Essays · Contemporary Art

Giuseppe Penone. Tree of 12 Metres.

Trong mỗi tấm ván vẫn còn một cái cây.

Inside every plank there is still a tree.

Giuseppe Penone, Tree of 12 Metres: hai phần của một thanh gỗ xẻ, từ đó hiện ra thân và cành của một cây non được gọt lộ ra

Tate · Tate


Một thanh gỗ, rồi một cái cây

Điểm khởi đầu của Tree of 12 Metres là một thân cây đã bị hạ và xẻ thô thành một thanh dầm vuông vức, loại gỗ công nghiệp dùng trong xây dựng. Không còn vỏ, không còn cành, chỉ còn một khối gỗ thẳng.

Giuseppe Penone cầm đục và bắt đầu gọt. Ông không theo một bản vẽ. Ông theo mắt gỗ. Mỗi mắt gỗ là chỗ một cành từng mọc ra. Lần theo chúng, lột dần từng vòng tuổi, Penone tìm đến lõi hẹp của thân cây và những cành non đang phát triển.

Mục đích là đưa cái cây trở về hình dạng nó từng có ở một giai đoạn sớm hơn trong đời. Không phải cây lúc bị chặt, mà cây của nhiều năm trước đó, khi nó còn mảnh và còn nhỏ.

Thứ hiện ra vừa là tác phẩm điêu khắc, vừa là một quá trình tự nhiên vốn bị giấu trong gỗ, nay được nhìn thấy.

Hai nửa, một nửa lộn ngược

Phiên bản ở Tate được làm từ năm 1980 đến 1982. Khi dựng lên, nó cao hơn sáu mét. Penone chừa lại hai đầu thanh dầm không gọt, để phần trên và phần dưới của cái cây vẫn còn bị giam trong khối gỗ vuông.

Thanh gỗ được cắt đôi ở chính giữa chiều dài. Mỗi nửa đứng trên một đế là phần dầm còn nguyên. Vì vậy phần ngọn của cái cây bị lộn ngược: nó mọc từ trên xuống, như đang chìm trở lại vào khúc gỗ.

Người xem đứng giữa hai nửa và thấy cùng lúc hai trạng thái. Chỗ này là gỗ xẻ, có cạnh thẳng, có vết cưa. Chỗ kia là cây, có đường cong, có cành. Ranh giới giữa hai thứ là đường đục của Penone.

Tate mua tác phẩm năm 1989. Tên gốc tiếng Ý là Albero di 12 metri.

Từ năm 1969

Penone sinh năm 1947 và gắn với Arte Povera, phong trào Ý cùng thời với những lều tuyết của Mario Merz. Ông làm cái cây đầu tiên trong loạt Albero, tức Cây, năm 1969.

Năm 1970, hai Cây 12 mét được làm như những buổi trình diễn, một ở Moderna Museet tại Stockholm, một ở Aktionsraum tại Munich. Những cây đầu tiên ấy vẫn dính một phần vào thanh gỗ, nổi lên như phù điêu, và được đặt nằm ngang hoặc dựa chéo vào tường.

Làm nhiều hơn, Penone gọt được những thanh dầm dày hơn, chứa trọn lõi cây, và cắt bỏ hết phần gỗ đỡ để cái cây đứng thẳng một mình. Đầu những năm 1980, ông bắt đầu chừa những đoạn dầm ngắn làm đế, từ đó cây non vươn lên. Tree of 12 Metres ở Tate thuộc giai đoạn này.

Thời gian của cây, thời gian của tay

Vào lúc nhiều nghệ sĩ rời bỏ những kỹ thuật điêu khắc truyền thống, Penone chọn một cách làm có lẽ cổ nhất: đục đẽo. Nhưng ông không dùng nó để tạo hình người hay vật. Ông dùng nó để đi ngược.

