Essays · Fashion as Design
Christian Dior. Bar Suit.
Dáng người được may sẵn bên trong bộ đồ.
The figure is sewn inside the suit.
© Victoria and Albert Museum, London · Victoria and Albert Museum (V&A)
Một buổi sáng tháng Hai năm 1947
Ngày 12 tháng 2 năm 1947, Christian Dior ra mắt nhà may mang tên mình tại Paris. Bộ sưu tập đầu tiên có tên La Ligne Corolle. Trong số các mẫu, bộ Bar là một trong những mẫu được ưa chuộng nhất.
Carmel Snow, tổng biên tập Harper's Bazaar bản Mỹ, gọi nó ngay tại chỗ là New Look. Cái tên ấy ở lại lâu hơn tên gốc. Harper's Bazaar in hình vẽ nét chi tiết về cách dựng những bộ đồ New Look. Bộ Bar xuất hiện trên Vogue và L'Officiel.
Bộ đồ gồm hai phần. Áo khoác dài tới hông, bằng lụa tussore màu tự nhiên, ôm sát người, cài ba chiếc cúc bọc cùng vải ở giữa thân, có túi ở hông, cổ và ve áo may kiểu tailoring, lót lụa màu kem. Váy bằng len crêpe đen mịn, xếp nếp toàn bộ, gắn trên một lớp váy lót taffeta hồ cứng. Cài ở giữa lưng bằng móc và khuy bấm.
Đứng xa, người ta thấy một vai tròn, một ngực đầy, một eo nhỏ vừa một gang tay, rồi một chiếc váy nở rộng. Đứng gần, người ta thấy cách những thứ ấy được làm ra.
Hình dáng nằm trong đường may
Điều đáng nhìn ở bộ Bar là nó không chờ cơ thể người mặc. Nó mang cơ thể ấy theo sẵn. Hông áo được độn để vòng hông tròn hơn. Cạp váy bằng lụa chần được cắt để đẩy vòng eo tách khỏi hông, làm eo trông nhỏ hơn thực tế. Lớp taffeta cứng bên dưới giữ cho nếp len đứng lên, không rũ xuống theo trọng lực.
Nói cách khác, bộ đồ là một cấu trúc. Người mặc bước vào một hình dáng đã được dựng xong. Trong loạt phim Fashion Unpicked của bảo tàng Victoria and Albert, chuyên gia may Sue Clark xem xét bộ Bar cả bên trong lẫn bên ngoài, để thấy những cách làm khéo léo khiến nó vừa đúng như Dior hình dung.
Dior đẩy dáng người phụ nữ mềm mại tới cực điểm: vai dốc, eo hẹp, váy xoè. Đó là hình dáng ngược hẳn với trang phục thời chiến, vốn gọn, thẳng, vai vuông và tiết kiệm vải.
Vải trong thời khẩu phần
Chính chỗ tiết kiệm ấy làm New Look gây phẫn nộ. Theo tư liệu của bảo tàng, một chiếc váy len mặc ban ngày kiểu New Look thường cần khoảng 15 mét vải, một chiếc váy dạ hội ngắn bằng taffeta cần khoảng 25 mét. Ở Anh lúc ấy, vải vẫn còn bị phân phối theo khẩu phần.
Có những lời phàn nàn chính thức. Bộ Thương mại Anh tìm cách ngăn nó lại. Bộ sưu tập được trình diễn kín cho Công chúa Margaret tại Đại sứ quán Pháp ở London. Nhưng không có gì dừng được New Look.
Nhìn lại, bộ Bar là một câu trả lời bằng vật liệu cho những năm thiếu thốn. Không phải một lời tuyên bố. Chỉ là nhiều vải hơn, nhiều nếp hơn, một chiếc eo được may cẩn thận hơn. Và người ta nhận ra ngay điều nó muốn nói.
Bản gốc, hay bản may lại
Bộ Bar trong bộ sưu tập của V&A có một câu chuyện riêng. Bảo tàng từng gửi yêu cầu xin một bộ trang phục New Look tiêu biểu. Nhiếp ảnh gia Cecil Beaton liên hệ với Dior thay mặt bảo tàng. Christian Dior Paris, số 30 đại lộ Montaigne, gửi tặng áo, váy và một chiếc mũ.
