Essays · Photography
Luigi Ghirri. Kodachrome.
Thế giới đã là một tấm ảnh trước khi ta chụp nó.
The world is already a picture before we photograph it.
Matthew Marks Gallery · Matthew Marks Gallery
Một cuốn sách ảnh màu nhỏ
Năm 1978, ở nước Ý, một cuốn sách ảnh màu ra đời với ngân sách rất ít. Giấy thô, rẻ tiền, khoảng một trăm trang. Bên trong có 92 tấm ảnh. Tên sách là Kodachrome, tên một loại phim dương bản màu của Kodak.
Người chụp là Luigi Ghirri. Nhà xuất bản là Punto e Virgola, do chính ông và vợ, Paola Borgonzoni Ghirri, lập ra năm 1977. Kodachrome là cuốn sách đầu tiên của nhà xuất bản ấy, và cũng là cuốn sách đầu tay của Ghirri. Ông tự in, tự phát hành.
Những tấm ảnh trong sách được chụp trong thập niên 1970, phần lớn ở Ý, một số ở Pháp và Thuỵ Sĩ. Modena, Bologna, Paris, Versailles, Luzern. Không có danh lam thắng cảnh nổi tiếng. Chỉ có những góc phố, những bức tường, những cửa hiệu, những bãi biển vắng.
Thế giới phủ đầy hình ảnh
Nhìn qua, những tấm ảnh của Ghirri rất lặng. Màu nhạt, bố cục thẳng thắn, nhiều khoảng trống. Nhưng nhìn kỹ, gần như tấm nào cũng chứa một hình ảnh khác bên trong nó.
Một biển quảng cáo in hình phong cảnh dựng ngay trước một phong cảnh thật. Một tấm bản đồ treo trên tường, thay cho vùng đất mà nó vẽ. Một ô cửa sổ phản chiếu bầu trời. Một tấm áp phích bị bóc dở, để lộ lớp áp phích cũ bên dưới. Thế giới trong Kodachrome không phải thiên nhiên nguyên sơ. Nó là một thế giới đã được in, dán, sơn, vẽ lại nhiều lần.
Ghirri không chụp những thứ ấy để chế giễu. Ông quan sát chúng như một phần thật của phong cảnh hiện đại. Ở châu Âu những năm 1970, quảng cáo, biển báo, bưu thiếp đã phủ kín đời sống thường ngày. Người ta sống giữa chúng như sống giữa cây cối. Ghirri chỉ đặt một khung hình quanh chúng, và bỗng người xem thấy rõ điều họ đã quen đến mức không nhìn nữa.
Kết quả là những tấm ảnh vừa hài hước, vừa hơi buồn. Chúng cho thấy khoảng cách giữa một nơi chốn và hình ảnh của nơi chốn ấy, và cho thấy khoảng cách ấy ngày càng hẹp.
Màu như một lựa chọn
Vào thập niên 1970, ảnh màu vẫn thường bị xem là thứ của quảng cáo và ảnh gia đình. Nhiếp ảnh nghệ thuật nghiêm túc, trong mắt nhiều người, là ảnh đen trắng. Chọn chụp màu, và chọn đặt tên sách theo một loại phim bán đại trà, là một tuyên bố.
Ghirri dùng màu không phải để làm ảnh đẹp hơn. Màu là chất liệu của chính thế giới ông quan sát: màu của áp phích, của sơn tường, của biển hiệu. Chụp đen trắng sẽ xoá đi đúng cái lớp ông muốn cho thấy.
Vì vậy Kodachrome thường được nhắc tới như một tuyên ngôn của nhiếp ảnh màu. Nó cho thấy màu có thể là ngôn ngữ, không chỉ là trang trí.
