Essays · Fashion as Design
Future Beauty: 30 Years of Japanese Fashion.
Ba mươi năm, nhiều thế hệ, một câu hỏi về cái đẹp.
Thirty years, several generations, one question about beauty.
Lần đầu ở châu Âu
Future Beauty: 30 Years of Japanese Fashion mở tại Barbican Art Gallery ở London từ ngày 15 tháng 10 năm 2010 đến ngày 6 tháng 2 năm 2011. Barbican giới thiệu đây là triển lãm đầu tiên ở châu Âu khảo sát toàn diện thời trang tiên phong Nhật, từ đầu thập niên 1980 đến thời điểm ấy.
Triển lãm do Barbican Art Gallery và Kyoto Costume Institute cùng tổ chức. Giám tuyển là Akiko Fukai, giám đốc của viện. Wacoal là nhà tài trợ chính, Shiseido hỗ trợ thêm.
Kyoto Costume Institute là một viện ở Kyoto chuyên sưu tầm quần áo, phụ kiện và tư liệu thời trang phương Tây. Bộ sưu tập hiện nay có hơn mười ba nghìn món. Việc một viện như vậy dựng nên câu chuyện về thời trang tiên phong Nhật không phải ngẫu nhiên. Muốn thấy các nhà thiết kế ấy đã thay đổi điều gì, người ta cần biết rõ họ đã đứng trước điều gì.
Barbican nêu mục tiêu của triển lãm: tìm hiểu sự nhạy cảm riêng của thiết kế Nhật, và quan niệm về cái đẹp được thể hiện qua quần áo.
Ba người mở đường, nhiều người nối tiếp
Danh sách nhà thiết kế bắt đầu bằng ba cái tên: Issey Miyake, Rei Kawakubo, Yohji Yamamoto. Theo Barbican, cuối thế kỷ 20, những nhà thiết kế Nhật như họ đã định nghĩa lại chính nền tảng của thời trang.
Nhưng triển lãm không dừng ở đó. Tiếp theo là Junya Watanabe, Jun Takahashi, Tao Kurihara. Rồi Kenzo Takada, Hiroki Ohya, ZUCCA, Kosuke Tsumura, Fumito Ganryu, Akira Naka, Taro Horiuchi, Mikio Sakabe. Rồi những nhãn như Matohu, mintdesigns, minä perhonen, Anrealage, Somarta, Né-Net, Sacai. Naoki Takizawa có mặt với tư cách người thiết kế cho nhà Issey Miyake.
Chi tiết cuối ấy đáng dừng lại. Một nhà mốt tiếp tục sống khi người sáng lập đã trao việc cho người khác. Thời trang ở đây không còn là câu chuyện của vài thiên tài đơn lẻ, mà là một dòng chảy có người đi trước, người đi sau.
Đọc danh sách từ đầu đến cuối, có thể thấy ba mươi năm trong một hơi thở. Những người từng bị coi là kẻ phá lệ đã trở thành nền móng cho thế hệ kế tiếp tự đặt câu hỏi của mình.
Vì sao gọi là cái đẹp của tương lai
Tựa đề chọn chữ beauty, cái đẹp, chứ không phải style hay trend. Đó là một chữ nặng. Nó gợi rằng điều các nhà thiết kế này đưa ra không chỉ là một kiểu dáng mới, mà một quan niệm khác về điều gì đáng được coi là đẹp.
Chữ future, tương lai, cũng đáng suy nghĩ. Năm 2010, những gì Miyake, Kawakubo và Yamamoto làm từ đầu thập niên 1980 đã gần ba mươi năm tuổi. Vậy mà triển lãm vẫn gọi chúng là tương lai. Có lẽ vì những câu hỏi họ đặt ra về cơ thể, về vải, về khoảng trống giữa áo và người vẫn chưa được trả lời xong.
Một triển lãm như vậy cũng nói về người xem. Ở London, khán giả châu Âu được mời nhìn lại chính thời trang của mình qua con mắt của những người đến từ nơi khác. Quy ước bỗng không còn tự nhiên như trước.
Điều đáng nhớ ở Future Beauty vì thế không nằm ở một bộ đồ cụ thể. Nó nằm ở cách triển lãm cho thấy cái mới vận hành: không phải bằng cách xoá cái cũ, mà bằng cách đặt lại cho nó những câu hỏi nó chưa từng nghe.
A first in Europe
Future Beauty: 30 Years of Japanese Fashion ran at the Barbican Art Gallery in London from 15 October 2010 to 6 February 2011. The Barbican presented it as the first exhibition in Europe to survey avant-garde Japanese fashion comprehensively, from the early 1980s to that day.
It was organised by the Barbican Art Gallery and the Kyoto Costume Institute, and curated by Akiko Fukai, the institute's director. Wacoal was the main sponsor, with further support from Shiseido.
The Kyoto Costume Institute collects Western clothing, accessories and related documents; today its collection numbers more than thirteen thousand items. It is no accident that such an institute told the story of Japanese avant-garde fashion. To see what these designers changed, one has to know exactly what they stood before.
The Barbican set out the aim: to explore the particular sensibility of Japanese design and its idea of beauty as embodied in clothing.
Three pioneers, many successors
The list of designers opens with three names: Issey Miyake, Rei Kawakubo, Yohji Yamamoto. According to the Barbican, Japanese designers like them redefined the very basis of fashion in the late twentieth century.
But the exhibition does not stop there. Then come Junya Watanabe, Jun Takahashi, Tao Kurihara. Then Kenzo Takada, Hiroki Ohya, ZUCCA, Kosuke Tsumura, Fumito Ganryu, Akira Naka, Taro Horiuchi, Mikio Sakabe. Then labels such as Matohu, mintdesigns, minä perhonen, Anrealage, Somarta, Né-Net and Sacai. Naoki Takizawa appears as designer for the house of Issey Miyake.
That last detail is worth a pause. A house continues after its founder hands the work to someone else. Fashion here is not the story of a few isolated geniuses but a current, with those who went first and those who follow.
Read from top to bottom, the list holds thirty years in one breath. Designers once seen as rule breakers became the ground on which the next generation asked its own questions.
Why call it future beauty
The title chooses beauty, not style or trend. It is a heavy word. It suggests these designers offered not just a new silhouette but a different idea of what deserves to be called beautiful.
Future is worth a thought too. By 2010, what Miyake, Kawakubo and Yamamoto began in the early 1980s was nearly thirty years old. Yet the exhibition still called it the future. Perhaps because the questions they raised about the body, about cloth, about the space between garment and person, were still open.
Such an exhibition also speaks about its audience. In London, European visitors were invited to look at their own fashion through the eyes of people from elsewhere. Convention suddenly seemed less natural.
What stays from Future Beauty, then, is not a particular outfit. It is the way the show makes the new visible: not by erasing the old, but by asking it questions it had never heard.
Fashion as Design