Essays · Olfactory Art
Anicka Yi. 6,070,430K of Digital Spit.
Một vị đã ăn có thể quay lại qua mũi.
A taste once eaten can return through the nose.
Installation view, MIT List Visual Arts Center, 2015 · MIT List Visual Arts Center
Một phòng nhỏ ở Cambridge
Từ ngày 22 tháng 5 đến ngày 26 tháng 7 năm 2015, Reference Gallery của MIT List Visual Arts Center ở Cambridge, Massachusetts, trưng bày triển lãm cá nhân của Anicka Yi. Tên triển lãm là một con số lạ: 6,070,430K of Digital Spit. Giám tuyển là Alise Upitis.
Vật liệu trong phòng là một danh sách khó xếp chung một chỗ. Gel vuốt tóc. Kính áp tròng có màu và kính áp tròng giãn tròng. Một thứ "da" cellulose nuôi từ tập đoàn vi khuẩn kombucha. Ánh sáng sân khấu. Âm thanh. Và một mùi phủ khắp gian phòng: menthol.
Những thứ này có chung một điều. Chúng thuộc về cơ thể, về việc làm đẹp, về việc ăn uống, nhưng khi đặt trong phòng trưng bày, chúng mất chức năng. Kính áp tròng không nằm trên mắt ai. Gel không giữ nếp tóc nào. Chúng chỉ còn là chất liệu, trong suốt, nhớt, dễ khô, dễ hỏng.
Tấm chăn và bạc hà
Một tác phẩm trong phòng mang tên Our Love Is Bigger Than An AIDS Quilt, làm năm 2015. Danh sách chất liệu của nó gồm plexiglas, gel vuốt tóc, kính áp tròng, ghim may, thấu kính máy chiếu, ánh sáng, âm thanh và menthol. Mùi được ghi vào danh sách chất liệu như mọi thứ khác. Nó không phải phần trang trí đi kèm.
Theo MIT List, Yi liên hệ mùi menthol trong phòng với Mint Pond, một món ăn của ẩm thực phân tử từng được phục vụ ở elBulli, nhà hàng nổi tiếng ở Tây Ban Nha đã ngừng hoạt động. Người xem ở Cambridge năm 2015 không thể ăn món ấy nữa. Nhà hàng không còn. Nhưng một mùi gắn với nó vẫn có thể được đưa vào phòng.
Đây là cách Yi làm việc với ký ức: không kể lại, không trưng ảnh, mà dựng lại một phần cảm giác. Một vị chỉ tồn tại khi ta đang ăn. Một mùi thì có thể tách khỏi thức ăn, bay qua không gian, và gọi vị ấy về.
Hương vị như một hệ gen
Triển lãm nối với một dự án dài hơi của Yi, The Flavor Genome. Chữ flavor ở đây rộng hơn vị trên lưỡi. MIT List mô tả triển lãm như một cuộc khảo sát những "hương vị" của thị giác, khứu giác, vị giác và thính giác, và cách chúng tạo nên ký ức giác quan cùng nỗi thèm muốn.
Nhưng Yi không dừng ở cảm giác cá nhân. Triển lãm còn hỏi về giá trị. Trong thị trường toàn cầu, một hương vị được định giá thế nào? Ai quyết định cái gì là ngon, cái gì là sang, cái gì là đáng khao khát? MIT List gọi đó là chính trị của khẩu vị. Một món tráng miệng của một nhà hàng danh tiếng, một chiếc kính áp tròng làm mắt to hơn, một lọ gel tóc: mỗi thứ mang theo một tiêu chuẩn về cái đẹp và cái đáng muốn.
Việc chọn vật liệu dễ hỏng cũng có lý do. Da kombucha khô đi, co lại. Gel đổi trạng thái. Mùi nhạt dần theo ngày. Tác phẩm không giữ nguyên hình dạng suốt hai tháng. Nó già đi cùng thời gian triển lãm, giống chính ký ức mà nó muốn nói tới.
Triển lãm được hỗ trợ bởi gallery 47 Canal ở New York, và đi kèm một cuốn catalogue do MIT List và Mousse Publishing ấn hành. Vài tuần sau, ở Basel, Yi mở một triển lãm khác với cái tên gần như giống hệt, chỉ khác chữ số đầu: 7,070,430K of Digital Spit. Con số lớn lên, như thể bộ nhớ vẫn đang được ghi thêm.
Điều đáng nhớ ở phòng nhỏ ở Cambridge là sự khiêm tốn của nó. Không có vật thể đồ sộ. Chỉ có những chất liệu người ta vẫn bôi lên tóc, đeo vào mắt, uống vào bụng, và một mùi bạc hà lạnh. Nhưng từ đó, câu hỏi mở ra rất xa: ta nhớ bằng giác quan nào, và ai dạy ta muốn những gì ta muốn?
A small room in Cambridge
From 22 May to 26 July 2015, the Reference Gallery at the MIT List Visual Arts Center in Cambridge, Massachusetts, showed a solo exhibition by Anicka Yi. Its title was an odd number: 6,070,430K of Digital Spit. It was curated by Alise Upitis.
The materials in the room were hard to list together. Hair gel. Coloured contact lenses and circle lenses. A cellulose "leather" grown from kombucha cultures. Theatrical lighting. Sound. And a smell across the whole gallery: menthol.
These things share something. They belong to the body, to grooming, to eating, but inside a gallery they lose their function. The lenses sit on no one's eye. The gel holds no hair. They are only material now: clear, sticky, quick to dry, quick to spoil.
The quilt and the mint
One work in the room is titled Our Love Is Bigger Than An AIDS Quilt, made in 2015. Its list of materials includes plexiglas, hair gel, contact lenses, dressmaker pins, projector lenses, light, sound and menthol. The smell is listed as a material like everything else. It is not decoration.
According to MIT List, Yi linked the menthol to Mint Pond, a molecular gastronomy dish once served at elBulli, the celebrated Spanish restaurant that has since closed. No one in Cambridge in 2015 could eat that dish. The restaurant was gone. But a smell tied to it could still be brought into the room.
This is how Yi works with memory: not by retelling or showing images, but by rebuilding part of a sensation. A taste exists only while we eat. A smell can leave the food, travel through space, and call the taste back.
Flavour as a genome
The show connects to a long running project of Yi's, The Flavor Genome. Flavour here is wider than the tongue. MIT List describes the exhibition as a look at visual, olfactory, gustatory and auditory "flavours" and how they produce sense memories and longing.
Yi does not stop at private sensation. The show also asks about value. In a global market, how is a flavour priced? Who decides what is delicious, what is refined, what is desirable? MIT List calls it the politics of taste. A dessert from a famous restaurant, a lens that makes eyes look larger, a jar of hair gel: each carries a standard of beauty and of wanting.
The perishable materials have a reason. Kombucha leather dries and shrinks. Gel changes state. Smell fades day by day. The work does not keep its form for two months. It ages with the exhibition, like the memory it speaks about.
The show was supported by the New York gallery 47 Canal, with a catalogue published by MIT List and Mousse Publishing. A few weeks later in Basel, Yi opened another show with an almost identical title, one digit different: 7,070,430K of Digital Spit. The number grew, as if the memory were still being written.
Olfactory Art