Vì sao cuốn sách ấy quay lại
Kodachrome hết bản trong nhiều năm. Năm 2012, đúng hai mươi năm sau khi Ghirri qua đời, nhà xuất bản MACK in lại cuốn sách dưới dạng bản mô phỏng: giữ nguyên thiết kế, bố cục chữ và trình tự ảnh, nhưng quét lại từ phim gốc của Ghirri. Bản mới có thêm một tập nhỏ với bài viết của Francesco Zanot, cùng bản dịch tiếng Pháp và tiếng Đức của phần chữ gốc.
Năm 2013, phòng tranh Matthew Marks ở New York trưng bày những bản in màu đời đầu từ loạt ảnh này, từ ngày 6 tháng 3 đến 20 tháng 4. Người xem Mỹ, vốn quen với thế hệ nhiếp ảnh màu của nước mình, có dịp nhìn lại một con đường song song ở châu Âu.
Cùng những năm ấy, bên kia Đại Tây Dương, Stephen Shore chụp những góc phố bình thường của nước Mỹ bằng ảnh màu. Hai người không làm cùng một việc, nhưng cùng một niềm tin: cái bình thường, nhìn đủ kỹ, là đủ để làm ảnh.
Kodachrome nhắc rằng thế giới ta đang sống đã là một tấm ảnh trước khi ta giơ máy lên. Việc của người chụp là nhận ra điều đó.
A small colour book
In 1978, in Italy, a colour photobook appeared on a scrap budget. Rough, cheap paper, about a hundred pages. Inside were 92 photographs. The title was Kodachrome, the name of a Kodak colour slide film.
The photographer was Luigi Ghirri. The publisher was Punto e Virgola, founded in 1977 by Ghirri and his wife, Paola Borgonzoni Ghirri. Kodachrome was its first publication and Ghirri's first book. He published it himself.
The pictures were taken in the 1970s, mostly in Italy, some in France and Switzerland. Modena, Bologna, Paris, Versailles, Lucerne. No famous sights. Only street corners, walls, shopfronts, empty beaches.
A world covered in images
At first glance Ghirri's pictures are quiet. Pale colour, direct composition, a lot of empty space. Look closer, and almost every one holds another image inside it.
A billboard printed with a landscape stands in front of a real landscape. A map hangs on a wall in place of the land it depicts. A window reflects the sky. A poster half torn away reveals an older one beneath. The world of Kodachrome is not untouched nature. It has been printed, pasted, painted and drawn over many times.
Ghirri does not photograph these things to mock them. He observes them as a real part of the modern landscape. In 1970s Europe, advertising, signs and postcards already covered daily life. People lived among them as among trees. Ghirri simply put a frame around them, and the viewer suddenly saw what had become too familiar to notice.
The results are funny and a little sad. They show the gap between a place and its image, and show that gap narrowing.
Colour as a choice
In the 1970s colour photography was still often seen as the stuff of advertising and family snapshots. Serious art photography, for many, meant black and white. Choosing colour, and naming the book after a mass market film, was a statement.
Ghirri did not use colour to make pictures prettier. Colour was the material of the world he observed: the colour of posters, of painted walls, of shop signs. Black and white would have erased the very layer he wanted to show.
That is why Kodachrome is often described as a manifesto for colour photography. It shows colour can be a language, not only decoration.
Why the book returned
Kodachrome was out of print for many years. In 2012, twenty years after Ghirri's death, MACK republished it as a facsimile: the same design, text layout and sequence, but scanned anew from Ghirri's original film. The new edition added a booklet with an essay by Francesco Zanot, and French and German translations of the original texts.
In 2013 Matthew Marks Gallery in New York showed vintage colour prints from the series, from 6 March to 20 April. American viewers, used to their own generation of colour photographers, could see a parallel path in Europe.
In the same years, across the Atlantic, Stephen Shore was photographing ordinary American streets in colour. The two did not do the same thing, but they shared a belief: the ordinary, looked at closely enough, is enough to make a picture.
Kodachrome reminds us that the world we live in is already a picture before we raise the camera. The photographer's task is to notice it.
Photography