Essays · Olfactory Art
Lucy Dodd. Cake 4 Catfish.
Một bức tranh chưa khô hẳn thì vẫn còn đang sống.
A painting that is not quite dry is still alive.
Lucy Dodd, Beyond Blind (1981 ½), 2013 · Art in America
Một bữa tiệc cá da trơn
Cake 4 Catfish là triển lãm cá nhân đầu tiên của Lucy Dodd tại David Lewis Gallery, một gallery mới mở ở tầng năm số 88 phố Eldridge, khu Lower East Side, New York. Triển lãm mở từ 24 tháng 11 năm 2013 đến 12 tháng 1 năm 2014.
Buổi khai mạc được giới thiệu như một bữa tiệc góp món cho người ăn cá. Dodd dọn cá da trơn chiên và một nồi súp nặng mùi cho khách. Theo những ghi chép về buổi tối ấy, cuộc vui kết thúc bằng việc khách ném bánh sinh nhật vào mặt nhau. Tên triển lãm vì thế không phải một ẩn dụ. Có bánh thật, có cá thật.
Nhưng mùi của triển lãm không chỉ đến từ bếp. Nó đến từ những bức tranh trên tường.
Tranh vẽ bằng những thứ không phải sơn
Tranh của Dodd rất lớn. Những tấm vải khổng lồ bôi tầm ma, oxit sắt, cùng nhiều chất liệu khác mà người ta thường tìm trong bếp hay trong rừng hơn là trong hộp màu. Với mùi nồng của chúng, các bức tranh như đang lên men ngay trong phòng.
Danh sách vật liệu của một bức năm 2013, 2 Doors, 1 Tomb, Coming Through the Back Side of Death-Right, cho thấy cách bà làm việc: chiết xuất lá, yerba maté, quả mọng, rong wakame, khói lỏng, vỏ óc chó dại, khoáng sắt lấp lánh, tảo spirulina, quả thuỷ tùng, hematit, địa y đen, nước tiểu, than, con giống kombucha, tầm ma và bột màu. Mười mấy thứ, mỗi thứ một màu và một mùi.
Dodd không vẽ trên giá. Bà trải vải trực tiếp lên sàn xưởng, rồi đổ, xoa, rắc vật liệu lên. Những bức tranh đầu tiên rộng chừng 3,6 mét mỗi chiều, bà làm ngay trên sàn căn hộ ở Brooklyn.
Nước tiểu trong danh sách có một câu chuyện riêng. Trong một cuộc phỏng vấn sau này, Dodd kể con chó của bà, cũng là trợ lý xưởng suốt mười ba năm, từng tè lên những tấm vải trải dưới sàn. Ban đầu bà bực. Rồi bà chấp nhận, và thử thêm bột màu vào chỗ đó. Từ đó nó thành một vật liệu.
Hành lang và đồ đạc
Ở lối vào gallery, hành lang được phủ bằng một sắp đặt lộn xộn: ghế Breuer với mặt ngồi đan bằng dây thừng xếp không theo trật tự nào, những bức tranh hình thoi dựa vào tường, những chiếc bàn kính có tỉ lệ kỳ lạ đặt lung tung.
Sự lộn xộn ấy khiến gallery bớt giống một phòng trưng bày và giống hơn một căn nhà đang có người ở. Có đồ ăn, có đồ đạc, có mùi. Tranh treo trong đó không đứng tách khỏi đời sống. Chúng là một phần của nó.
Dodd từng nói bà dùng những vật liệu này vì chúng có ý nghĩa, vì bà có quan hệ với chúng. Bà cũng nói bà không cố nghĩ ra ý tưởng, chỉ lấy những gì đang ở trước mặt. Cách làm ấy giải thích vì sao tranh của bà có mùi: bà vẽ bằng chính môi trường quanh mình.
