Essays · Photography
Trent Parke. Dream/Life.
Bóng tối không che thành phố. Nó cho thành phố một hình khác.
Shadow does not hide the city. It gives the city another shape.
© Trent Parke · Magnum Photos
Một người mới đến
Trent Parke là nhiếp ảnh gia người Úc. Ông rời một thị trấn nhỏ để đến Sydney, và theo lời kể đi kèm bộ ảnh, cảm giác đầu tiên của ông ở thành phố là cô độc. Thành phố đông, nhưng ông không thuộc về đâu.
Ông bắt đầu đi bộ và chụp. Trong khoảng năm năm, ông chụp đường phố Sydney bằng ảnh đen trắng. Những tấm được chọn phần lớn ghi năm 1998 và 1999.
Năm 1999, bộ ảnh được in thành cuốn sách đầu tiên của Parke, Dream/Life, do Hot Chilli Press ở Sydney xuất bản. Tên sách có một dấu gạch chéo giữa hai chữ, như thể giấc mơ và đời sống là hai mặt của cùng một tờ giấy.
Nhiều năm sau, Parke trở thành người Úc đầu tiên là thành viên chính thức của Magnum Photos. Nhưng Dream/Life là nơi cách nhìn của ông lần đầu thành hình.
Nắng gắt, bóng sâu
Ánh sáng ở Sydney rất mạnh. Nắng giữa trưa tạo ra những mảng sáng chói và những vùng bóng đen gần như tuyệt đối. Nhiều nhiếp ảnh gia tránh thứ ánh sáng ấy. Parke đi thẳng vào nó.
Trong ảnh của ông, bóng tối không phải phần thừa của bức ảnh. Nó là hình khối chính. Người đi đường bị cắt đôi bởi một vệt nắng. Một nhân viên văn phòng như đang tan dần vào bóng của toà nhà. Khuôn mặt chỉ còn một nửa, nửa kia chìm vào đen.
Thời tiết cũng tham gia. Một người đàn ông trú dưới mái hiên sau khi chạy qua cơn giông năm 1998. Một người đứng dưới mưa ở ga tàu khách nhìn ra Nhà hát Opera năm 1999. Mưa, nắng, bóng: thành phố được dựng lại từ những thứ không cầm được.
Kết quả là một Sydney tối, bí ẩn, như trong mơ. Không phải Sydney của bưu thiếp, với bến cảng xanh và bầu trời trong. Mà là một thành phố của những khoảnh khắc lạ, thoáng qua trước khi ai kịp để ý.
Những cảnh nhỏ
Parke không chụp sự kiện. Ông chụp những cảnh rất nhỏ, thường chỉ kéo dài một giây.
Một người phụ nữ mù hát ở Circular Quay trong lúc một cặp đôi đi ngang. Một bông tulip treo lủng lẳng trên túi xách một người phụ nữ. Một cậu bé ló ra từ chiếc xe Volkswagen ở Balmain. Một ông lão chỉ huy ban nhạc đường phố ở Martin Place. Một cậu bé xách bình tưới nước giữa nghĩa trang Waverley. Trẻ con chơi trên một bức tượng gần Manly. Những cậu bé dựng dốc trượt ván ở bãi Bronte. Một người đàn ông ăn mặc như Chúa Giêsu trên phố Pitt.
Tách riêng, mỗi cảnh chỉ là một điều kỳ quặc nhỏ. Đặt cạnh nhau, chúng thành một bức chân dung về sự cô độc giữa đám đông. Người trong ảnh thường một mình, dù xung quanh có người. Họ đang ở trong thành phố, nhưng mỗi người như đang ở trong giấc mơ riêng.
Ảnh đen trắng làm tăng cảm giác ấy. Không có màu để định vị thời gian. Chỉ có sáng và tối, và những hình người đi qua giữa hai thứ.
Vì sao đáng nhớ
Dream/Life cho thấy nhiếp ảnh đường phố có thể đi xa khỏi việc ghi chép. Mỗi tấm ảnh đều là một cảnh có thật, ở một nơi có thật. Nhưng cách Parke dùng ánh sáng biến chúng thành một thế giới khác, gần với giấc mơ hơn là với bản tin.
Đặt cạnh ảnh đen trắng của Daido Moriyama, ta thấy hai cách khác nhau để nhìn một thành phố từ bên lề. Moriyama dùng hạt ảnh thô và khung nghiêng. Parke dùng ánh sáng gắt và bóng sâu. Cả hai đều chụp đô thị như một nơi vừa quen vừa lạ.
Một thành phố có hai đời sống. Một đời ban ngày, trong bản đồ. Một đời khác, trong những vệt sáng và bóng mà chỉ người đi bộ chậm mới thấy.
A newcomer
Trent Parke is an Australian photographer. He left a country town for Sydney, and according to the account that accompanies the series, his first feeling in the city was isolation. The city was crowded, yet he belonged nowhere.
He began to walk and photograph. Over about five years he shot Sydney's streets in black and white. The pictures selected are mostly dated 1998 and 1999.
In 1999 the work became Parke's first book, Dream/Life, published by Hot Chilli Press in Sydney. The title sets a slash between two words, as if dream and life were two sides of one sheet of paper.
Years later Parke became the first Australian full member of Magnum Photos. But Dream/Life is where his way of seeing first took shape.
Hard sun, deep shadow
Sydney's light is strong. Midday sun creates blinding patches and pools of almost total black. Many photographers avoid that light. Parke walked straight into it.
In his pictures, shadow is not what is left over. It is the main form. A pedestrian is cut in two by a band of sun. An office worker seems to dissolve into the shadow of a building. A face keeps only one half; the other sinks into black.
Weather joins in. A man shelters under an awning after running through a thunderstorm in 1998. A man stands in the rain at the overseas passenger terminal looking out at the Opera House in 1999. Rain, sun, shadow: the city is rebuilt from things that cannot be held.
The result is a dark, mysterious, dreamlike Sydney. Not the postcard city of blue harbour and clear sky, but a city of strange moments that pass before anyone notices.
Small scenes
Parke did not photograph events. He photographed very small scenes, often lasting a single second.
A blind woman singing at Circular Quay as a couple walks past. A tulip dangling from a woman's handbag. A boy peering out of a Volkswagen in Balmain. An old man conducting a street band in Martin Place. A boy carrying a watering can through Waverley Cemetery. Children playing on a sculpture near Manly. Boys building a skateboard ramp at Bronte. A man dressed as Jesus on Pitt Street.
Alone, each scene is a small oddity. Together they form a portrait of loneliness in a crowd. The people are usually alone even when others surround them. They are in the city, but each seems inside a private dream.
Black and white sharpens that feeling. No colour anchors the time. Only light and dark, and figures passing between them.
Why it stays
Dream/Life shows that street photography can travel far from record keeping. Every picture is a real scene in a real place. Yet the way Parke uses light turns them into another world, closer to a dream than to the news.
Beside the black and white work of Daido Moriyama, we see two ways of looking at a city from its edges. Moriyama uses rough grain and tilted frames. Parke uses hard light and deep shadow. Both photograph the city as a place at once familiar and strange.
A city has two lives. One by day, on the map. Another in bands of light and shade that only a slow walker sees.
Photography