Essays · Photography
Uta Barth. Ground.
Bức ảnh lấy nét vào khoảng không.
A photograph focused on empty air.
Whitney Museum of American Art · Whitney Museum of American Art
Một góc phòng, không có chủ thể
Ground #42 là một tấm ảnh nhỏ. Khoảng 28 x 27 cm, in màu, dán lên một tấm panel dày gần 5 cm, nên nó treo trên tường như một khối vật hơn là một tờ giấy. Năm 1994. Bảo tàng Whitney ở New York mua tác phẩm này vào bộ sưu tập nhờ quỹ của Uỷ ban Nhiếp ảnh.
Trong ảnh là một góc phòng ở. Bức tường màu xanh ngả lục. Phía trên bên trái có hai khung ảnh nhỏ. Bên phải là một phần của chiếc tủ ngăn kéo. Không có người. Không có sự kiện. Và không có gì sắc nét.
Người xem quen với ảnh chụp sẽ nghĩ ngay đến một lỗi kỹ thuật. Máy rung, ống kính lệch nét, người chụp vội. Nhưng Ground không phải một tấm ảnh hỏng. Nó là một tấm ảnh được lấy nét rất chính xác, chỉ là vào một điểm không có gì cả.
Lấy nét vào khoảng không
Cách làm của Uta Barth đơn giản đến mức khó tin. Bà đặt máy, rồi chỉnh nét vào một điểm trống lơ lửng giữa phòng, nơi lẽ ra một người sẽ đứng làm mẫu. Người mẫu không bao giờ đến. Vì nét nằm ở đó, mọi thứ phía sau đều nhòe: tường, khung tranh, mép tủ.
Kết quả là một bức ảnh chỉ có phông nền. Thứ thường bị đẩy ra sau để làm nổi chủ thể giờ chiếm toàn bộ khung hình. Người viết về Barth hay nói rằng bà chụp thể tích của căn phòng thay vì bức tường của nó, chụp không khí thay vì đồ vật.
Khi chủ thể bị rút đi, mắt người xem không có chỗ dừng. Nó trượt về phía sau, tìm một điểm để bám, rồi nhận ra rằng chính cái hộp chứa, căn phòng, mới là thứ được trình bày. Bức ảnh vì vậy nói về cách ảnh hoạt động hơn là về một nơi chốn cụ thể.
Có một chi tiết khiến loạt Ground càng lặng lẽ hơn. Theo các bài viết về giai đoạn này, nhiều tấm ảnh nội thất đầu tiên được chụp ngay trong không gian trưng bày ở Los Angeles, và được treo lại lên chính những bức tường mà chúng ghi hình. Người xem đứng trong phòng, nhìn ảnh của căn phòng ấy, nhòe đi.
Nhìn bằng rìa mắt
Ta thường nghĩ nhìn là nhìn thẳng. Nhưng phần lớn thời gian, thế giới đến với ta qua rìa mắt. Ta biết cái bàn ở đâu, cửa sổ ở đâu, mà không cần nhìn chúng. Vùng ngoại vi ấy mờ, không có chi tiết, và gần như không bao giờ được chụp lại.
Barth đưa vùng mờ ấy vào giữa khung hình. Bà không kể chuyện, không cho ta một khuôn mặt để thương, một đồ vật để thèm. Bà chỉ đưa ra điều kiện của việc nhìn: ánh sáng trên một mặt tường, độ sâu của một căn phòng, một cảm giác rằng có ai đó vừa ở đây.
Những bức ảnh này thường được nhắc cạnh truyền thống hội hoạ màu và ánh sáng hơn là nhiếp ảnh tư liệu. Chúng gợi đến tranh trừu tượng, nhưng bắt nguồn từ một căn phòng rất thật, giống cách những rạp chiếu phim của Hiroshi Sugimoto chỉ còn lại một màn hình trắng. Chỉ cần đổi điểm nét vài chục centimet, bức tường sẽ hiện ra rõ ràng, và căn phòng trở lại làm một căn phòng bình thường.
