Essays · Contemporary Art

Do Ho Suh. Staircase-III.

Một ngôi nhà có thể gấp lại và mang theo.

A home that can be folded and carried.

Do Ho Suh, Staircase-III: cầu thang bằng vải polyester đỏ trong suốt treo lơ lửng từ trần phòng trưng bày

Tate · Tate


Một cầu thang không để bước

Staircase-III là một cầu thang bằng vải. Theo hồ sơ của Tate, chất liệu là polyester và thép không gỉ. Vải đỏ, mỏng, trong suốt. Thép mảnh, giữ cho vải có hình. Kích thước khi trưng bày thay đổi theo không gian.

Cầu thang được treo lên, lơ lửng giữa phòng. Người xem đứng bên dưới, ngước nhìn. Họ thấy từng bậc, từng tay vịn, từng thanh chắn, tất cả đều bằng vải, và nhìn xuyên qua được. Ánh đèn trong phòng đi qua lớp polyester, nhuốm đỏ phần trần và tường phía sau.

Hình mẫu là cầu thang trong toà nhà nơi nghệ sĩ từng sống ở New York. Tate gắn tác phẩm với khu Chelsea ở Manhattan. Do Ho Suh đo đạc cầu thang ấy và may lại theo đúng kích thước thật.

Ông làm tác phẩm năm 2010. Tate mua nó năm 2011, bằng quỹ của Uỷ ban Sưu tầm châu Á Thái Bình Dương.

Đo một ngôi nhà bằng vải

Do Ho Suh sinh năm 1962 ở Seoul. Ông sang Mỹ đầu thập niên 1990 để học nghệ thuật, rồi ở lại làm việc giữa nhiều thành phố. Việc sống xa nhà trở thành đề tài chính của ông.

Từ cuối thập niên 1990, ông bắt đầu may lại những nơi mình từng ở. Trước hết là ngôi nhà truyền thống của cha mẹ ở Seoul, may bằng lụa. Sau đó là căn hộ ở New York, rồi những căn phòng, hành lang, cửa ra vào ở các thành phố khác. Tất cả đều theo tỉ lệ một với một.

Cách làm tỉ mỉ. Nghệ sĩ và cộng sự đo từng chi tiết của căn phòng thật: ổ điện, bản lề cửa, tay nắm, bậc thang. Rồi họ cắt vải, may, khâu đường viền, dựng khung. Kết quả là một bản sao đầy đủ nhưng không có trọng lượng.

Vì bằng vải, những ngôi nhà ấy gấp lại được. Chúng có thể xếp vào vali, gửi đi, dựng lên ở một bảo tàng khác. Một người rời nhà có thể mang theo ngôi nhà của mình, theo nghĩa đen.

Cầu thang là chỗ chuyển tiếp

Trong một ngôi nhà, cầu thang không phải là nơi để ở. Nó là nơi đi qua. Từ tầng này sang tầng khác, từ chỗ riêng tư ra chỗ chung, từ trong nhà ra ngoài phố. Ít ai dừng lại trên cầu thang. Nhưng ai cũng nhớ số bậc, chỗ bậc kêu, chỗ tay vịn bị mòn.

Chọn cầu thang là chọn đúng cái khoảnh khắc ở giữa. Người sống xa quê hiểu cảm giác ấy: không hẳn thuộc về nơi cũ, cũng chưa hẳn thuộc về nơi mới. Staircase-III treo lơ lửng, không chạm sàn, không nối với tầng nào. Nó là một lối đi không dẫn tới đâu.

Màu đỏ làm tác phẩm vừa rực vừa mềm. Nó không giống một bản vẽ kỹ thuật, cũng không giống một vật trang trí. Nó giống một ký ức được nhuộm màu: rõ từng đường nét, nhưng không thể chạm vào như vật thật.

Tate xếp tác phẩm vào chủ đề ký ức. Có lẽ đó là cách đọc gần nhất. Ký ức không đỡ được sức nặng của ta, nhưng nó giữ hình dáng của những nơi ta đã đi qua.

Vì sao đáng nhớ

Rachel Whiteread đổ bê tông vào cả một ngôi nhà ở London để giữ lại khoảng trống bên trong nó, trong tác phẩm House. Do Ho Suh làm ngược lại. Ông giữ lấy lớp vỏ, làm nó mỏng đến mức gần như tan vào không khí. Một bên nặng và đặc, một bên nhẹ và rỗng, nhưng cả hai đều hỏi: một ngôi nhà còn lại gì khi người ta rời đi?

Câu trả lời của Staircase-III rất nhẹ. Một cầu thang đỏ, treo lên, không ai bước lên được, nhưng ai đứng dưới cũng nhớ tới một cầu thang của riêng mình.


A staircase not for climbing

Staircase-III is a staircase made of fabric. According to Tate's record, the materials are polyester and stainless steel. The fabric is red, thin and translucent. The steel is slender and gives the fabric its form. Its display size varies with the space.

The staircase is suspended, hanging in mid air. Viewers stand beneath and look up. They see each step, each handrail, each baluster, all in fabric and all see through. The room's light passes through the polyester and stains the ceiling and walls behind it red.

The model is the staircase in the building where the artist once lived in New York. Tate links the work to Chelsea in Manhattan. Do Ho Suh measured that staircase and sewed it again at its real size.

He made the work in 2010. Tate bought it in 2011 with funds from its Asia Pacific Acquisitions Committee.

Measuring a home in fabric

Do Ho Suh was born in Seoul in 1962. He moved to the United States in the early 1990s to study art, then stayed, working between several cities. Living away from home became his central subject.

From the late 1990s he began sewing again the places he had lived. First his parents' traditional house in Seoul, in silk. Then his New York apartment, then rooms, corridors and doorways in other cities. All at a scale of one to one.

The process is exacting. The artist and his team measure every detail of the real room: sockets, door hinges, handles, steps. Then they cut, sew, stitch edges and build frames. The result is a complete copy with no weight.

Because they are fabric, these homes can be folded. They fit in a suitcase, can be shipped, can be raised in another museum. A person who leaves home can carry the home along, quite literally.

A staircase is a passage

In a house, a staircase is not a place to live. It is a place to pass. From one floor to another, from private to shared, from inside to the street. Few people stop on a staircase. Yet everyone remembers the number of steps, the one that creaks, the worn part of the rail.

Choosing a staircase means choosing the moment in between. People living far from where they were born know that feeling: not quite belonging to the old place, not yet to the new. Staircase-III hangs free, touching no floor, joined to no level. It is a passage that leads nowhere.

The red makes the work both vivid and soft. It does not look like a technical drawing, nor like decoration. It looks like a memory that has been dyed: every line clear, yet impossible to touch as a real object.

Tate files the work under memory. That may be the closest reading. Memory cannot bear our weight, but it keeps the shape of the places we have passed through.

Why it stays

Rachel Whiteread filled an entire London house with concrete to keep the empty space inside it, in her work House. Do Ho Suh does the opposite. He keeps the shell and makes it so thin it almost dissolves into air. One heavy and solid, the other light and hollow, both ask: what remains of a home once people leave?

Staircase-III answers very lightly. A red staircase, suspended, that no one can climb, yet everyone standing beneath it remembers a staircase of their own.