Essays · Photography
Dayanita Singh. File Museum.
Giấy giữ chữ. Thời gian giữ giấy.
Paper keeps the words. Time keeps the paper.
Courtesy of the artist and Frith Street Gallery, London · Aperture
Những căn phòng không có cửa sổ
Dayanita Singh bắt đầu sự nghiệp bằng nghề ảnh báo chí. Về sau bà rời nghề ấy, và chuyển sang chụp những thứ vắng mặt hơn là những sự kiện. File Museum là một trong những kết quả rõ nhất của lối rẽ đó.
Đề tài là những kho lưu trữ ở Ấn Độ. Không phải thư viện sáng sủa, mà những gian phòng dưới đất, không cửa sổ, chất đầy hồ sơ giấy. Singh chụp bằng phim đen trắng. Trong ảnh là những dãy kệ sắt vẫn dùng được nhưng đã gỉ, những tập hồ sơ, bao tải, rương và hộp chồng lên nhau không theo một trật tự nào nhìn thấy được.
Thỉnh thoảng một tấm biển viết tay hiện ra, bằng tiếng Hindi hoặc tiếng Anh. Một tấm ghi Secret F, 1908, September. Chỉ vậy. Một chữ mật, một chữ cái, một năm, một tháng. Nội dung của tập hồ sơ thì không ai biết. Ảnh chỉ cho thấy nó đã được cất ở đây, và đã nằm đó rất lâu.
Singh còn chụp một loạt chân dung những người giữ kho: phụ nữ và đàn ông đang phân loại, tìm lại, sắp xếp giấy tờ. Họ là những người duy nhất biết đường đi trong mê cung ấy.
Một kho lưu trữ của những kho lưu trữ
Điều làm File Museum khác một loạt ảnh tư liệu là cách Singh trưng bày. Ở Frith Street Gallery tại London, trong triển lãm kéo dài đến ngày 26 tháng 1 năm 2013, bà đặt giữa phòng một hệ tủ lớn hình chữ nhật bằng gỗ tếch, do chính bà dựng.
Hệ tủ ấy là một kho lưu trữ chứa ảnh của những kho lưu trữ. Một mặt của nó mở ra như bìa một cuốn sách. Bốn mươi tấm ảnh được bày ở mặt ngoài, và có thể đổi chỗ với rất nhiều tấm khác cất bên trong. Cả triển lãm có 140 tấm ảnh.
Như vậy ảnh không chỉ chụp kho giấy. Ảnh tự nó cũng bị cất, bị rút ra, bị xếp lại, giống số phận của những tập hồ sơ trong ảnh. Người xem đứng trước tủ gỗ ở vị trí của người giữ kho: thấy một phần, biết rằng phần còn lại đang nằm trong bóng tối.
Cách làm này về sau Singh phát triển thành cả một hệ thống bảo tàng gỗ, trong đó có Museum of Chance. Nhưng ở File Museum, cấu trúc gỗ có một lý do rất cụ thể: nó lặp lại hình dạng của chính thứ nó chứa.
Giấy, bụi và thời gian
Một kho hồ sơ là nơi lưu giữ ký ức của một bộ máy. Ai nợ ai, ai sở hữu mảnh đất nào, ai đã khai gì trước toà. Khi còn cần, những tờ giấy ấy có quyền lực. Khi không còn ai tra cứu, chúng chỉ còn là giấy.
Ảnh của Singh chụp chính khoảnh khắc chuyển tiếp ấy. Hồ sơ vẫn nằm trên kệ, vẫn được buộc dây, vẫn có số. Nhưng chồng giấy đã bắt đầu mang dáng của một vật tự nhiên hơn là một văn bản. Nó giống lớp trầm tích. Mỗi tập là một lớp, năm này đè lên năm khác.
Có một vẻ đẹp khó gọi tên trong sự lộn xộn đó. Không ai sắp đặt nó để được nhìn. Nó thành hình vì con người cứ tiếp tục ghi chép, tiếp tục cất đi, và rồi quên. Máy ảnh của Singh không chê trách sự bỏ quên ấy. Nó chỉ nhìn cho kỹ.
File Museum vì vậy là một tác phẩm về ký ức lưu trữ, nhưng không phải về những gì được nhớ. Nó nói về cái vỏ của trí nhớ: giấy, dây, kệ, căn phòng. Những thứ vẫn còn đó khi chữ bên trong đã không còn ai đọc.
Rooms without windows
Dayanita Singh began as a photojournalist. Later she left that work and turned to photographing absence rather than events. File Museum is one of the clearest results of that turn.
Its subject is archives in India. Not bright libraries, but underground rooms without windows, packed with paper records. Singh shot on black and white film. In the pictures are rows of iron shelving that still works but has rusted, files, sacks, trunks and boxes piled on one another in no visible order.
Now and then a handwritten sign appears, in Hindi or English. One reads Secret F, 1908, September. That is all. A word for secrecy, a letter, a year, a month. What the file contains, no one knows. The photograph shows only that it was stored here, and has been lying here a long time.
Singh also made a series of portraits of the people who keep these archives: women and men sorting, retrieving, arranging papers. They are the only ones who know the way through the maze.
An archive of archives
What sets File Museum apart from a documentary series is how Singh shows it. At Frith Street Gallery in London, in an exhibition that ran until 26 January 2013, she placed in the middle of the room a large rectangular cabinet system in teak, which she built herself.
The cabinet is an archive holding pictures of archives. One side opens like the cover of a book. Forty photographs are displayed on the outside and can be exchanged with many more stored within. The exhibition held 140 photographs in all.
So the photographs do not only depict stored paper. They are themselves stored, pulled out, reshuffled, sharing the fate of the files they show. The viewer before the wooden cabinet stands where the archivist stands: seeing a part, knowing the rest lies in the dark.
Singh would later grow this approach into a whole system of wooden museums, among them Museum of Chance. But in File Museum the wooden structure has a very specific reason: it repeats the shape of what it holds.
Paper, dust and time
An archive holds the memory of an institution. Who owed whom, who owned which plot of land, who said what before a court. While needed, those pages carry power. When no one consults them, they are only paper.
Singh's pictures catch that moment of passage. The files are still on the shelf, still tied, still numbered. But the stack has begun to look more like a natural thing than a document. It resembles sediment. Each file a layer, one year pressing on another.
There is a beauty in that disorder that is hard to name. No one arranged it to be seen. It took shape because people kept writing, kept putting away, and then forgot. Singh's camera does not scold the forgetting. It only looks closely.
File Museum is therefore a work about archival memory, but not about what is remembered. It is about the shell of memory: paper, string, shelves, rooms. The things that remain when no one reads the words inside.
Photography