Essays · Contemporary Art
Rirkrit Tiravanija. untitled (he promised).
Một căn nhà chỉ đầy đủ khi có người ở trong.
A house is complete only when someone is inside.
Solomon R. Guggenheim Museum · Solomon R. Guggenheim Museum
Một ngôi nhà ở West Hollywood, làm lại bằng kim loại
Năm 1922, kiến trúc sư Rudolph M. Schindler dựng ngôi nhà của mình trên đường Kings Road, West Hollywood. Ngôi nhà nổi tiếng vì mặt bằng mở: các phòng nối vào nhau, trong nhà và ngoài vườn gần như không có ranh giới rõ. Gỗ, bê tông, kính. Một nơi được nghĩ ra cho việc sống chung.
Tám mươi năm sau, Rirkrit Tiravanija lấy ngôi nhà ấy làm khuôn. Ông không dựng lại bằng gỗ và bê tông. Ông thay chúng bằng thép không gỉ và thép mạ chrome. Theo Guggenheim, tác phẩm cao khoảng 2,9 mét, dài khoảng 12 mét, sâu khoảng 6 mét, gồm khung kim loại, ghế ngồi và cây sống, kèm một chương trình sinh hoạt công cộng diễn ra đều đặn.
Tên tác phẩm viết thường: untitled 2002 (he promised). Không có chữ in hoa nào ở đầu. Phần trong ngoặc là thứ duy nhất gợi ra một câu chuyện, và nó chỉ nói rằng đã có một lời hứa.
Tác phẩm hiện thuộc bộ sưu tập của Solomon R. Guggenheim Museum ở New York.
Người nghệ sĩ nấu ăn
Tiravanija được biết đến từ đầu thập niên 1990 qua một cử chỉ rất đơn giản: ông nấu ăn trong phòng trưng bày và mời khách cùng ăn. Không có vật thể để treo. Chỉ có bếp, nồi, bát đĩa, và những người lạ ngồi xuống cạnh nhau. Trước ông, các nghệ sĩ Fluxus đã từng biến việc làm đồ ăn thành tác phẩm, như một đĩa salad được trộn ngay trước khán giả. Guggenheim mô tả ông đã gạt bỏ vật thể nghệ thuật truyền thống để đặt người xem vào trung tâm.
Ông sinh ở Buenos Aires, là con của một nhà ngoại giao Thái Lan, lớn lên ở Thái Lan, Ethiopia và Canada. Cuộc sống di chuyển ấy đi vào cách ông làm việc. Mỗi tác phẩm thay đổi theo nơi nó được dựng và theo những người có mặt. Cùng một ý tưởng, ở một thành phố khác, sẽ thành một buổi tối khác.
Từ năm 1998, ông cùng các nghệ sĩ khác bắt đầu The Land ở Sanpatong, Thái Lan: một mảnh đất để trồng lúa, dựng nhà, thử nghiệm năng lượng mặt trời. Nghệ thuật ở đây gần với một cách sống hơn là một vật để ngắm.
Guggenheim đặt công việc của ông trong mạch nghĩ của Joseph Beuys về điêu khắc xã hội: xã hội tự nó là một chất liệu có thể được nặn. Với Tiravanija, chất liệu ấy là những tương tác nhỏ. Ăn chung một nồi. Ngồi chung một chiếc ghế dài.
Chrome thay cho gỗ
Tại sao lại là kim loại sáng bóng? Guggenheim dẫn lời Tiravanija rằng các bề mặt phản chiếu tạo ra một hình ảnh nhiều mặt của thực tại. Người ngồi trong nhà thấy mình trên các thanh chrome, méo đi, nhân lên. Một bữa ăn trở thành nhiều bữa ăn. Một cuộc trò chuyện hiện ra ở nhiều góc cùng lúc.
Khi được dựng lên, khung nhà trở thành sân khấu cho nhiều sinh hoạt: DJ chơi nhạc, chiếu phim, toạ đàm, lớp học cho trẻ em. Không có hoạt động nào là cố định. Tác phẩm chấp nhận mọi thay đổi của người dùng nó.
Trước đó, năm 1997, Tiravanija đã làm một việc tương tự với Glass House của Philip Johnson, dựng một phiên bản cỡ trẻ em trong vườn điêu khắc của MoMA. Ông lấy những ngôi nhà mẫu mực của kiến trúc hiện đại, những thứ thường chỉ được chụp ảnh và chiêm ngưỡng, rồi trả chúng về cho việc dùng hằng ngày.
