Essays · Olfactory Art
Minetta Rogers. Ruminant Dance, Instructions Towards.
Ham muốn đi bốn bước, rồi thành ký ức.
Desire takes four steps, then becomes memory.
Image credit: Minetta Rogers · Institute for Art and Olfaction
Một bữa hàu trăm năm trước
M.F.K. Fisher là một trong những cây bút viết về ăn uống được nhớ đến nhiều nhất ở Mỹ. Trong tiểu luận The First Oyster, bà kể lại lần đầu mình ăn hàu sống, khi còn là một nữ sinh, tại một buổi dạ vũ Giáng sinh ở trường năm 1924. Bài viết không chỉ nói về con hàu. Nó nói về việc một người trẻ học cách ham muốn, học cách thích một vị lạ, và nhận ra điều đó giữa tiếng nhạc và những bước nhảy.
Trăm năm sau khoảnh khắc ấy, Minetta Rogers dựng Ruminant Dance, Instructions Towards tại IAO Gallery, phố Chung King, Los Angeles, từ ngày 6 đến 29 tháng 12 năm 2024. Buổi khai mạc diễn ra tối ngày 6 tháng 12.
Rogers sống ở Los Angeles. Trước khi làm nghệ thuật, Rogers học kiến trúc tại California College of the Arts và làm việc trong ngành kiến trúc, thiết kế. Sau đó Rogers trở thành Giám đốc Chương trình của The Institute for Art and Olfaction. Thực hành nghệ thuật của Rogers xoay quanh những vật nhỏ, dùng một lần, của đời sống hằng ngày.
Ruminant là chữ chỉ loài nhai lại. Nó cũng mang nghĩa nghiền ngẫm, nghĩ đi nghĩ lại một điều. Cái tên gợi một vũ điệu của sự nhớ lại: ta nhai lại một đêm đã qua, lần này bằng mũi.
Bốn món thạch, bốn chặng của ham muốn
Ở trung tâm sắp đặt là bốn món thạch có mùi, xếp từ trái sang phải. Mỗi món là một chặng trên đường đi của ham muốn.
Món thứ nhất tên Flush, chặng chờ đợi. Mùi gỗ ngọt, gợi thông, linh sam và mật ong. Đó là lúc má ửng lên, lúc chưa có gì xảy ra nhưng mọi thứ đã sẵn sàng.
Món thứ hai tên Florid, chặng cảm xúc dâng quá mức. Mùi cay và mùi đất, gợi đinh hương, lý chua đen và rêu sồi. Mọi thứ đậm hơn cần thiết, như lời nói của người đang say mê.
Món thứ ba tên Flagrante, chặng cảm giác thuần tuý. Mùi thảo mộc và biển, gợi cúc La Mã, rong biển và đại dương. Đây là khoảnh khắc con hàu chạm vào lưỡi: mặn, lạnh, không cần lời.
Món thứ tư tên Flattened, chặng ký ức phai dần. Mùi hổ phách và aldehyde, gợi thùng rượu vang. Ham muốn đã qua. Còn lại một thứ ấm, tròn, xa.
Bốn cái tên đều bắt đầu bằng chữ F, như một điệu nhảy lặp lại một bước chân. Và chất liệu được chọn là thạch, thứ vừa là đồ ăn vừa rung rinh như đang nhảy, một vật ở ranh giới giữa vị giác và khứu giác.
Hoa cài áo, thiệp khiêu vũ và một điệu valse
Quanh bốn món thạch là những vật của một buổi dạ vũ. Một sơ đồ các bước nhảy Hesitation Waltz, điệu valse thịnh hành những năm 1920, vẽ theo bước chân của người được dẫn. Một trăm bông hoa cài áo có mùi, làm từ nỉ, dây kim loại và dây buộc. Một trăm tấm thiệp khiêu vũ có mùi, làm từ giấy, nhung và sơn, mỗi tấm mang một câu châm ngôn.
Trên một chiếc bàn trưng bày có vỏ hàu, sách và nước hoa.
Thiệp khiêu vũ là một vật đã gần như biến mất. Ở các buổi dạ vũ xưa, người dự tiệc ghi vào đó tên bạn nhảy cho từng bản nhạc. Sau đêm tiệc, tấm thiệp trở thành một kỷ vật, một bằng chứng rằng đêm ấy đã có thật. Hoa cài áo cũng vậy: nó héo sau vài ngày, nhưng người ta vẫn ép khô và giữ lại.