Sau Ground, Barth tiếp tục đi theo hướng ấy trong nhiều loạt khác, luôn quanh những khoảng tường, ô cửa, vệt nắng trong nhà mình. Cách đặt câu hỏi của bà không đổi: ảnh có thể cho ta thấy cái nhìn, chứ không chỉ cái được nhìn, hay không.
Vì sao một tấm ảnh nhòe đáng nhớ
Ground #42 không có gì để kể lại. Không ai có thể mô tả nó qua điện thoại cho người khác nghe mà khiến họ muốn đi xem. Nhưng đứng trước nó, người ta dễ nhận ra mắt mình đang làm gì: tìm nét, không thấy, rồi chịu ở lại với màu và ánh sáng.
Đó là một khoảnh khắc chú ý hiếm hoi. Ta không bị dẫn đi, không được bảo phải cảm thấy gì. Ta chỉ có một góc phòng và thời gian để ở trong đó. Điều Barth đề nghị rất khiêm tốn: hãy để ý đến những thứ vẫn luôn ở xung quanh, trước khi chúng biến mất vào thói quen.
A corner of a room, with no subject
Ground #42 is a small picture. About 28 by 27 cm, a colour print mounted on a panel almost 5 cm deep, so it hangs on the wall more like an object than a sheet of paper. 1994. The Whitney Museum of American Art in New York bought it for its collection with funds from its Photography Committee.
It shows a corner of a lived in room. A wall of green leaning teal. Two small frames at upper left. On the right, part of a chest of drawers. No people. No event. And nothing sharp.
Anyone used to photographs will think of a technical fault. A shaken camera, a missed focus, a hurried hand. But Ground is not a failed picture. It is focused with great precision, only on a point where there is nothing at all.
Focusing on empty space
Uta Barth's method is almost too simple. She sets up the camera and focuses on an empty point in the middle of the room, where a sitter would normally stand. The sitter never comes. Because the focus sits there, everything behind it blurs: wall, frames, the edge of the dresser.
The result is a photograph made only of background. What is usually pushed back to let a subject stand out now fills the whole frame. Writers on Barth often say she photographs the volume of a room rather than its walls, the air rather than the objects.
With the subject removed, the eye has nowhere to rest. It slides backward, looking for a hold, and finds that the container itself, the room, is what is being shown. The picture becomes a statement about how pictures work more than about any particular place.
One detail makes the Ground series quieter still. According to accounts of this period, many of the first interior pictures were taken inside a Los Angeles exhibition space and then hung on the very walls they recorded. Visitors stood in the room and looked at pictures of that room, gone soft.
Seeing from the edge of the eye
We tend to think that seeing means looking straight ahead. Yet most of the time the world reaches us through the edge of the eye. We know where the table is, where the window is, without looking at them. That periphery is blurred, without detail, and almost never photographed.
Barth moves that blur to the centre. She tells no story, offers no face to love, no object to want. She offers only the conditions of looking: light on a wall, the depth of a room, a sense that someone has just been here.
These pictures are often placed closer to the tradition of painting with colour and light than to documentary photography. They recall abstraction, yet they come from a very real room, much as the cinemas of Hiroshi Sugimoto end up as a single white screen. Shift the focus a few dozen centimetres and the wall would snap into view, and the room would go back to being an ordinary room.
After Ground, Barth kept to this path in later series, always around the walls, windows and patches of sun in her own home. Her question stayed the same: can a photograph show us the act of looking, not only the thing looked at?
Why a blurred picture stays with you
Ground #42 has nothing to retell. No one could describe it over the phone in a way that would make someone want to go and see it. But standing before it, it is easy to notice what the eye is doing: searching for focus, failing, then agreeing to stay with colour and light.
That is a rare moment of attention. We are not led anywhere, not told what to feel. We have a corner of a room and time to be in it. Barth's proposal is modest: notice the things that are always around you, before they disappear into habit.
Photography