour, smell a smell, and wonder which of the two is theirs.
Olfactory Art