Rogers vốn làm việc với những vật nhỏ, dùng một lần. Thiệp và hoa cài áo là đúng loại vật ấy. Chúng được làm cho một đêm. Nhưng chính vì được làm cho một đêm, chúng mang theo đêm ấy lâu hơn mọi thứ khác.
Ham muốn thành hành động, rồi thành ký ức
Cả sắp đặt lần theo một quãng đường: ham muốn trở thành hành động, rồi hành động trở thành ký ức. Tiểu luận của Fisher đi đúng quãng đường ấy. Một cô gái tò mò, một con hàu được nuốt, một câu chuyện được kể lại nhiều năm sau.
Mùi hợp với quãng đường này hơn mọi chất liệu khác. Một mùi luôn có đời sống: nó bay lên, đậm nhất trong vài phút, rồi mỏng dần và chỉ còn lại một vệt. Bốn món thạch của Rogers đặt đời sống đó ra thành bốn điểm, để người xem có thể đi dọc theo nó như đi dọc một đêm tiệc.
Việc đặt đồ ăn vào phòng trưng bày không phải chuyện mới. Nhiều thập kỷ trước, Daniel Spoerri đã mở nhà hàng và biến bữa ăn thành tác phẩm. Rogers làm điều khác. Thạch của Rogers không để ăn. Nó để ngửi, để nhớ, để thấy rằng vị giác và khứu giác vốn là hai bạn nhảy không rời nhau.
An oyster a hundred years ago
M.F.K. Fisher is among the most remembered American writers on food. In her essay The First Oyster, she recalls eating raw oysters for the first time as a schoolgirl, at a Christmas dance at her school in 1924. The piece is not only about the oyster. It is about a young person learning to want, learning to like a strange taste, and noticing it among the music and the steps.
A century after that moment, Minetta Rogers staged Ruminant Dance, Instructions Towards at IAO Gallery on Chung King Road, Los Angeles, from 6 to 29 December 2024. It opened on the evening of 6 December.
Rogers is based in Los Angeles. Before turning to art, Rogers studied architecture at California College of the Arts and worked in architecture and design, then became Director of Programs at The Institute for Art and Olfaction. Rogers's practice centres on small, disposable, everyday objects.
A ruminant is an animal that chews the cud. The word also means turning a thought over and over. The title suggests a dance of recollection: chewing over a night that has passed, this time through the nose.
Four jellies, four stages of desire
At the centre of the installation are four scented jellies, arranged from left to right. Each is a stage on the path of desire.
The first is Flush, anticipation. A sweet woody scent of pine, fir and honey. The moment the cheeks colour, when nothing has happened yet but everything is ready.
The second is Florid, overwrought emotion. Spicy and earthy: clove, blackcurrant, oakmoss. Everything stronger than it needs to be, like the speech of someone smitten.
The third is Flagrante, pure sensation. Herbal and marine: chamomile, seaweed, ocean. The moment the oyster meets the tongue: salt, cold, no words needed.
The fourth is Flattened, fading memory. Amber and aldehydes, with a note of wine barrel. Desire has passed. What remains is warm, round and distant.
All four names begin with F, like a dance repeating one step. And the chosen material is jelly, both food and something that trembles as if dancing, an object on the line between taste and smell.
Corsages, dance cards and a waltz
Around the jellies are the objects of a dance. A diagram of the Hesitation Waltz, a popular waltz of the 1920s, drawn from the follower's steps. One hundred scented corsages of felt, wire and string. One hundred scented dance cards of paper, velvet and paint, each carrying an epigram.
On a display table sit oyster shells, books and perfume.
The dance card has all but disappeared. At dances of the past, guests wrote in it the name of their partner for each piece of music. After the night, the card became a keepsake, proof that the evening had happened. The corsage too: it wilts in a few days, yet people pressed and kept it.
Rogers already works with small, disposable things. Cards and corsages are exactly that. They are made for one night. And because they are made for one night, they carry that night longer than anything else.
Desire into action, action into memory
The installation traces a path: desire becomes action, then action becomes memory. Fisher's essay walks the same path. A curious girl, an oyster swallowed, a story told years later.
Scent suits this path better than any other material. A smell has a life: it rises, is strongest for a few minutes, then thins until only a trace is left. Rogers's four jellies lay that life out in four points, so that visitors can walk along it as they would walk through an evening.
Putting food in a gallery is not new. Decades ago, Daniel Spoerri opened a restaurant and made meals into works. Rogers does something else. These jellies are not for eating. They are for smelling, for remembering, for seeing that taste and smell have always been partners who never leave the floor.
Olfactory Art