Essays · Photography

Ishiuchi Miyako. ひろしま hiroshima.

Mỗi chiếc áo từng có một người mặc.

Every garment once had someone inside it.

Ishiuchi Miyako, ひろしま hiroshima: chiếc váy của một nạn nhân bom nguyên tử, vải mỏng sáng lên trên hộp đèn

Museum of Anthropology at UBC · Museum of Anthropology at UBC


Một lời mời năm 2007

Năm 2007, biên tập viên Yamamoto Junji mời Ishiuchi Miyako chụp những hiện vật trong Bảo tàng Tưởng niệm Hòa bình Hiroshima để làm một cuốn sách ảnh. Bảo tàng giữ những món đồ còn lại sau vụ ném bom nguyên tử ngày 6 tháng 8 năm 1945, trong đó có quần áo và vật dụng người dân mang trên người hôm ấy.

Ishiuchi nhận lời. Hai năm trước đó, bà vừa hoàn thành Mother's, loạt ảnh về đồ vật người mẹ để lại. Hiroshima là một bước tiếp theo rất khác: lần này là đồ của những người bà không quen biết, và nỗi mất mát không còn là của riêng một gia đình.

Cuốn sách ra đời năm 2008. Nhưng Ishiuchi không dừng lại. Bà tiếp tục trở lại bảo tàng trong những năm sau. Loạt ảnh được ghi là kéo dài từ năm 2007 đến nay.

Ánh sáng đi qua vải

Cách làm của Ishiuchi đơn giản. Bà đặt từng món đồ lên một hộp đèn, loại bàn chiếu sáng từ bên dưới mà người làm ảnh dùng để xem phim. Ánh sáng xuyên qua lớp vải mỏng. Sợi dệt hiện ra. Vết rách, vết cháy, chỗ vải mỏng đi vì năm tháng đều thành những vùng sáng tối.

Kết quả là những chiếc áo trông gần như trong suốt, nhẹ, như đang trôi. Một chiếc váy. Một chiếc áo. Một đôi găng tay. Nhiều bức được in cỡ bằng thật hoặc lớn hơn, đủ để người xem thấy từng mũi chỉ.

Đó không phải cách chụp tư liệu bảo tàng thông thường, nơi đồ vật được chụp phẳng, đều sáng, để ghi nhận. Ishiuchi chụp như chụp chân dung. Mỗi món đồ được nhìn riêng, như một người.

Màu và chữ viết mềm

Hình ảnh quen thuộc về Hiroshima là ảnh đen trắng: thành phố san phẳng, bóng người in trên đá, đám mây hình nấm. Những bức ảnh ấy cần thiết, nhưng chúng cũng đặt thảm họa ở một khoảng cách lịch sử, xa và lạnh.

Ishiuchi chụp bằng ảnh màu. Màu làm những món đồ trở về hiện tại. Người xem nhận ra một hoa văn vải mà có thể mẹ hay bà mình cũng từng mặc. Bảo tàng Nhân học của Đại học British Columbia, khi trưng bày loạt ảnh, nhận xét rằng những bức ảnh vừa là chứng tích của một chấn thương sâu, vừa cho thấy vẻ đẹp và sự phức tạp của từng đời sống riêng.

Tên tác phẩm cũng là một lựa chọn. Ishiuchi viết Hiroshima bằng chữ hiragana, ひろしま, thay vì chữ Hán quen dùng. Hiragana là hệ chữ mềm, từng gắn nhiều với phụ nữ trong lịch sử chữ viết Nhật. Bà muốn tác phẩm mang một góc nhìn nữ. Nhiều món đồ bà chọn chụp là quần áo phụ nữ, những thứ đã chạm vào cơ thể họ đúng vào lúc bom nổ.

Từ Hiroshima đến Vancouver

Từ tháng Mười năm 2011 đến tháng Hai năm 2012, Bảo tàng Nhân học của Đại học British Columbia ở Vancouver trưng bày 48 bức ảnh trong loạt này. Đó là lần đầu tiên ひろしま hiroshima được giới thiệu ở ngoài Nhật Bản.

Việc một bảo tàng nhân học, không phải bảo tàng nghệ thuật, chọn trưng bày loạt ảnh này cũng đáng để ý. Nó cho thấy những bức ảnh nằm giữa hai lãnh vực: vừa là nghệ thuật, vừa là cách nghiên cứu con người qua đồ vật họ để lại.

Đặt cạnh Mother's, loạt ảnh về đồ vật của chính mẹ bà, ひろしま hiroshima cho thấy một phương pháp nhất quán. Ishiuchi tin rằng đồ vật giữ lại người. Với mẹ bà, đó là một người. Với Hiroshima, đó là hàng vạn người, nhưng bà vẫn nhìn từng người một.

Loạt ảnh không kể lại vụ ném bom. Nó để người xem đứng trước một chiếc váy nhỏ, sáng lên trên hộp đèn, và tự hỏi ai đã mặc nó vào buổi sáng hôm ấy.


An invitation in 2007

In 2007 the editor Yamamoto Junji invited Ishiuchi Miyako to photograph objects in the Hiroshima Peace Memorial Museum for a book. The museum holds objects left after the atomic bombing of 6 August 1945, among them clothing and belongings people had on their bodies that day.

Ishiuchi accepted. Two years earlier she had completed Mother's, a series about the objects her mother left behind. Hiroshima was a very different next step: this time the belongings of strangers, and a loss that no longer belonged to a single family.

The book appeared in 2008. But Ishiuchi did not stop. She kept returning to the museum in the following years. The series is dated from 2007 to the present.

Light through cloth

Ishiuchi's method is simple. She lays each item on a light box, the kind of table lit from below that photographers use to view film. Light passes through the thin fabric. The weave appears. Tears, burns, places where the cloth has thinned with age all become areas of light and shadow.

The garments look almost transparent, weightless, as if floating. A dress. A blouse. A pair of gloves. Many are printed life size or larger, enough for the viewer to see each stitch.

This is not ordinary museum documentation, where objects are shot flat and evenly lit for the record. Ishiuchi photographs as if making portraits. Each item is looked at on its own, like a person.

Colour and a softer script

The familiar images of Hiroshima are black and white: a flattened city, shadows on stone, the mushroom cloud. Those images are necessary, but they also hold the catastrophe at a historical distance, remote and cold.

Ishiuchi works in colour. Colour brings the objects into the present. A viewer recognises a fabric pattern their own mother or grandmother might have worn. The Museum of Anthropology at the University of British Columbia, when it showed the series, observed that the pictures are both testimony to deep trauma and a glimpse of the beauty and complexity of individual lives.

The title is a choice too. Ishiuchi writes Hiroshima in hiragana, ひろしま, rather than the usual kanji. Hiragana is the softer script, historically associated with women's writing in Japan. She wanted the work to carry a feminine point of view. Many of the items she chose are women's clothes, things that were touching their bodies at the moment of the blast.

From Hiroshima to Vancouver

From October 2011 to February 2012, the Museum of Anthropology at UBC in Vancouver showed 48 photographs from the series. It was the first time ひろしま hiroshima had been presented outside Japan.

That an anthropology museum, not an art museum, chose to show it is worth noticing. It places the pictures between two fields: art, and the study of people through the objects they leave.

Placed beside Mother's, her series on her own mother's belongings, ひろしま hiroshima shows a consistent method. Ishiuchi believes objects hold people. With her mother, that was one person. With Hiroshima, it is tens of thousands, yet she still looks at them one by one.

The series does not retell the bombing. It leaves the viewer standing before a small dress glowing on a light box, wondering who put it on that morning.