Essays · Olfactory Art

Jay Muhlin. Kid.

Không tấm ảnh nào trung lập, nhất là khi căn phòng có mùi.

No photograph is neutral, least of all in a room that smells.

Jay Muhlin, Kid: ảnh một bé gái treo tại Vox Populi, Philadelphia

Photo: Deborah Krieger for Hyperallergic · Hyperallergic


Một đứa trẻ, một con mèo

Tháng Một năm 2018, Vox Populi, một không gian nghệ thuật do nghệ sĩ tự vận hành ở Philadelphia, treo loạt ảnh Kid của Jay Muhlin. Triển lãm kéo dài đến ngày 21 tháng Một.

Nhân vật chính là một bé gái. Muhlin không gọi cô bé là con mình. Anh mô tả cô là một đứa trẻ mà anh đang giúp nuôi dạy. Cách gọi ấy nhỏ, nhưng nó đặt người chụp vào một vị trí lạ: đủ gần để có mặt trong đời sống hằng ngày của đứa trẻ, nhưng không hẳn là cha mẹ.

Những tấm ảnh đi theo cô bé qua các mùa. Cô chơi trong vườn. Cô mặc đồ hoá trang. Cô nhăn mặt vào ống kính với bộ răng ma cà rồng bằng nhựa. Cô nằm trên tuyết. Cô đứng trước một phông nền trắng, đeo nhẫn trên tay, như trong một buổi chụp chân dung. Một con mèo xuất hiện nhiều lần, như một nhân vật phụ không cần giới thiệu.

Có một tấm chỉ có con mèo, ngồi trên một chồng sách. Tựa những cuốn sách ấy gợi đến sự mơ hồ, và người xem hiểu rằng tấm ảnh đang nói về chính loạt ảnh.

Căn phòng có mùi hoa

Kid không chỉ là ảnh treo tường. Vox Populi mô tả nó là một sắp đặt nhiều chất liệu, có phần chuyển động, có những tấm ảnh để chạm, và có mùi hương. Người bước vào phòng ngửi thấy mùi hoa và mùi rừng trước khi kịp nhìn kỹ tấm ảnh đầu tiên.

Nhà phê bình Deborah Krieger, viết cho Hyperallergic, dừng lại đúng ở điểm này. Nhiếp ảnh thường được tin là một dạng ghi chép. Máy ảnh đặt trước một cảnh, và cảnh ấy đi vào phim hay vào cảm biến. Mùi hương thì ngược lại. Nó chủ quan, nó đi thẳng vào cảm xúc, và nó làm việc đó trước khi lý trí kịp can thiệp.

Theo Krieger, mùi hoa dễ chịu có thể đẩy người xem về phía một cách đọc tích cực. Những tấm ảnh có răng ma cà rồng, có nét mặt nhăn nhó, có tuyết lạnh, khi đứng trong một căn phòng thơm, dễ được nhìn như kỷ niệm đẹp hơn là như những khoảnh khắc lẫn lộn của tuổi thơ.

Đó không hẳn là lời trách. Đó là một quan sát về cách hai giác quan làm việc cùng nhau. Mắt tin vào tấm ảnh. Mũi quyết định mắt nên tin theo hướng nào.

Tôn vinh, không chỉ ghi lại

Krieger đọc Kid như một cử chỉ tôn vinh tuổi thơ hơn là một bộ hồ sơ về nó. Muhlin không cố tỏ ra khách quan. Anh biết tuổi thơ ngắn. Anh biết đứa trẻ trong ảnh sẽ lớn, và tương lai người lớn của cô là điều chưa ai đoán được. Những tấm ảnh giữ lại cái đã qua, trong khi căn phòng thơm nhắc rằng nó có giá trị.

Nhìn như vậy, mùi hương không phải là một mẹo trưng bày. Nó là lời thừa nhận. Người chụp không đứng ngoài. Anh có tình cảm với đứa trẻ, và anh để tình cảm ấy lan ra không khí, thay vì giả vờ rằng máy ảnh là một con mắt lạnh.

Câu hỏi còn lại thuộc về người xem. Nếu mùi hương có thể làm mềm một tấm ảnh, thì những tấm ảnh ta vẫn coi là trung lập, trong báo chí, trong album gia đình, đang được đọc cùng với mùi gì. Mùi của căn bếp khi ta lật album. Mùi giấy cũ. Mùi một căn phòng mà ta không để ý.

Nhiếp ảnh chưa bao giờ đứng một mình. Như bài viết về nhiếp ảnh như nghệ thuật của Penta đã chỉ ra, một tấm ảnh luôn được đọc trong một bối cảnh. Kid chỉ làm cho bối cảnh ấy có mùi, để ta không còn quên được nó.


A child, a cat

In January 2018, Vox Populi, an artist run space in Philadelphia, showed Jay Muhlin's series Kid. The exhibition ran until 21 January.

The main figure is a young girl. Muhlin does not call her his daughter. He describes her as a young girl he is helping raise. The phrasing is small, but it puts the photographer in an unusual place: close enough to be part of the child's daily life, yet not quite a parent.

The pictures follow her through the seasons. She plays in gardens. She wears costumes. She grimaces at the lens with plastic vampire teeth. She lies in the snow. She poses in front of a white backdrop wearing rings, as if at a portrait session. A cat keeps appearing, a supporting character that needs no introduction.

One picture shows only the cat, sitting on a stack of books. The titles of those books hint at ambiguity, and the viewer understands that the picture is talking about the series itself.

A room that smells of flowers

Kid is not only pictures on a wall. Vox Populi describes it as a mixed media installation, with moving parts, photographs made to be touched, and scent. Anyone entering the room smells flowers and forest before they have a chance to look closely at the first print.

The critic Deborah Krieger, writing for Hyperallergic, stops at exactly this point. Photography is usually trusted as a kind of record. The camera is placed before a scene, and the scene passes onto film or sensor. Scent works the other way. It is subjective, it goes straight to feeling, and it does so before reason can step in.

In Krieger's reading, a pleasant floral smell may push the viewer toward a positive interpretation. Pictures of vampire teeth, of a scrunched face, of cold snow, standing in a scented room, are easily seen as sweet memories rather than as the mixed moments of childhood.

That is not quite a complaint. It is an observation about how two senses work together. The eye trusts the photograph. The nose decides which way the eye should trust it.

Honouring, not only recording

Krieger reads Kid as a gesture that honours childhood rather than documenting it. Muhlin does not pretend to be objective. He knows childhood is short. He knows the girl in the pictures will grow up, into an adult future nobody can predict. The pictures keep what has passed, while the scented room insists that it mattered.

Seen this way, the scent is not a display trick. It is an admission. The photographer does not stand outside. He cares about the child, and he lets that care spread into the air, instead of pretending the camera is a cold eye.

The remaining question belongs to the viewer. If a scent can soften a photograph, then the pictures we treat as neutral, in newspapers, in family albums, are being read alongside which smells. The smell of the kitchen while we turn album pages. The smell of old paper. The smell of a room we do not notice.

Photography has never stood alone. As Penta's essay on photography as art points out, a picture is always read in a context. Kid simply gives that context a smell, so we can no longer forget it is there.