Essays · Photography
Sophie Calle. The Hotel.
Người đã ra ngoài. Đồ đạc ở lại và kể thay.
The guest has gone out. The belongings stay and speak.
Tate · Tate
Một công việc hầu phòng
Năm 1981, Sophie Calle nhận làm hầu phòng tạm thời tại một khách sạn ở Venice. Bà được giao mười hai phòng trên tầng bốn. Công việc kéo dài ba tuần.
Bà dọn giường, thay khăn, lau bồn rửa như mọi người hầu phòng khác. Nhưng trong xô lau nhà, bà giấu một chiếc máy ảnh và một máy ghi âm. Khi khách ra ngoài, bà mở tủ, mở vali không khoá, xem những gì họ mang theo, và chụp lại.
Bà ghi chép tình trạng giường ngủ, sách báo trên bàn, bưu thiếp, quần áo đi đường, những bộ trang phục dành cho lễ hội Carnival, những lọ nước hoa và nước cạo râu xếp trên bồn rửa. Bà nhìn cả vào thùng rác. Bà đọc thư và nhật ký.
Không một người khách nào biết. Họ trở về phòng vào buổi tối, thấy giường đã được dọn, và không nghĩ gì thêm.
Ảnh và chữ, phòng theo phòng
Tác phẩm được chia theo số phòng. Mỗi phòng thành một bộ riêng, gồm những bức ảnh chụp đồ vật đặt cạnh phần văn bản bà viết lại, ghi theo ngày và theo giờ những gì bà thấy và làm.
Tate giữ bốn bộ trong số đó: phòng 28, phòng 29, phòng 44 và phòng 47. Mỗi bộ là một chân dung, nhưng là chân dung không có mặt người. Chỉ có những gì người ở đó đã chạm vào, mở ra, bỏ lại trên giường hay trên bàn.
Văn bản của Calle viết khô, gần như biên bản. Bà ghi lại, ít bình luận. Nhưng chính sự tỉ mỉ ấy làm người đọc bắt đầu tưởng tượng. Người này đọc gì trước khi ngủ? Họ đi một mình hay đi cùng ai? Họ định ở lại bao lâu? Văn bản không trả lời. Nó chỉ đưa thêm chi tiết, và để người đọc tự dựng phần còn lại.
The Hotel về sau được in thành sách tiếng Pháp năm 1984, rồi có mặt trong cuốn Double Game, và gần đây mới có một bản sách riêng bằng tiếng Anh.
Ranh giới của sự riêng tư
The Hotel đặt người xem vào một vị trí khó chịu. Ta nhìn qua vai Calle, vào những thứ không thuộc về mình. Đó là tò mò, cũng là xâm phạm. Tác phẩm không giấu điều đó.
Calle làm nhiều dự án xoay quanh ranh giới này. Hai năm trước, trong The Sleepers, bà mời người lạ đến ngủ trên giường mình. Ở The Hotel, bà đi theo chiều ngược lại: bước vào giường và đồ đạc của người lạ, khi họ không có mặt.
Điều đáng chú ý là Calle không che giấu vai trò của mình. Văn bản là lời của chính bà, ghi lại việc bà làm trong từng phòng, giờ nào vào, mở gì, thấy gì. Người xem vì thế không chỉ nhìn đồ đạc của khách. Họ còn nhìn một người đang nhìn, và tự hỏi mình đứng ở đâu trong chuyện này.
Một phòng khách sạn là không gian riêng tư nhất mà cũng tạm bợ nhất. Người ta ở đó vài đêm, bày đồ đạc ra như ở nhà, rồi đi. Calle chen vào đúng khoảng thời gian ngắn ấy, khi đồ vật còn mang hơi ấm của người vừa dùng.
Đồ vật như dấu vết
Điều đọng lại sau The Hotel không phải là bí mật của ai. Không có vụ bê bối nào được phát hiện. Những gì Calle tìm thấy rất bình thường: thuốc đánh răng, sách, quần áo, rác.
Nhưng chính những thứ bình thường ấy lại nói nhiều nhất. Cách một người gấp áo, thứ họ để cạnh giường, lọ nước hoa họ mang theo khi đi xa. Đồ vật trở thành dấu vết của những con người vắng mặt, rõ đến mức người xem có thể dựng lại gần như một nhân vật.
Calle chưa bao giờ nhìn thấy họ. Người xem cũng không. Tất cả những gì còn lại là căn phòng, vào một buổi sáng năm 1981, khi người ở đó vừa bước ra ngoài.
A chambermaid's job
In 1981 Sophie Calle took a temporary job as a chambermaid in a hotel in Venice. She was given twelve rooms on the fourth floor. The job lasted three weeks.
She made beds, changed towels, wiped basins like any other chambermaid. But in her mop bucket she hid a camera and a tape recorder. When guests went out, she opened wardrobes and unlocked suitcases, looked at what they had brought, and photographed it.
She noted the state of the beds, the books and newspapers on the tables, postcards, travelling clothes, costumes for Carnival, the bottles of perfume and cologne lined up by the basin. She looked in the wastepaper basket. She read letters and diaries.
No guest knew. They came back in the evening, found the bed made, and thought nothing more of it.
Pictures and words, room by room
The work is divided by room number. Each room becomes its own set: photographs of objects placed beside the text she wrote, logged by date and hour, of what she saw and did.
Tate holds four of these sets: rooms 28, 29, 44 and 47. Each is a portrait, but a portrait without a face. Only what the occupant touched, opened, left on the bed or the table.
Calle’s text is dry, almost a report. She records and rarely comments. That care is what sets the reader imagining. What does this person read before sleep? Are they travelling alone or with someone? How long do they mean to stay? The text does not answer. It only adds detail, and leaves the reader to build the rest.
The Hotel was later published as a book in French in 1984, then included in Double Game, and only recently appeared as a book of its own in English.
The edge of privacy
The Hotel puts the viewer in an uneasy place. We look over Calle's shoulder at things that are not ours. It is curiosity, and it is intrusion. The work does not hide that.
Calle made many projects around this edge. Two years earlier, in The Sleepers, she invited strangers to sleep in her bed. In The Hotel she goes the other way: into the beds and belongings of strangers, while they are absent.
Calle does not hide her own role. The text is in her own voice, logging what she did in each room: when she went in, what she opened, what she found. So the viewer looks not only at the guests’ things, but at someone looking, and wonders where they themselves stand.
A hotel room is the most private space and the most temporary. People stay a few nights, spread their things out as if at home, then leave. Calle slips into exactly that short interval, while objects still hold the warmth of whoever just used them.
Objects as traces
What stays after The Hotel is nobody's secret. No scandal is uncovered. What Calle finds is ordinary: toothpaste, books, clothes, rubbish.
Yet those ordinary things say the most. How someone folds a shirt, what they keep by the bed, the perfume they bring on a trip. The objects become traces of absent people, clear enough that a viewer can almost rebuild a character.
Calle never saw them. Neither does the viewer. All that remains is the room, on a morning in 1981, just after its occupant stepped out.
Photography