Trên tờ khai hải quan, nhà Dior ghi chất liệu váy là fibranne và len, áo là lụa shantung mộc. Và bảo tàng cho rằng bộ đồ này có thể là một bản may lại vào thập niên 1950, có thể làm cho buổi thuyết trình của Dior tại Sorbonne năm 1955. Tấm ảnh nổi tiếng của Willy Maywald chụp người mẫu Renée trên phố đá ven sông Seine cũng được kho lưu trữ Maywald xác định là chụp năm 1955, không phải 1947.
Như vậy, món đồ được xem là biểu tượng của năm 1947 có thể được làm ra sau đó tám năm. Điều ấy không làm nó kém đi. Nó cho thấy bộ Bar đã trở thành một hình mẫu, được may lại để giảng giải, được chụp lại để ghi nhớ. Hình dáng quan trọng hơn ngày tháng.
Năm 2019, bộ Bar được trưng bày trong triển lãm Christian Dior: Designer of Dreams tại V&A, từ ngày 2 tháng 2 đến ngày 1 tháng 9. Một cách đọc khác về cả nhà Dior nằm ở triển lãm Christian Dior, couturier du rêve tại Paris.
A February morning in 1947
On 12 February 1947, Christian Dior launched his house in Paris. His first collection was called La Ligne Corolle. Among its models, the Bar suit was one of the most popular.
Carmel Snow, editor of American Harper's Bazaar, named it on the spot: the New Look. That name outlived the original one. Harper's Bazaar published detailed line drawings of how New Look garments were built. The Bar suit appeared in Vogue and L'Officiel.
The suit has two parts. A hip-length jacket in natural tussore silk, tightly fitted, closed with three self-covered buttons at the centre front, with pockets at the hips, tailored collar and lapels, lined in cream silk. A skirt of fine black wool crêpe, fully pleated, mounted on a stiffened taffeta petticoat, fastened at the back with hooks and snaps.
From a distance you see a round shoulder, a full bust, a hand-span waist, then a skirt that opens wide. Up close you see how those things were made.
The shape is in the seams
What is worth looking at in the Bar suit is that it does not wait for a body. It carries one. The jacket hips are padded to round them. The quilted silk waistband is shaped to throw the waist out from the hips, so it reads smaller than it is. The stiff taffeta underneath keeps the wool pleats standing rather than falling.
The suit is a structure. The wearer steps into a shape already built. In the V&A's Fashion Unpicked series, dressmaking expert Sue Clark examined the Bar suit inside and out, to see the ingenious methods that made it fit exactly as Dior intended.
Dior pushed the soft female silhouette to its extreme: sloping shoulders, narrow waist, spreading skirt. It was the reverse of wartime clothing, which was lean, straight, square-shouldered and sparing with cloth.
Cloth in a time of rationing
That sparing is exactly why the New Look caused outrage. According to the museum, a New Look woollen day dress typically took about 15 metres of fabric, a short taffeta evening dress about 25. In Britain, cloth was still rationed.
There were official complaints. The Board of Trade tried to suppress it. The collection was shown in secret to Princess Margaret at the French Embassy in London. The New Look could not be stopped.
Looking back, the Bar suit is an answer given in material to years of scarcity. Not a statement. Only more cloth, more pleats, a more carefully sewn waist. People understood at once what it meant.
Original, or remake
The Bar suit at the V&A has its own story. The museum asked for a typical New Look costume. The photographer Cecil Beaton contacted Dior on its behalf, and Christian Dior Paris, at 30 Avenue Montaigne, sent a jacket, a skirt and a hat.
On the customs form the house described the skirt as fibranne and wool, the jacket as raw silk shantung. The museum now thinks the suit may be a 1950s remake, perhaps made for Dior's lecture at the Sorbonne in 1955. The famous Willy Maywald photograph of the house model Renée on the cobbled banks of the Seine has also been dated by the Maywald Archive to 1955, not 1947.
So the object that stands for 1947 may have been made eight years later. That does not diminish it. It shows the Bar suit had already become a model, remade to be explained, photographed again to be remembered. The shape mattered more than the date.
In 2019 the suit was shown in Christian Dior: Designer of Dreams at the V&A, from 2 February to 1 September. Another reading of the whole house sits in the Paris exhibition Christian Dior, couturier du rêve.
Fashion as Design