Essays · Contemporary Art
Martin Creed. Work No. 227: The lights going on and off.
Khi không còn gì để nhìn, ta bắt đầu nhìn thấy căn phòng.
When there is nothing to look at, we begin to see the room.
Tate · Tate
Một căn phòng không có gì
Bước vào, người xem thấy một căn phòng trắng. Không tranh, không tượng, không bảng chữ. Trần có đèn. Rồi đèn tắt. Căn phòng chìm vào tối. Vài giây sau, đèn bật lại. Rồi lại tắt.
Đó là toàn bộ tác phẩm. Tên của nó nói đúng điều nó làm: Work No. 227: The lights going on and off. Martin Creed, nghệ sĩ người Anh, làm tác phẩm này năm 2000. Hiện nó thuộc bộ sưu tập của Tate.
Creed đánh số mọi tác phẩm của mình theo thứ tự. Một viên giấy vo tròn, một mẩu băng dính trên tường, một dòng chữ neon, tất cả đều là Work No. gì đó. Con số không phân biệt lớn nhỏ, quan trọng hay không. Căn phòng có đèn bật tắt là số 227, nằm giữa những thứ khác, không hơn.
Turner Prize 2001
Năm 2001, Work No. 227 được trưng bày tại Tate Britain trong triển lãm Turner Prize, từ ngày 7 tháng 11 năm 2001 đến 20 tháng 1 năm 2002. Bốn nghệ sĩ lọt vào danh sách cuối là Richard Billingham, Martin Creed, Isaac Julien và Mike Nelson.
Creed thắng, nhận giải 20.000 bảng. Người trao giải năm đó là Madonna, một lựa chọn cũng bị chỉ trích là chiêu quảng bá.
Theo Tate, ban giám khảo khen sự khéo léo và độ rộng trong cách làm của Creed, khen sự táo bạo khi chỉ đưa ra một tác phẩm duy nhất, và gọi tác phẩm là có sức mạnh, chặt chẽ, dí dỏm và tinh tế.
Báo chí thì ngày càng khó chịu. Nhiều bài cho rằng giải thưởng xa rời người xem, quá nhiều nghệ thuật ý niệm, quá nhiều ngôn ngữ khó hiểu. Một nhà phê bình mỉa mai rằng chỉ cần một căn phòng trắng và một ngọn đèn bật tắt là có ngay một người đoạt giải.
Còn Creed, khi được hỏi, nói đại ý rằng người xem có thể hiểu nó theo cách họ muốn, và việc giải thích không phải là việc của ông.
Căn phòng trở thành tác phẩm
Trong một phòng trưng bày bình thường, căn phòng là cái nền. Người ta không nhìn tường, không nhìn đèn. Người ta nhìn thứ treo trên tường. Creed lấy đi thứ treo trên tường. Cái nền bỗng trở thành thứ duy nhất còn lại để nhìn.
Và đèn, thứ thường giúp ta nhìn, trở thành thứ được nhìn. Mỗi lần nó tắt, ta nhận ra nó đã ở đó. Mỗi lần nó bật, ta thấy lại những bức tường, những người khác trong phòng, và chính mình.
Tác phẩm cũng làm việc với thời gian. Bật và tắt tạo thành một nhịp đều, như nhịp thở hay tiếng đồng hồ. Người xem bắt đầu đếm, bắt đầu chờ. Cách một thói quen trở thành tác phẩm ở đây gợi nhớ tới những tấm bưu thiếp I Got Up của On Kawara: không có sự kiện, chỉ có sự lặp lại.
Không có gì được giấu trong căn phòng. Không có máy móc phức tạp, không có hiệu ứng. Chỉ là đèn của chính căn phòng, được nối với một bộ hẹn giờ. Ai cũng hiểu nó hoạt động thế nào. Điều khó là đứng lại đủ lâu để thấy nó làm gì với mình.
Vì sao một căn phòng trống còn được nhớ
Hơn hai mươi năm sau, Work No. 227 vẫn được nhắc tới mỗi khi người ta hỏi nghệ thuật đương đại có còn là nghệ thuật không. Nó thành một ví dụ, cho cả hai phía.
Nhưng ai từng đứng trong căn phòng ấy thường nhớ một điều cụ thể hơn: cảm giác của vài giây tối. Người bên cạnh bỗng im. Có người bật cười. Có người đứng yên chờ ánh sáng trở lại.
Tác phẩm không cho gì để mang về. Không có hình ảnh đẹp, không có vật để ngắm. Chỉ có một điều nhỏ: sau khi rời căn phòng ấy, ta để ý hơn tới đèn trong những căn phòng khác.
A room with nothing in it
Walking in, the viewer finds a white room. No painting, no sculpture, no label on the wall. There are lights in the ceiling. Then the lights go off. The room goes dark. A few seconds later the lights come back on. Then off again.
That is the entire work. Its title says exactly what it does: Work No. 227: The lights going on and off. Martin Creed, a British artist, made it in 2000. It is now in the Tate collection.
Creed numbers every work in sequence. A crumpled ball of paper, a piece of tape on a wall, a line of neon: each is Work No. something. The number makes no distinction between large and small, important or not. The room with lights going on and off is number 227, among the others, nothing more.
Turner Prize 2001
In 2001 Work No. 227 was shown at Tate Britain in the Turner Prize exhibition, from 7 November 2001 to 20 January 2002. The four shortlisted artists were Richard Billingham, Martin Creed, Isaac Julien and Mike Nelson.
Creed won and received twenty thousand pounds. The prize was presented that year by Madonna, a choice itself criticised as a marketing move.
According to Tate, the jury praised the deftness and breadth of Creed's work, the audacity of showing a single piece, and called it strong, rigorous, witty and sensitive.
The press grew more and more irritated. Many articles said the prize was remote from the public, too full of conceptual art and obscure language. One critic joked that a bare white room and a light going on and off was all it took to win.
Creed, when asked, said in effect that people could make of it what they liked, and that explaining it was not his job.
The room becomes the work
In an ordinary gallery, the room is the background. Nobody looks at the walls or the lights. They look at what hangs on the walls. Creed took away what hangs on the walls. The background became the only thing left to see.
And the light, which usually helps us see, became the thing seen. Each time it goes off, we notice it had been there. Each time it comes on, we see the walls again, the other people in the room, ourselves.
The work also deals with time. On and off make a steady beat, like breathing or a clock. Viewers begin to count, to wait. The way a habit becomes a work here recalls On Kawara's I Got Up postcards: no event, only repetition.
Nothing is hidden in the room. No complex machinery, no effects. Only the room's own lights, connected to a timer. Anyone can understand how it works. The hard part is staying long enough to notice what it does to you.
Why an empty room is remembered
More than twenty years later, Work No. 227 is still cited whenever someone asks whether contemporary art is still art. It has become an example, for both sides.
But those who stood in the room tend to remember something more specific: the feeling of a few seconds of dark. The person nearby falls quiet. Someone laughs. Someone stands still, waiting for the light.
The work gives nothing to take home. No beautiful image, no object to admire. Only a small thing: after leaving that room, we notice the lights in other rooms a little more.
Contemporary Art