Essays · Contemporary Art
Roger Hiorns. Seizure.
Một căn nhà, khi con người rời đi, thuộc về vật chất.
A home, once people leave, belongs to matter.
courtesy Artangel · Artangel
Một căn hộ ở Harper Road
Ở số 151 đến 189 Harper Road, khu Elephant & Castle, phía nam London, có một khu nhà ở xã hội sắp bị phá. Năm 2008, Roger Hiorns chọn một căn hộ một phòng ở tầng trệt. Loại căn hộ nhỏ, bình thường, không có gì để nhìn.
Căn hộ được bịt kín. Bột đồng sunfat được hoà vào nước sôi để thành một dung dịch thật đặc. Rồi dung dịch được bơm vào, cho đến khi mọi phòng ngập tới trần. Theo Artangel, lượng dung dịch là 75.000 lít.
Sau đó là chờ. Dung dịch nguội dần trong một tháng. Khi nhiệt độ hạ xuống, nước không còn giữ được hết lượng muối đồng đã hoà tan. Muối kết tinh lại, bám vào bất cứ bề mặt nào nó gặp.
Cuối cùng, phần chất lỏng còn lại được hút ra. Cửa mở.
Bên trong hang xanh
Người bước vào không còn thấy một căn hộ. Tường, trần, sàn đều phủ kín tinh thể xanh lam, sắc cạnh, lấp lánh dưới đèn. Các góc phòng mất đi đường thẳng. Mọi bề mặt giống nhau, như thể căn phòng đã được khoét ra từ một khối khoáng vật.
Dấu hiệu duy nhất cho thấy nơi này từng có người ở là cái bồn tắm. Nó cũng đã kết tinh, nhưng hình dạng của nó vẫn còn nhận ra được. Một vật dụng rất riêng tư của đời sống hằng ngày, nay đứng giữa hang như một hoá thạch.
Khách tham quan được phát ủng cao su và găng tay. Mỗi lần chỉ vài người được vào. Không gian hẹp, ẩm, và vật liệu thì không nên chạm tay trần. Người xem đi chậm, cúi thấp, nhìn gần.
Tác phẩm mở cửa từ ngày 2 tháng 9 năm 2008 đến ngày 3 tháng 1 năm 2010. Artangel và Jerwood Foundation đặt làm, với sự hỗ trợ của Arts Council England và Channel 4. Năm 2009, Hiorns được đề cử vào danh sách ngắn của giải Turner.
Khi toà nhà bị phá
Khu nhà ở Harper Road đã có lịch phá dỡ từ trước. Tác phẩm được làm với biết trước rằng nơi chứa nó sẽ không còn. Nhưng Hiorns muốn giữ lại căn phòng.
Tháng 2 năm 2011, toàn bộ khối tinh thể, nặng hơn 31 tấn, được tách khỏi toà nhà và chuyển đi. Nó về Yorkshire Sculpture Park ở Wakefield, miền bắc nước Anh. Công ty Adam Khan Architects thiết kế một công trình riêng để che chở nó. Từ tháng 6 năm 2013, người xem lại có thể bước vào.
Có một điều lạ trong chuyện này. Căn hộ, với tư cách một nơi để ở, đã không còn. Toà nhà quanh nó cũng không còn. Nhưng phần bên trong của nó, cái khuôn không khí mà người thuê từng sống, đã được tinh thể đúc lại và mang đi. Không gian sống lâu hơn toà nhà.
Vật chất tự làm việc
Seizure trong tiếng Anh có nhiều nghĩa: sự chiếm giữ, sự tịch thu, một cơn co giật. Cái tên hợp với tác phẩm. Căn hộ bị chiếm giữ. Không phải bởi người, mà bởi một quá trình hoá học.
Hiorns chuẩn bị điều kiện, nhưng hình dạng cuối cùng không do ông vẽ. Mỗi tinh thể mọc theo quy luật của chính nó. Điều này nối Seizure với những tác phẩm khác của ông, được bàn đến trong bài về Hammer Projects: Roger Hiorns. Nhưng ở đây còn có thêm một lớp nghĩa: đó là một căn nhà.
Một căn hộ trong khu nhà ở xã hội sắp bị phá mang theo những câu chuyện về chính sách, về người phải dời đi, về thành phố thay đổi. Hiorns không kể những câu chuyện đó. Ông chỉ để vật chất phủ lên nơi con người đã rời khỏi.
Kết quả vừa đẹp vừa khó ở. Một màu xanh ai cũng muốn nhìn, trong một căn phòng không ai có thể sống.
A flat on Harper Road
At 151 to 189 Harper Road, Elephant & Castle, in south London, stood a council estate due for demolition. In 2008 Roger Hiorns chose a ground floor bedsit there. A small, ordinary flat with nothing to look at.
The flat was sealed. Copper sulphate powder was mixed with boiling water into a heavily saturated solution. The solution was pumped in until every room was full to the ceiling. According to Artangel, it came to 75,000 litres.
Then came the wait. The liquid cooled over a month. As the temperature fell, the water could no longer hold all the dissolved copper salt. It crystallised, gripping whatever surface it met.
Finally, the remaining liquid was siphoned off. The door opened.
Inside the blue cave
Whoever stepped in no longer saw a flat. Walls, ceiling and floor were covered in sharp blue crystals, glittering under the lights. Corners lost their straight lines. Every surface looked alike, as if the room had been carved from a single mineral.
The only sign that anyone had lived here was the bath. It had crystallised too, but its shape was still recognisable. A private object of daily life, now standing in the cave like a fossil.
Visitors were given wellington boots and gloves. Only a few could enter at once. The space was tight and damp, and the material was not for bare hands. People moved slowly, bent low, looked closely.
The work was open from 2 September 2008 to 3 January 2010. It was commissioned by Artangel and the Jerwood Foundation, with support from Arts Council England and Channel 4. In 2009 Hiorns was shortlisted for the Turner Prize.
When the building came down
The Harper Road estate was already scheduled for demolition. The work was made knowing its home would not last. But Hiorns wanted to keep the room.
In February 2011 the whole crystal body, weighing more than 31 tonnes, was cut free and moved. It went to Yorkshire Sculpture Park in Wakefield, in the north of England, where Adam Khan Architects designed a building to shelter it. From June 2013 visitors could walk in again.
There is something strange in this. The flat, as a place to live, is gone. So is the building around it. But its interior, the mould of air a tenant once lived in, has been cast by crystal and carried away. The space outlived the building.
Matter does the work
Seizure has several meanings in English: taking hold, confiscation, a fit. The title suits the work. The flat is taken over. Not by people, but by a chemical process.
Hiorns set up the conditions, but he did not draw the final form. Each crystal grew by its own rule. This links Seizure to his other works, discussed in the essay on Hammer Projects: Roger Hiorns. Here there is one more layer: it is a home.
A flat in an estate facing demolition carries stories of policy, of people moved on, of a city changing. Hiorns does not tell them. He lets matter cover the place people left.
The result is beautiful and uneasy at once. A blue everyone wants to look at, in a room no one could live in.
Contemporary Art