Essays · Photography
Joel Sternfeld. American Prospects.
Đứng đủ xa để thấy cả điều bình thường lẫn điều lạ.
Standing far enough back to see the ordinary and the strange.
Một chiếc máy khổ lớn trên đường
Cuối thập niên 1970, Joel Sternfeld nhận học bổng Guggenheim và bắt đầu đi khắp nước Mỹ. Ông mang theo máy ảnh khổ lớn và phim màu, chụp phong cảnh, thị trấn, con người, từ bờ Đông tới Alaska. Những chuyến đi ấy kéo dài nhiều năm, từ 1978 tới đầu thập niên 1980.
Năm 1987, loạt ảnh được in thành sách với tên American Prospects. Chữ prospect vừa là cảnh nhìn ra xa, vừa là triển vọng, tương lai. Tên sách vì vậy đọc được theo hai cách: những khung cảnh nước Mỹ, và những gì đang chờ nước Mỹ.
Cuốn sách nhanh chóng được coi là một cột mốc của nhiếp ảnh màu. Thời ấy, ảnh màu vẫn còn bị nhiều người coi là thứ của quảng cáo và ảnh gia đình. Những bức ảnh của Sternfeld, cùng với một thế hệ người chụp màu khác, góp phần đưa nó vào bảo tàng.
Căn nhà cháy và quả bí ngô
Bức ảnh nổi tiếng nhất của loạt này chụp ở McLean, Virginia, tháng 12 năm 1978. Phía trước là một sạp bán bí ngô. Một lính cứu hoả đang đứng chọn bí. Phía sau, một căn nhà đang bốc cháy, xe cứu hoả đỗ gần đó.
Bức ảnh không cần lời giải thích để hoạt động. Người xem lần đầu không biết căn nhà ấy là của ai, đám cháy bắt đầu thế nào. Họ chỉ thấy hai việc xảy ra trong cùng một khung hình: một thảm hoạ, và một người đang làm một việc rất thường ngày. Khoảng cách giữa hai việc ấy tạo ra một sự bình thản kỳ lạ.
Đó là kiểu trớ trêu chạy qua cả loạt ảnh. Tàu con thoi Columbia hạ cánh ở căn cứ không quân Kelly, San Antonio, tháng 3 năm 1979, giữa một khung cảnh đời thường. Một con tàu hàng bỏ hoang nằm ở Homer, Alaska. Một cảnh ở Canyon Country, California, năm 1983. Mỗi cảnh đều bình thường, và đều lệch đi một chút.
Phê phán và thương mến
American Prospects nhìn thấy nhiều điều không đẹp về nước Mỹ: công nghiệp suy tàn, đất đai bị xẻ nhỏ, những dự án lớn giữa những đời sống nhỏ. Nhưng ảnh của Sternfeld không giễu cợt. Người trong ảnh không bị biến thành trò cười.
Bảo tàng Bruce, khi giới thiệu lại loạt ảnh, nói tới sự cân bằng giữa phê phán và yêu mến trong cách Sternfeld nhìn đất nước mình. Ông thấy cái vô lý, nhưng cũng thấy sự bền bỉ của con người sống giữa cái vô lý ấy.
Khoảng cách của máy ảnh giúp điều đó. Chụp từ xa, người trong ảnh nhỏ lại, nhưng không bị bỏ rơi. Họ là một phần của cảnh, như cây, như nhà, như bầu trời. Mùa cũng có mặt: tuyết, lá thu, nắng hè, như những chương của một năm dài.
Có thể gọi đó là một cách nhìn chậm. Không chộp lấy khoảnh khắc, không săn cảnh lạ. Người chụp đứng yên, để mọi thứ trong cảnh cùng có mặt với độ rõ ngang nhau, rồi để người xem tự phát hiện điều lệch. Sự trớ trêu không được chỉ ra. Nó chỉ nằm đó, chờ.
Nhìn lại sau bốn mươi năm
Từ tháng 10 năm 2024 tới tháng 1 năm 2025, Bảo tàng Bruce ở Greenwich, Connecticut, trưng bày hơn bốn mươi bản in màu khổ lớn của American Prospects, gồm cả những bức nổi tiếng và những bức chưa từng triển lãm. Triển lãm do Robert Wolterstorff làm giám tuyển khách mời. Cùng lúc, nhà xuất bản Steidl in lại cuốn sách.
Những bản in mới rất lớn, có bức khoảng 127 × 152 cm. Ở kích thước ấy, người xem có thể đi vào ảnh, tìm từng chi tiết nhỏ mà một trang sách không cho thấy hết.
Bốn mươi năm sau, nhiều nơi trong ảnh đã đổi khác. Nhưng cách nhìn thì vẫn đứng được: lùi lại, chờ, để cảnh tự lộ ra điều lạ. Một người cùng thế hệ cũng đi đường dài với máy khổ lớn là Stephen Shore, xem bài Stephen Shore. Uncommon Places.
A large format camera on the road
In the late 1970s Joel Sternfeld received a Guggenheim Fellowship and began travelling across the United States. He carried a large format camera and colour film, photographing landscapes, towns and people from the East Coast to Alaska. The trips ran for years, from 1978 into the early 1980s.
In 1987 the pictures were published as American Prospects. A prospect is both a view into the distance and an outlook, a future. So the title reads two ways: scenes of America, and what lies ahead for it.
The book was soon counted among the early landmarks of colour photography. At the time colour was still seen by many as the stuff of advertising and family snapshots. Sternfeld's pictures, with those of a generation of colour photographers, helped carry it into museums.
The burning house and the pumpkin
The best known picture from the series was made in McLean, Virginia, in December 1978. In front is a pumpkin stand. A firefighter is choosing a pumpkin. Behind him a house is burning, fire trucks parked nearby.
The picture needs no explanation to work. A first time viewer does not know whose house it is or how the fire began. They see two things in one frame: a disaster, and a man doing something entirely ordinary. The gap between them produces a strange calm.
That irony runs through the series. The Space Shuttle Columbia lands at Kelly Air Force Base, San Antonio, in March 1979, in the middle of an everyday scene. An abandoned freighter sits at Homer, Alaska. A scene in Canyon Country, California, in 1983. Each scene is ordinary, and each is slightly off.
Critique and affection
American Prospects sees much that is not pretty about America: industrial decline, land cut into lots, big projects among small lives. But Sternfeld does not mock. No one in the pictures is made a joke.
The Bruce Museum, presenting the series again, spoke of the balance between critique and affection in how he looked at his country. He saw the absurd, and also the resilience of people living in it.
The camera's distance helps. From far away people become small but are not abandoned. They are part of the scene, like trees, houses, sky. The seasons are present too: snow, autumn leaves, summer light, like chapters of a long year.
Call it slow looking. No grabbing the moment, no hunting for oddities. The photographer stands still, lets everything in the scene be present with equal clarity, and leaves the viewer to find what is off. The irony is not pointed at. It simply waits.
Looking back after forty years
From October 2024 to January 2025 the Bruce Museum in Greenwich, Connecticut, showed more than forty large colour prints from American Prospects, including famous images and pictures never exhibited before. The show was guest curated by Robert Wolterstorff. Steidl published a new edition of the book at the same time.
The new prints are large, some about 50 by 60 inches. At that size a viewer can walk into the picture and find details a book page cannot fully show.
Forty years on, many of the places have changed. The way of seeing still holds: step back, wait, let the scene reveal its strangeness. A contemporary who also took the long road with a large camera was Stephen Shore; see Stephen Shore. Uncommon Places.
Photography