Năm 2004, Tiravanija nhận giải Hugo Boss Prize do Guggenheim trao. Cùng năm, tác phẩm này được bảo tàng đưa vào bộ sưu tập.
Tác phẩm cần người ở
Đứng trước he promised lúc vắng người, ta thấy một khung kim loại, vài chiếc ghế, vài chậu cây. Không có gì bí ẩn. Không có gì để giải mã. Tác phẩm gần như im lặng.
Nó chỉ bắt đầu nói khi có ai đó đến. Một người mang thức ăn. Một nhóm trẻ ngồi vẽ. Một đêm chiếu phim, ánh sáng từ màn hình chạy trên các thanh chrome. Khi mọi người về, ngôi nhà lại trở về trạng thái chờ.
Đây là một câu hỏi khó cho bảo tàng. Làm sao lưu giữ một tác phẩm mà phần quan trọng nhất của nó là những buổi gặp gỡ đã qua? Bảo tàng giữ được khung thép. Nhưng những cuộc trò chuyện, mùi thức ăn, tiếng cười, thì không ai giữ được. Chúng chỉ tồn tại trong những người đã có mặt.
Có lẽ đó chính là lời hứa trong tên tác phẩm. Ngôi nhà hứa sẽ luôn ở đó. Phần còn lại tuỳ vào người đến.
A house in West Hollywood, remade in metal
In 1922 the architect Rudolph M. Schindler built his own house on Kings Road in West Hollywood. It became known for its open plan: rooms flowing into one another, inside and garden barely divided. Wood, concrete, glass. A place designed for living together.
Eighty years later, Rirkrit Tiravanija took that house as a template. He did not rebuild it in wood and concrete. He replaced them with stainless steel and chrome plated steel. According to the Guggenheim, the work is roughly 2.9 metres high, 12 metres long and 6 metres deep, made of the metal frame, seating and live plants, with regular public programming.
The title is written in lower case: untitled 2002 (he promised). The part in brackets is the only hint of a story, and it only says that a promise was made.
The work is in the collection of the Solomon R. Guggenheim Museum in New York.
The artist who cooks
Tiravanija became known in the early 1990s for a very simple gesture: he cooked in the gallery and invited visitors to eat. Nothing to hang on the wall. Only a stove, pots, bowls, and strangers sitting down side by side. Before him, Fluxus artists had already turned food preparation into a work, as in a salad tossed in front of an audience. The Guggenheim describes him as setting aside the traditional art object to put the viewer at the centre.
He was born in Buenos Aires, the son of a Thai diplomat, and grew up in Thailand, Ethiopia and Canada. That life of moving shapes how he works. Each piece changes with the place it is built and the people who show up. The same idea, in another city, becomes another evening.
From 1998 he and other artists began The Land in Sanpatong, Thailand: a plot for growing rice, building houses, testing solar power. Art there sits closer to a way of living than to an object to be looked at.
The Guggenheim places his work in line with Joseph Beuys's idea of social sculpture, in which society itself is a material that can be shaped. For Tiravanija that material is small interactions. Eating from one pot. Sharing one long bench.
Chrome instead of wood
Why polished metal? The Guggenheim quotes Tiravanija saying the reflective surfaces create a multifaceted image of reality. People inside see themselves on the chrome, bent and multiplied. One meal becomes many. One conversation appears from several angles at once.
When installed, the frame becomes a stage for all kinds of activity: DJ sets, film screenings, panels, workshops for children. None of it is fixed. The work accepts whatever its users bring.
In 1997 Tiravanija had done something similar with Philip Johnson's Glass House, building a child sized version in the sculpture garden of MoMA. He takes model houses of modern architecture, usually photographed and admired, and returns them to daily use.
In 2004 Tiravanija received the Hugo Boss Prize, awarded by the Guggenheim. The same year the museum brought this work into its collection.
A work that needs residents
Standing before he promised when it is empty, you see a metal frame, a few chairs, a few plants. Nothing mysterious. Nothing to decode. The work is almost silent.
It only begins to speak when someone arrives. A person bringing food. A group of children drawing. A film night, the light of the screen running along the chrome. When everyone leaves, the house returns to waiting.
This is a hard question for a museum. How do you keep a work whose most important part is gatherings that are already over? The museum can keep the steel. The conversations, the smell of food, the laughter, no one can keep. They exist only in the people who were there.
Perhaps that is the promise in the title. The house promises to stay. The rest depends on who comes.
Contemporary Art