Essays · Fashion as Design
Stephen Jones. Chapeaux d'artiste.
Vật nhỏ nhất, đứng gần gương mặt nhất.
The smallest object, closest to the face.
© Peter Ashworth · Palais Galliera
Bốn trăm vật ở Palais Galliera
Stephen Jones, chapeaux d'artiste mở tại Palais Galliera, bảo tàng thời trang của Paris ở quận 16, từ ngày 19 tháng 10 năm 2024 đến ngày 16 tháng 3 năm 2025. Tên triển lãm có thể hiểu là mũ của một nghệ sĩ.
Khoảng 400 vật được bày. Hơn 170 chiếc mũ. Khoảng 40 bộ trang phục trọn vẹn, áo đi cùng mũ, để người xem thấy chiếc mũ trong vai trò thật của nó: đặt trên một dáng người, không đứng một mình. Cùng với đó là tư liệu, phác thảo, ảnh chụp.
Điều khiến triển lãm khác một cuộc hồi cố thông thường là cách Galliera mở kho của mình. Những chiếc mũ của Jones được đặt cạnh các vật lịch sử trong bộ sưu tập bảo tàng. Người xem đi qua các thời kỳ, và thấy một nhà làm mũ đương đại trò chuyện với những người làm mũ trước ông.
Tổng phụ trách triển lãm là Miren Arzalluz. Phụ trách chuyên môn là Marie Laure Gutton, người trông coi bộ sưu tập phụ kiện của bảo tàng, cùng Alice Freudiger. Bản thân Stephen Jones tham gia với vai trò cố vấn nghệ thuật.
Từ Liverpool đến câu lạc bộ Blitz
Stephen Jones sinh năm 1957 ở tây bắc nước Anh và đi học ở Liverpool. Ông học thiết kế đồ nữ tại Saint Martin's School of Art ở London.
Năm 1980, ông mở salon mũ đầu tiên ở London. Từ đó, ông làm hai bộ sưu tập mỗi năm, đều đặn như nhịp của các mùa thời trang.
Những năm đầu ấy gắn với câu lạc bộ Blitz ở London và phong trào New Romantic. Khách quen của ông là những gương mặt trong giới nhạc lúc đó, trong đó có thành viên nhóm Spandau Ballet và Boy George. Ở một nơi người ta ăn mặc để được nhìn thấy, chiếc mũ là món đồ đầu tiên được nhìn thấy.
Chi tiết ấy giải thích một phần cách Jones làm mũ. Mũ của ông thường vui, lạ, đôi khi gần như một câu đùa. Nhưng chúng được làm chính xác. Một chiếc mũ phải đứng được trên đầu, giữ được thăng bằng khi người đội bước đi, và không che mất gương mặt.
Người làm mũ của các nhà mốt
Tên của Stephen Jones gắn với nhiều nhà mốt lớn. Ông làm mũ cho Christian Dior gần 30 năm. Ông cũng làm việc với Jean Paul Gaultier, Vivienne Westwood, John Galliano, Comme des Garçons, Louis Vuitton, Thierry Mugler và Claude Montana.
Danh sách ấy rất khác nhau. Có nhà mốt thiên về cắt may chặt chẽ, có nhà mốt thiên về sân khấu, có nhà mốt đặt câu hỏi về hình dáng cơ thể. Jones làm mũ cho tất cả. Điều đó nói về một kỹ năng hiếm: làm một vật nhỏ khớp với ngôn ngữ của người khác, mà vẫn nhận ra được bàn tay của mình.
Trong các buổi trình diễn, chiếc mũ thường xuất hiện ở tấm ảnh đầu tiên. Nó định giọng cho cả bộ trang phục. Một chiếc mũ cao làm người mẫu trông như tượng. Một chiếc mũ nghiêng làm họ trông như đang cười. Việc của người làm mũ, vì thế, gần với việc của một người dựng cảnh.
Penta đã viết về bộ Bar của Christian Dior, nơi chiếc mũ cũng là một phần của bộ trang phục năm 1947. Những chiếc mũ Jones làm cho Dior nhiều thập kỷ sau vẫn tiếp tục câu chuyện ấy.
