Essays · Contemporary Art
Ragnar Kjartansson. The Visitors.
Mỗi căn phòng giữ một giọng, cả ngôi nhà giữ một bài hát.
Each room holds a voice; the house holds the song.
© Ragnar Kjartansson · SFMOMA
Chín màn hình trong một căn phòng tối
The Visitors là một sắp đặt video chín kênh, có âm thanh, Ragnar Kjartansson làm năm 2012. Nó dài 64 phút. Chín hình chiếu lớn được đặt quanh một căn phòng tối, mỗi hình chiếu là một người, trong một căn phòng khác nhau của cùng một ngôi nhà.
Ngôi nhà là Rokeby, một dinh thự cũ ở thung lũng sông Hudson, bang New York. Nó đã thuộc về cùng một gia đình qua nhiều thế hệ, và mang đầy dấu vết của thời gian: giấy dán tường bạc màu, đồ gỗ cũ, những căn phòng rộng và hơi lạnh.
Trong mỗi phòng có một nhạc sĩ. Một người ngồi bên đàn piano. Một người ôm cello. Một người đánh trống. Chính Kjartansson ngồi trong bồn tắm, cầm đàn guitar. Mỗi người đeo tai nghe, nghe được những người khác, nhưng không nhìn thấy họ. Và họ cùng chơi một bài hát, trong một lần quay liền, không cắt.
Một bài hát, rất nhiều lần
Bài hát rất ngắn. Lời lấy từ một bài thơ của Ásdís Sif Gunnarsdóttir, người từng là vợ của Kjartansson. Có một câu trở đi trở lại, về việc lại một lần nữa rơi vào những thói quen mềm yếu của chính mình. Câu hát nghe vừa như tự trách, vừa như tự tha thứ.
Suốt hơn một giờ, nhóm nhạc hát đi hát lại những câu ấy. Có lúc chỉ một giọng, gần như thì thầm. Có lúc cả chín giọng dâng lên cùng một lúc, dày và ấm. Bài hát không đi đến đâu. Nó xoay vòng, và mỗi vòng mang một sắc thái khác.
Tên tác phẩm mượn từ The Visitors, album năm 1981 của ABBA. Kjartansson hay dùng nhạc đại chúng, những bài hát quen thuộc đến mức sáo, rồi lặp chúng đến khi chúng mất vẻ sáo và lộ ra một nỗi buồn thật.
Lặp lại là phương pháp quen thuộc của ông. Trong nhiều tác phẩm khác, ông hát một câu, chơi một đoạn nhạc, diễn một cảnh trong nhiều giờ, nhiều ngày. Sự lặp lại làm mòn ý nghĩa ban đầu, rồi để lộ ra thứ gì đó khác: sự mệt, sự gắn bó, một chút buồn cười, một chút đau.
Người xem đi giữa các phòng
Trong phòng triển lãm, người xem không thể thấy cả chín màn hình cùng một lúc. Họ phải đi. Đứng gần màn hình piano, họ nghe tiếng piano rõ nhất. Bước sang màn hình khác, một giọng khác nổi lên. Mỗi người tự dựng một bản hoà âm của riêng mình bằng đường đi của mình.
Cách nghe ấy gợi đến Raw Materials của Bruce Nauman, nơi mỗi bước chân trong Turbine Hall đổi những giọng nói ta nghe được. Nhưng ở The Visitors, âm thanh không vỡ thành mảnh. Nó là một bài hát, và người xem đi xuyên qua bài hát ấy như đi qua các phòng của một ngôi nhà.
Nhiều người ở lại suốt 64 phút. Có người ngồi xuống sàn. Có người khóc. Tác phẩm được nhắc đến nhiều vì sức nặng cảm xúc của nó, dù trên màn hình không có câu chuyện nào xảy ra. Chỉ có những người bạn chơi nhạc cùng nhau.
Tình bạn và cuộc ra đi
Những người chơi nhạc trong video phần lớn là bạn bè lâu năm của Kjartansson. Trong một số khung hình, những người khác ngồi trên hiên nhà, lắng nghe, như khách đến chơi. Đó là một ngôi nhà đầy người, và cũng là một ngôi nhà mà mỗi người đều ở một mình trong phòng của mình.
Gần cuối, từng người rời phòng. Họ tụ lại, rồi cùng đi ra ngoài, băng qua bãi cỏ, xa dần khỏi ngôi nhà, vẫn còn hát. Máy quay trong các phòng vẫn quay. Những căn phòng giờ trống, nhưng người xem vẫn còn nghe tiếng nhạc vọng lại từ xa.
Năm 2014, SFMOMA và MoMA cùng mua tác phẩm và đồng sở hữu nó. Hai bảo tàng ở hai bờ nước Mỹ chia nhau giữ một buổi hoà nhạc diễn ra trong một ngôi nhà ở giữa.
The Visitors để lại một cảm giác khó gọi tên. Vui vì những người bạn. Buồn vì biết họ sẽ đi. Và một điều gì đó về những căn phòng, vẫn còn đó sau khi người đã rời đi, vẫn còn giữ một chút không khí của họ.
Nine screens in a dark room
The Visitors is a nine-channel video installation with sound that Ragnar Kjartansson made in 2012. It lasts 64 minutes. Nine large projections surround a dark room, each showing one person in a different room of the same house.
The house is Rokeby, an old estate in the Hudson Valley in New York State. It has belonged to one family for generations and is full of time's marks: faded wallpaper, old furniture, large rooms with a slight chill.
In each room is a musician. One at a piano. One with a cello. One at the drums. Kjartansson himself sits in a bathtub with a guitar. Each wears headphones, hearing the others without seeing them. Together they play one song in a single continuous take.
One song, many times
The song is short. Its words come from a poem by Ásdís Sif Gunnarsdóttir, Kjartansson's former wife. One line keeps returning, about falling once again into one's own soft habits. It sounds like self reproach and self forgiveness at once.
For more than an hour the group sings those lines again and again. Sometimes one voice, almost a whisper. Sometimes all nine rise together, thick and warm. The song goes nowhere. It circles, and each circle has a different shade.
The title borrows from The Visitors, ABBA's 1981 album. Kjartansson often uses popular music, songs familiar to the point of cliché, and repeats them until the cliché wears off and real sadness shows through. Repetition is his method: a line, a phrase, a scene performed for hours or days, until the first meaning wears away and something else appears.
Walking between rooms
In the gallery no one can see all nine screens at once. Viewers have to move. Near the piano, the piano is loudest. Step to another screen and another voice rises. Each person builds a mix of their own by the path they take.
That way of listening recalls Bruce Nauman's Raw Materials, where each step through the Turbine Hall changes the voices one hears. In The Visitors, though, the sound holds together. It is a song, and viewers walk through it as through the rooms of a house.
Many stay the full 64 minutes. Some sit on the floor. Some cry. Nothing happens on screen in the sense of a story. There are only friends making music together.
Friendship and leaving
Most of the musicians are longtime friends of Kjartansson. In some frames others sit on the porch, listening, like guests. It is a house full of people, and a house where each person is alone in a room.
Near the end, one by one, they leave their rooms. They gather and walk out together across the lawn, away from the house, still singing. The cameras in the rooms keep running. The rooms are empty now, and the music drifts back from far off.
In 2014 SFMOMA and MoMA acquired the work together and share its ownership. It leaves a feeling hard to name: joy in the friends, sorrow in knowing they will go, and something about the rooms, still there after the people have left, still holding a little of their air.
Contemporary Art