Essays · Contemporary Art
Roni Horn. Vatnasafn / Library of Water.
Nước được giữ lại, khi nguồn của nó đang biến mất.
Water kept, while its source disappears.
courtesy Artangel · Artangel
Một thư viện trên đồi
Stykkishólmur là một thị trấn cảng nhỏ ở phía tây Iceland. Trên một ngọn đồi nhìn ra vịnh có một toà nhà xây năm 1950 để làm thư viện của thị trấn. Khi thư viện dời đi, toà nhà trống. Roni Horn, cùng tổ chức nghệ thuật Artangel của Anh, biến nó thành một tác phẩm lâu dài. Vatnasafn, tiếng Iceland nghĩa là thư viện nước, mở cửa ngày 30 tháng 4 năm 2007.
Bước vào phòng chính, người xem gặp 24 cột thuỷ tinh cao từ sàn tới trần. Mỗi cột chứa nước. Nước ấy từng là những khối băng, được lấy từ các sông băng trên khắp đảo, rồi để tan ra trong ống.
Ánh sáng từ cửa sổ lớn đi qua các cột nước và gãy khúc. Nó rơi xuống sàn thành những vệt sáng lay động. Mỗi cột đến từ một sông băng khác nhau. Nhìn từ xa, chúng giống nhau. Đứng gần, người xem bắt đầu tự hỏi mỗi ống nước đã đi một quãng đường nào để đến đây.
Không có nhãn chú thích dài. Không có màn hình. Chỉ có nước, kính và ánh sáng.
Sàn nhà viết về thời tiết
Dưới chân, sàn phủ cao su. Trên cao su là chữ, bằng tiếng Iceland và tiếng Anh. Tất cả đều là những từ chỉ thời tiết. Có từ rất thường dùng. Có từ mang vẻ thơ, như cách người ta gọi một làn gió xuân tinh nghịch. Có từ thuộc về nghề nông và nghề biển, nơi thời tiết quyết định việc làm của cả ngày.
Ở Iceland, thời tiết không phải chuyện nói cho có. Nó đổi nhanh, và người dân sống cùng nó. Horn biết điều này. Bà đến Iceland đều đặn từ giữa thập niên 1970, chụp ảnh và viết về địa hình, khí hậu, con người của đảo trong nhiều năm. Sự chú ý kiên nhẫn ấy với vật chất cũng có mặt ở những tác phẩm khác của bà, như Gold Field, một tấm vàng mỏng đặt thẳng trên sàn.
Song song với sắp đặt là một phần khác tên Weather Reports You. Horn thu thập khoảng một trăm lời kể của người dân vùng Snæfellsnes về thời tiết trong đời họ. Những lời kể ấy được in thành sách song ngữ năm 2007. Thời tiết ở đây không còn là số đo. Nó là ký ức của từng người.
Như vậy, toà nhà giữ hai thứ: nước của sông băng, và lời của những người sống dưới bầu trời ấy. Một bên là vật chất. Một bên là trí nhớ.
Nơi vẫn được dùng
Vatnasafn không phải một phòng trưng bày đóng kín. Mùa hè, khách tham quan đến. Quanh năm, người trong thị trấn dùng không gian này cho việc của họ: họp mặt, hoà nhạc, đám cưới, đánh cờ, lớp yoga.
Tầng dưới có một phòng làm việc dành cho chương trình lưu trú của nhà văn. Mỗi năm, một người đến ở vài tháng, từ tháng Năm đến tháng Mười. Chương trình bắt đầu năm 2007. Anne Carson và Rebecca Solnit đều từng ở đây vào năm 2008.
Chi tiết này làm tác phẩm khác đi. Những cột nước không đứng một mình trong im lặng của bảo tàng. Chúng đứng giữa tiếng nói chuyện, tiếng nhạc, tiếng quân cờ đặt xuống bàn. Nước băng trở thành một phần của đời sống thường ngày trong thị trấn.
Khi nguồn nước biến mất
Năm 2007, Library of Water có thể được đọc như một suy tư về nước và ánh sáng. Ngày nay, cách đọc ấy thay đổi. Theo Artangel, tất cả các sông băng từng cho băng vào những cột này đều đã rút lại. Một sông băng tên Ok đã biến mất hoàn toàn.
Nghĩa là trong phòng có một cột nước mà nguồn của nó không còn tồn tại. Nước vẫn ở đó, trong kính, sạch và yên. Nhưng nơi nó sinh ra thì đã hết.
Horn không làm một tác phẩm cảnh báo. Không có biểu đồ, không có khẩu hiệu. Bà chỉ giữ lại một mẫu vật và để thời gian làm phần còn lại. Chính sự lặng lẽ ấy khiến tác phẩm nặng hơn theo từng năm.
Một thư viện thường giữ lại những gì con người viết ra. Thư viện này giữ lại những gì trái đất đang mất đi, từng ống một.
A library on a hill
Stykkishólmur is a small harbour town in the west of Iceland. On a hill above the bay stands a building put up in 1950 as the town library. When the library moved, the building emptied. Roni Horn, with the British arts organisation Artangel, turned it into a long term work. Vatnasafn, Icelandic for library of water, opened on 30 April 2007.
In the main room stand 24 glass columns, floor to ceiling. Each holds water. That water was once ice, gathered from glaciers across the island and left to melt inside the tubes.
Light from the tall windows passes through the columns and bends. It falls on the floor as moving patches. Each column comes from a different glacier. From a distance they look alike. Up close, one starts to wonder how far each tube of water has travelled to be here.
No long wall texts. No screens. Only water, glass and light.
A floor that speaks of weather
Underfoot, the floor is rubber, set with words in Icelandic and English. All of them describe weather. Some are everyday terms. Some are poetic, like the way one might call a spring breeze playful. Some come from farming and the sea, where weather decides the work of the day.
In Iceland, weather is not small talk. It shifts fast, and people live alongside it. Horn knew this. She had been travelling to Iceland regularly since the mid 1970s, photographing and writing about its land, climate and people for years. The same patient attention to matter runs through her other works, such as Gold Field, a thin sheet of gold laid directly on the floor.
Alongside the installation runs another part, Weather Reports You. Horn gathered around a hundred accounts from people in the Snæfellsnes region about weather in their lives. They were published as a bilingual book in 2007. Weather here is no longer a measurement. It is each person's memory.
So the building holds two things: glacier water, and the words of people who live under that sky. One is matter. The other is memory.
A place still in use
Vatnasafn is not a sealed gallery. Visitors come in summer. All year, the town uses the room for its own life: meetings, concerts, weddings, chess, yoga classes.
Downstairs is a studio for a writers' residency. Each year someone comes to stay for a few months between May and October. The programme began in 2007; Anne Carson and Rebecca Solnit both stayed in 2008.
This changes the work. The columns do not stand alone in museum silence. They stand among conversation, music, the sound of chess pieces on a table. Glacier water becomes part of ordinary town life.
When the source disappears
In 2007, Library of Water could be read as a meditation on water and light. Today that reading has shifted. According to Artangel, every glacier that gave ice to these columns has since retreated. One glacier, Ok, has gone entirely.
So the room holds a column of water whose source no longer exists. The water is still there, in glass, clear and still. The place it came from is gone.
Horn did not make a warning. No charts, no slogans. She kept a sample and let time do the rest. That quiet is what makes the work heavier each year.
A library usually keeps what people have written. This one keeps what the earth is losing, one tube at a time.
Contemporary Art