Essays · Contemporary Art
Roni Horn. Gold Field.
Vàng, và không gì khác ngoài vàng.
Gold, and nothing but gold.
Một tấm vàng trên sàn
Gold Field của Roni Horn được làm trong những năm 1980 đến 1982. Theo Solomon R. Guggenheim Museum, nơi giữ tác phẩm, chất liệu là vàng nguyên chất, kích thước 124,5 x 152,4 x 0,002 cm. Con số cuối là độ dày: chỉ hơn một phần trăm milimét.
Tấm vàng được ủ và cán mỏng thành một hình chữ nhật. Nó được đặt thẳng lên sàn, không bệ, không khung, không kính. Guggenheim gọi nó là một tác phẩm điêu khắc gần như không có thể tích. Nói đúng hơn, theo bảo tàng, nó không hẳn là điêu khắc mà là chính chất liệu vàng, cái mà nghệ sĩ gọi là thực tại vật lý giản đơn của nó.
Ở độ mỏng ấy, vàng không còn giống một thỏi kim loại nặng. Nó giống một vùng ánh sáng đặt trên sàn. Người bước vào phòng thường thấy màu trước, rồi mới nhận ra đó là một vật, và phải cúi xuống mới hiểu nó mỏng đến đâu.
Con gái người cầm đồ
Horn là con gái của một người làm nghề cầm đồ. Guggenheim kể rằng từ nhỏ bà đã bị vàng cuốn hút, đặc biệt là cách con người phủ lên nó bao nhiêu lớp ý nghĩa thần thoại và kinh tế.
Vàng có lẽ là vật liệu mang nhiều câu chuyện nhất. Nó là tiền, là của hồi môn, là vương miện, là thứ được cất trong két sắt và được cân đến từng chỉ. Hiếm ai nhìn vàng mà chỉ thấy vàng.
Với Gold Field, Horn muốn bóc những lớp ấy đi. Bà muốn người xem gặp vật liệu không qua trung gian, như một thứ để nhìn và gần như để chạm. Không đúc thành trang sức, không dập thành đồng tiền, không xếp thành thỏi. Chỉ một mặt phẳng, rất mỏng, rất rộng, nằm dưới chân người xem.
Việc đặt vàng xuống sàn cũng là một lựa chọn. Thứ quý giá thường được nâng lên, đặt trong tủ kính, chiếu đèn. Horn đặt nó thấp nhất có thể, ngang với bụi và bước chân.
Một chân trời cho Felix
Bóc hết ý nghĩa không có nghĩa là tác phẩm trống rỗng. Guggenheim viết rằng Gold Field không loại trừ những cách đọc ẩn dụ. Nó chờ một người xem đúng lúc.
Người xem ấy là Felix Gonzalez-Torres. Ông gặp Gold Field năm 1990 tại Museum of Contemporary Art, Los Angeles. Đó là lúc Ross, người bạn đời của ông, đang hấp hối vì AIDS, và ông cảm thấy không khí xã hội, chính trị quanh mình gần như vô vọng.
Gonzalez-Torres sau đó viết về tấm vàng. Ông thấy ở nó một cảnh quan mới, một chân trời có thể có, một chốn nghỉ và một vẻ đẹp trọn vẹn, một nơi để mơ, để lấy lại sức, để dám. Bài viết của ông, 1990: L.A., The Gold Field, được in trong catalogue Earths Grow Thick về Roni Horn của Wexner Center for the Arts năm 1996.
Chính Gonzalez-Torres cũng làm những tác phẩm từ vật liệu mong manh để giữ lại Ross, như đống kẹo trong "Untitled" (Portrait of Ross in L.A.). Đọc hai tác phẩm cạnh nhau, ta hiểu vì sao một tấm vàng trên sàn lại chạm đến ông như vậy.
Mỏng đến mức gần như không có
Gold Field đứng ở một ranh giới lạ. Nó làm từ một vật liệu quý giá, nhưng được dát mỏng đến mức gần như không còn độ dày. Nó rộng hơn một mét rưỡi, nhưng không có khối. Nó là điêu khắc, nhưng gần như chỉ là bề mặt.
Chính sự mỏng ấy làm tác phẩm mong manh. Một hạt bụi, một nếp gấp, một vết chân cũng có thể để lại dấu. Người xem có lẽ vì thế đứng xa hơn, nhìn lâu hơn, thở nhẹ hơn.
Hơn bốn mươi năm sau, Gold Field vẫn giữ nguyên câu hỏi ban đầu: ta có thể nhìn một vật mà không kể chuyện về nó không? Và nếu không thể, thì câu chuyện ta kể nói về vật, hay nói về chính ta lúc đang nhìn?
A sheet of gold on the floor
Roni Horn made Gold Field between 1980 and 1982. According to the Solomon R. Guggenheim Museum, which holds it, the material is pure gold and the dimensions are 124.5 by 152.4 by 0.002 cm. The last number is the thickness: just over a hundredth of a millimetre.
The gold was annealed and rolled into a rectangle. It lies directly on the floor, with no plinth, frame or glass. The Guggenheim calls it a nearly volumeless sculpture. More precisely, the museum says, it is less a sculpture than the material of gold itself, what the artist called its simple physical reality.
At that thinness, gold no longer resembles a heavy bar. It looks like a patch of light set on the floor. People entering the room tend to see the colour first, then realise it is an object, and have to lean down to grasp how thin it is.
The pawnbroker's daughter
Horn is the daughter of a pawnbroker. The Guggenheim says she was fascinated by gold from childhood, especially by how people have loaded it with layers of mythological and economic meaning.
Gold may be the material that carries the most stories. It is money, dowry, crown, the thing kept in safes and weighed to the gram. Few look at gold and see only gold.
With Gold Field, Horn wanted to strip those layers away. She wanted viewers to meet the material unmediated, as something to see and almost to touch. Not cast into jewellery, not struck into coins, not stacked in bars. Just a plane, very thin, very wide, lying at the viewer's feet.
Placing gold on the floor is a choice too. Precious things are usually raised up, put in cases, lit. Horn set it as low as it could go, level with dust and footsteps.
A horizon for Felix
Stripping away meaning does not leave the work empty. The Guggenheim writes that Gold Field does not rule out metaphorical readings. It waits for the right viewer.
That viewer was Felix Gonzalez-Torres. He first saw Gold Field in 1990 at the Museum of Contemporary Art, Los Angeles, at a time when his partner Ross was dying of AIDS and the social and political climate felt almost hopeless to him.
Gonzalez-Torres later wrote about the gold. He saw in it a new landscape, a possible horizon, a place of rest and beauty, a place to dream, to regain energy, to dare. His text, 1990: L.A., The Gold Field, appeared in Earths Grow Thick, a catalogue on Roni Horn published by the Wexner Center for the Arts in 1996.
Gonzalez-Torres himself made works from fragile materials to hold on to Ross, such as the pile of candy in "Untitled" (Portrait of Ross in L.A.). Reading the two works together, it is clear why a sheet of gold on a floor reached him so deeply.
So thin it is almost not there
Gold Field sits on a strange boundary. It is made of a precious material, beaten so thin that it has almost no thickness. It is more than a metre and a half wide, yet has no bulk. It is sculpture, yet nearly all surface.
That thinness makes it fragile. A speck of dust, a crease, a footprint could mark it. Perhaps that is why viewers stand further back, look longer, breathe more lightly.
More than forty years on, Gold Field keeps its first question: can we look at an object without telling a story about it? And if we cannot, is the story about the object, or about ourselves as we look?
Contemporary Art