Hội hoạ như một quá trình sống
Phần lớn hội hoạ hướng tới sự ổn định. Sơn khô, vecni phủ lên, tranh được giữ ở nhiệt độ và độ ẩm cố định để không đổi. Tranh của Dodd đi hướng khác. Kombucha là một khối vi sinh sống. Trà, lá, quả là chất hữu cơ. Chúng tiếp tục biến đổi sau khi hoạ sĩ dừng tay.
Mùi là dấu hiệu rõ nhất của sự biến đổi ấy. Người xem không thấy vi khuẩn làm việc, nhưng ngửi thấy. Một bức tranh như thế không bao giờ hoàn toàn đứng yên trên tường.
Đặt cạnh Swamp Fat của Candice Lin, nơi một khối mỡ lợn ngấm mùi được mời xoa lên da, Cake 4 Catfish cho thấy một thế hệ nghệ sĩ coi mùi của vật hữu cơ là chất liệu, không phải tác dụng phụ.
Cake 4 Catfish đáng nhớ vì nó để hội hoạ có mùi mà không cần thêm mùi vào. Mùi đã có sẵn trong vật liệu. Dodd chỉ không che nó đi.
A catfish party
Cake 4 Catfish was Lucy Dodd's first solo show at David Lewis Gallery, then newly opened on the fifth floor of 88 Eldridge Street on New York's Lower East Side. It ran from 24 November 2013 to 12 January 2014.
The opening was billed as a pescatarian potluck. Dodd served fried catfish and a pungent soup. By accounts of the evening, it ended with guests throwing birthday cake in each other's faces. The title was not a metaphor. There was real cake and real fish.
But the smell of the show did not come only from the kitchen. It came from the paintings on the walls.
Painting with things that are not paint
Dodd's canvases are huge, smeared with nettles, iron oxide and other matter more often found in a kitchen or a forest than in a paint box. With their strong smells, the paintings seemed to be fermenting in the room.
The materials of one 2013 work, 2 Doors, 1 Tomb, Coming Through the Back Side of Death-Right, show her method: leaf extract, yerba maté, berries, wakame, liquid smoke, wild walnut rind, iron glimmer, spirulina, yew berries, hematite, black lichen, urine, charcoal, kombucha SCOBY, nettles and pigments. More than a dozen things, each with its own colour and smell.
Dodd does not paint on an easel. She lays canvas directly on the studio floor, then pours, rubs and scatters material onto it. Her first large paintings, about twelve feet square, were made on the floor of her Brooklyn apartment.
The urine has its own story. In a later interview Dodd recalled that her dog, her studio assistant for thirteen years, urinated on canvases lying on the floor. She was upset at first. Then she gave in and tried adding pigment. It became a material.
Hallway and furniture
At the entrance, the hallway was taken over by a disorderly installation: Breuer chairs with woven rope seats in no order, rhombus-shaped paintings leaning on the walls, oddly proportioned glass tables placed at random.
The disorder made the gallery feel less like a white cube and more like a lived-in home. Food, furniture, smell. The paintings did not stand apart from life. They were part of it.
Dodd has said she uses these materials because they are meaningful, because she has a relationship with them, and that she does not try hard to come up with ideas but takes what is in front of her. That explains why her paintings smell: she paints with her surroundings.
Painting as a living process
Most painting aims at stability. Paint dries, varnish seals, the work is kept at fixed temperature and humidity so it will not change. Dodd's paintings go the other way. Kombucha is a living culture. Tea, leaves and fruit are organic. They keep changing after the painter stops.
Smell is the clearest sign of that change. Viewers cannot see microbes at work, but they can smell them. Such a painting never fully stands still on the wall.
Placed beside Candice Lin's Swamp Fat, where a scented block of lard is offered for rubbing on the skin, Cake 4 Catfish shows artists treating the smell of organic matter as material rather than side effect.
Cake 4 Catfish lasts because it gives painting a smell without adding one. The smell was already in the materials. Dodd simply did not hide it.
Olfactory Art