Penone từng nói điều khiến ông tò mò nhất là mối quan hệ giữa thời gian thật của sự sinh trưởng và thời gian riêng của việc lột gỗ. Một cái cây mất hàng chục năm để lớn thêm từng vòng. Người điêu khắc lấy lại những năm ấy bằng tay, từng lớp một, theo nhịp của riêng mình. Hai thứ thời gian chạm nhau trên cùng một khối gỗ.

Ông cũng nói mỗi cánh cửa, mỗi mặt bàn, mỗi khung cửa sổ, mỗi tấm ván đều chứa hình một cái cây. Vì vậy mỗi lần gọt là một lần tìm ra một cái cây mới, một câu chuyện mới, không phải sự lặp lại.

Tate đọc tác phẩm như một cái nhìn về quan hệ giữa công nghiệp và tự nhiên: ngay trong một thế giới đã công nghiệp hoá, vẫn có thể đối xử với vật liệu một cách tinh tế. Thanh dầm là sản phẩm của nhà máy cưa. Cái cây bên trong không hề biến mất. Nó chỉ chờ. Chờ một người đủ kiên nhẫn để lần theo từng mắt gỗ, và đủ tin rằng bên trong khối vuông vẫn còn một hình dạng sống.


A beam, then a tree

Tree of 12 Metres begins with a felled tree roughly sawn into a squared beam, the kind of industrial timber used in building. No bark, no branches, only a straight block of wood.

Giuseppe Penone took up a chisel and began to carve. He did not follow a drawing. He followed the knots. Each knot is where a branch once grew. Tracing them, peeling away ring after ring, Penone worked toward the narrow core of the trunk and its young, developing branches.

The aim was to return the tree to the form it had at an earlier stage of its life. Not the tree at the moment of felling, but the tree of many years before, when it was still slender and small.

What emerges is both a sculpture and a natural process, normally hidden inside the wood, made visible.

Two halves, one upside down

Tate's version was made between 1980 and 1982. Installed, it stands more than six metres tall. Penone left both ends of the beam uncarved, so the top and bottom of the tree remain trapped in the squared timber.

The beam is cut in two at its vertical midpoint. Each half stands on a base formed by the untouched beam. As a result the top of the tree is inverted: it grows downward, as if sinking back into the wood.

Standing between the two halves, the viewer sees two states at once. Here, sawn timber with straight edges and saw marks. There, a tree with curves and branches. The border between them is the line of Penone's chisel.

Tate acquired the work in 1989. Its Italian title is Albero di 12 metri.

Since 1969

Penone, born in 1947, is associated with Arte Povera, the Italian movement that also included Mario Merz and his igloos. He made the first of his Albero, or Tree, works in 1969.

In 1970 two Trees of 12 Metres were made as performances, one at the Moderna Museet in Stockholm, one at the Aktionsraum in Munich. Those early trees were still partly attached to their beams, emerging like reliefs, laid horizontally or propped diagonally against the wall.

Over time Penone learned to work thicker beams that held the whole core, and cut away all the supporting wood so the tree could stand upright alone. In the early 1980s he began leaving short lengths of beam untouched as bases from which the young trees rise. Tate's Tree of 12 Metres belongs to this period.

The time of the tree, the time of the hand

At a moment when many artists were leaving traditional sculptural techniques behind, Penone chose perhaps the oldest: carving. But he did not use it to shape figures or objects. He used it to go backward.

Penone has said that what intrigues him most is the relation between the real time of growth and his own time of flaying the wood. A tree takes decades to add its rings. The sculptor takes those years back by hand, layer by layer, at his own pace. Two kinds of time meet in one block of wood.

He has also said that every door, table, window frame and board contains the image of a tree. So each carving is the discovery of a new tree and a new story, not a repetition.

Tate reads the work as a view on industry and nature: even in an industrialised world, a sensitive approach to material remains possible. The beam is a product of the sawmill. The tree inside never disappeared. It was only waiting. Waiting for someone patient enough to follow each knot, and certain enough that a living shape remained inside the square block.