Một vật ở chỗ dễ thấy nhất
Mũ từng là món bắt buộc. Ra đường không đội mũ từng là thiếu lịch sự, ở nhiều nơi và nhiều thời. Rồi thói quen ấy mất dần trong thế kỷ 20. Mũ trở thành món lựa chọn, dành cho những dịp đặc biệt, hoặc cho những người muốn được nhìn thấy.
Triển lãm ở Galliera đặt chiếc mũ trở lại trung tâm. Nó cho thấy mũ không chỉ là phụ kiện đi kèm, mà là một vật có kiến trúc riêng: khung, vành, chóp, vật liệu, trọng lượng.
Nhìn hơn 170 chiếc mũ trong cùng một không gian, người xem dễ quên rằng mỗi chiếc được làm cho một cái đầu cụ thể, một dịp cụ thể. Trong tủ kính, chúng đứng yên. Ngoài đời, chúng từng ngồi trên tóc ai đó, đi qua một căn phòng, được chạm tay chỉnh lại trước gương.
Four hundred objects at Palais Galliera
Stephen Jones, chapeaux d'artiste opened at Palais Galliera, the fashion museum of Paris in the 16th arrondissement, from 19 October 2024 to 16 March 2025. The title can be read as an artist's hats.
Around 400 objects were shown. More than 170 hats. About 40 complete looks, garments paired with hats, so visitors could see the hat in its real role: on a figure, not alone. Alongside them, archive material, sketches and photographs.
What set the exhibition apart from an ordinary retrospective was how Galliera opened its stores. Jones's hats were placed beside historical pieces from the museum's collection. Visitors moved through periods and saw a contemporary milliner talking with the milliners before him.
The general curator was Miren Arzalluz. The scientific curator was Marie Laure Gutton, who looks after the museum's accessories collection, assisted by Alice Freudiger. Stephen Jones himself took part as artistic adviser.
From Liverpool to the Blitz club
Stephen Jones was born in 1957 in the north west of England and went to school in Liverpool. He studied womenswear design at Saint Martin's School of Art in London.
In 1980 he opened his first millinery salon in London. From then on he made two collections a year, keeping pace with the fashion seasons.
Those early years are tied to the Blitz club in London and the New Romantic scene. His circle included figures from the music world of the time, among them members of Spandau Ballet and Boy George. In a place where people dressed to be seen, the hat was the first thing seen.
That helps explain how Jones makes hats. They are often playful, strange, sometimes close to a joke. But they are made with precision. A hat must stay on the head, keep its balance while the wearer walks, and never hide the face.
Milliner to the fashion houses
Stephen Jones's name is linked to many major houses. He made hats for Christian Dior for nearly 30 years. He also worked with Jean Paul Gaultier, Vivienne Westwood, John Galliano, Comme des Garçons, Louis Vuitton, Thierry Mugler and Claude Montana.
The list is varied. Some houses lean toward strict tailoring, some toward theatre, some question the shape of the body. Jones made hats for all of them. That points to a rare skill: making a small object fit someone else's language while keeping one's own hand visible.
On the runway the hat often appears in the first image. It sets the tone of the look. A tall hat makes a model look like a statue. A tilted one makes them seem to smile. The milliner's task is close to that of a set designer.
Penta has written about Christian Dior's Bar suit, where the hat was also part of the 1947 ensemble. The hats Jones made for Dior decades later continue that story.
An object where it is most visible
Hats were once required. Going out bareheaded was once impolite, in many places and eras. Then the habit faded over the twentieth century. The hat became a choice, for special occasions or for those who wanted to be seen.
The Galliera exhibition put the hat back at the centre. It showed that a hat is not just an accessory but an object with its own architecture: frame, brim, crown, material, weight.
Seeing more than 170 hats in one space, it is easy to forget that each was made for a specific head, a specific occasion. In the cases they stand still. In life they sat on someone's hair, crossed a room, were adjusted by hand in front of a mirror.
Fashion as Design