Essays · Photography
Chris Killip. In Flagrante.
Một nơi chốn đổi thay, ghi lại bởi người đã ở lại.
A place changing, recorded by someone who stayed.
Một vùng đất đang đóng cửa
Chris Killip sinh năm 1946 trên đảo Man, một hòn đảo nhỏ giữa nước Anh và Ireland. Từ đầu thập niên 1970, ông bắt đầu chụp vùng Đông Bắc nước Anh, nơi đời sống xoay quanh đóng tàu, khai mỏ than và công nghiệp nặng.
Những năm ông chụp, khoảng từ 1973 đến 1985, là những năm vùng đất ấy đổi thay dữ dội. Xưởng đóng tàu thu hẹp. Hầm mỏ đóng cửa. Nhà máy thép ngừng lò. Việc làm biến mất, nhưng con người thì không đi đâu cả.
Killip chụp ở Tyneside, Jarrow, Gateshead, Pelaw, Sunderland, North Shields. Ông chụp ở Skinningrove, một làng chài nhỏ trên bờ biển North Yorkshire, và ở Lynemouth, Northumberland, nơi có một bãi biển đầy than.
Ông không chụp những nhà máy như những biểu tượng. Ông chụp người: trẻ con chơi trên bãi đất trống, đàn ông đứng ở góc phố, một gia đình trong căn bếp chật. Những đời sống bình thường, trong một thời điểm không bình thường.
Bãi biển than và làng chài
Hai nhóm ảnh nổi tiếng nhất của Killip gắn với hai cộng đồng nhỏ. Ở Lynemouth, những người nhặt than dạt vào bờ sống trong một khu trại gần bãi biển. Họ ra sóng lấy than, chở về bằng xe ngựa, bán lại. Ảnh của Killip cho thấy một công việc cực nhọc và một thế giới gần như tách khỏi phần còn lại của nước Anh.
Ở Skinningrove, ông chụp những người đánh cá trong một làng nằm lọt giữa vách đá. Một cộng đồng khép kín, ban đầu không dễ đón người lạ. Killip phải mất nhiều thời gian mới được họ chấp nhận.
Cả hai nơi đều được ông quay lại nhiều năm, và đều thành những bộ ảnh riêng: Seacoal và Skinningrove. Với Skinningrove, ông còn quay lại về sau, và năm 2013 có một bộ phim ngắn từ những bức ảnh ấy.
Đó là cách Killip làm việc. Ông không săn khoảnh khắc. Ông ở lại cho tới khi khoảnh khắc đến với mình.
Năm mươi bức ảnh trong một cuốn sách
Năm 1988, In Flagrante ra đời dưới dạng sách, gồm năm mươi bức ảnh đen trắng. Nó nhanh chóng được xem là cuốn sách ảnh quan trọng nhất về tác động của phi công nghiệp hoá lên các cộng đồng lao động ở Anh.
Cái tên In Flagrante trong tiếng Latin gợi ý bắt quả tang, bị bắt gặp ngay giữa lúc sự việc đang xảy ra. Những người trong ảnh bị bắt gặp giữa một biến đổi mà họ không chọn.
Năm 2017, Getty Center ở Los Angeles tổ chức triển lãm Now Then: Chris Killip and the Making of In Flagrante, từ ngày 23 tháng 5 đến ngày 13 tháng 8. Bên cạnh ảnh in bạc gelatin, triển lãm trưng bày những bản dàn trang thử, tờ ảnh liên hoàn và bản in làm việc. Người xem thấy được cuốn sách đã được chọn lọc, sắp xếp và cân nhắc ra sao.
Chi tiết ấy quan trọng. Một cuốn sách ảnh không chỉ là tập hợp những tấm đẹp nhất. Nó là một trình tự. Mỗi bức được đặt cạnh bức kia để cùng nói một điều mà không bức nào nói được một mình.
Nhìn mà không phán xét
Ảnh của Killip nặng, nhưng không bi luỵ. Ông không biến người trong ảnh thành biểu tượng của nỗi khổ. Họ vẫn đùa, vẫn giận, vẫn nhìn thẳng vào máy ảnh. Sự khó khăn có ở đó, nhưng phẩm giá cũng có ở đó.
Cùng thời điểm, một nhiếp ảnh gia khác ở tây bắc nước Anh chụp tầng lớp lao động bằng màu sắc rực rỡ, là Martin Parr với The Last Resort. Đặt hai tác phẩm cạnh nhau, ta thấy hai cách nhìn cùng một thời: một bên là ngày nghỉ, một bên là ngày mất việc.
Sau này Killip dạy nhiếp ảnh tại Đại học Harvard nhiều năm. Nhưng In Flagrante vẫn là tác phẩm gắn với tên ông nhất. Nó là bằng chứng rằng một vùng đất, một thời kỳ, đã có thật, và đã có người nhìn nó đủ lâu để giữ lại.
A region closing down
Chris Killip was born in 1946 on the Isle of Man, a small island between Britain and Ireland. From the early 1970s he began photographing the North East of England, where life revolved around shipbuilding, coal mining and heavy industry.
The years he photographed, roughly 1973 to 1985, were years of violent change there. Shipyards shrank. Pits closed. Steelworks shut down. Jobs vanished, but the people did not go anywhere.
Killip worked in Tyneside, Jarrow, Gateshead, Pelaw, Sunderland and North Shields. He worked in Skinningrove, a small fishing village on the North Yorkshire coast, and in Lynemouth, Northumberland, where there was a beach full of coal.
He did not photograph factories as symbols. He photographed people: children playing on waste ground, men standing on street corners, a family in a cramped kitchen. Ordinary lives, at a time that was not ordinary.
The coal beach and the fishing village
Two of Killip's best known groups of pictures belong to two small communities. At Lynemouth, people who gathered coal washed up by the sea lived in a camp near the beach. They went into the waves for coal, carried it off by horse and cart and sold it. Killip's pictures show hard work and a world almost cut off from the rest of England.
At Skinningrove he photographed fishermen in a village wedged between cliffs. A closed community, not quick to welcome strangers. It took Killip a long time to be accepted.
He returned to both places over many years, and both became separate bodies of work: Seacoal and Skinningrove. He went back to Skinningrove later still, and in 2013 a short film was made from those pictures.
That is how Killip worked. He did not hunt for moments. He stayed until the moments came to him.
Fifty photographs in one book
In 1988, In Flagrante appeared as a book of fifty black and white photographs. It was soon regarded as the most important photobook on what deindustrialisation did to working class communities in Britain.
The Latin title suggests being caught in the act, discovered right in the middle of something happening. The people in these pictures are caught in the middle of a change they did not choose.
In 2017 the Getty Center in Los Angeles held Now Then: Chris Killip and the Making of In Flagrante, from 23 May to 13 August. Alongside gelatin silver prints, the exhibition showed maquettes, contact sheets and work prints. Visitors could see how the book was selected, sequenced and weighed.
That matters. A photobook is not simply a collection of the best pictures. It is a sequence. Each image is placed next to another so that together they say something no single picture could.
Looking without judging
Killip's pictures are heavy but not sentimental. He does not turn his subjects into symbols of suffering. They still joke, still get angry, still look straight into the lens. Hardship is there, but so is dignity.
At the same time, another photographer in the north west of England was photographing working class life in bright colour: Martin Parr with The Last Resort. Side by side, the two works show two ways of seeing the same years: one looks at the day off, the other at the day the work disappeared.
Killip later taught photography at Harvard University for many years. But In Flagrante remains the work most tied to his name. It is evidence that a region, a period, really existed, and that someone looked at it long enough to keep it.
Photography