Essays · Modern Art
Barbara Hepworth. Pelagos.
Không phải điều mắt thấy, mà điều thân thể cảm.
Not what the eye saw, but what the body felt.
Tate · Tate
Hai cánh tay gỗ
Pelagos được khắc năm 1946, từ gỗ du, có sơn một phần và căng dây, đặt trên đế gỗ sồi. Nó không lớn: cao khoảng 43 cm, rộng khoảng 46 cm, nặng hơn 15 kg. Đặt trên bàn, nó vừa tầm hai bàn tay ôm.
Hepworth khoét rỗng phần giữa khối gỗ, để lại hai cánh tay cuộn xoắn vào nhau. Nhìn từ các góc khác nhau, nó giống vỏ ốc, giống một con sóng đang cuộn, giống một sườn đồi lượn. Trong ảnh, nó có vẻ tròn như quả cầu. Thực ra hình của nó là hình trứng.
Lòng trong được sơn một màu xanh nhạt, rất mờ, không bóng. Mặt ngoài là gỗ để trần, đánh bóng tới khi thớ gỗ hiện rõ. Giữa hai cánh tay, những sợi dây được căng từ mép này sang mép kia, xếp toả ra và song song, như dây đàn.
Tate ghi rằng hình dáng này cho phép gỗ co giãn dễ hơn, nên tác phẩm có ít vết nứt theo chiều toả tròn hơn nhiều khối khác của bà.
Căn phòng nhìn ra vịnh
Năm 1939, Hepworth cùng chồng, hoạ sĩ Ben Nicholson, chuyển về Cornwall, vùng cực tây nam nước Anh. Những năm ở đây, cảnh quan hoang dã của vùng biển trở thành nguồn cho nhiều tác phẩm nổi tiếng nhất của bà.
Pelagos được khắc tại căn nhà của bà, Chy an Kerris, nhìn ra vịnh St Ives. Về sau bà mô tả căn phòng làm việc: nhìn thẳng ra đường chân trời trên biển, hai bên là hai dải đất ôm vào, nhưng mắt vẫn luôn có lối thoát ra Đại Tây Dương. Bà viết rằng mình đã dùng chính ý ấy trong Pelagos.
Bà còn nói thêm một điều. Đứng trước vịnh, bà không thấy sự nguy hiểm của một vùng nước vô tận. Bà thấy một cảm giác được bao bọc, được an toàn. Và Pelagos, theo lời bà, là điều bà cảm hơn là điều bà thấy.
Tên tác phẩm là một chữ Hy Lạp, nghĩa là biển. Theo Tate, cái tên do nhà phê bình E. H. Ramsden gợi ý, như nhiều cái tên Hy Lạp khác của Hepworth trong giai đoạn này.
Dây, gỗ và màu
Việc căng dây vốn là một kỹ thuật của những nhà Kiến tạo, như Naum Gabo, bạn và người đối thoại của Hepworth những năm ấy. Nhưng trong Pelagos, dây không còn mang vẻ máy móc. Tate trích lời bà: những sợi dây căng là sự căng thẳng giữa bà và biển, gió, đồi.
Những năm 1940, Hepworth dần rời khỏi thứ Kiến tạo mà bà thấy quá khô, để đến gần hơn với những hình hữu cơ và phong cảnh. Pelagos được xem là nơi hai hướng ấy gặp nhau: dây của kỹ sư, gỗ của thợ khắc, hình của con sóng.
Màu cũng có câu chuyện riêng. Lớp xanh nhạt trong lòng tác phẩm theo thời gian bị phai. Nhiều năm sau, khi viết về một tác phẩm cùng loại, bà nói điều bà quan tâm là cách màu được đặt lên và nét cọ, hơn là bản thân màu. Lớp sơn mờ đặt cạnh mặt gỗ bóng: có lẽ sự tương phản ấy mới là điều bà muốn giữ.
Tác phẩm bà mua lại
Tháng 10 năm 1946, Pelagos được trưng bày trong triển lãm cá nhân của Hepworth tại phòng tranh Lefevre ở London. Ngay sau đó, người buôn tranh của bà, Duncan Macdonald, mua nó. Cùng thời gian, ảnh Pelagos lên bìa tạp chí Studio.
Năm 1958, Hepworth mua lại tác phẩm từ gia sản của vợ Macdonald. Sáu năm sau, năm 1964, bà tặng nó cho Tate. Ảnh của nó sau đó được dùng làm bìa danh mục cho cả hai cuộc hồi cố của bà do Tate tổ chức, ở London năm 1968 và ở Liverpool năm 1994.
Một nghệ sĩ mua lại tác phẩm của chính mình là chuyện không thường. Nó cho thấy Pelagos quan trọng với bà thế nào. Đặt cạnh những thân người nằm có lỗ rỗng của Henry Moore, người cùng thời, Pelagos cho thấy Hepworth đi theo một hướng khác: không phải thân người, mà là không gian, ánh sáng và cảm giác được ôm lấy.
Two arms of wood
Pelagos was carved in 1946 from elm, partly painted and strung, on an oak base. It is not large: about 43 centimetres high, 46 wide, weighing a little over 15 kilograms. On a table, it is the size of something two hands could hold.
Hepworth hollowed out the centre of the block, leaving two arms that spiral into each other. From different angles it resembles a shell, a curling wave, the roll of a hill. In photographs it looks spherical; in fact it is ovoid.
The interior is painted a pale, very matt blue. The outside is bare wood, polished until the grain shows. Between the two arms, strings run from edge to edge, radiating and parallel, like the strings of an instrument.
Tate notes that the form allows the wood enough movement that it has far fewer radial splits than many of her other carvings.
A room facing the bay
In 1939 Hepworth and her husband, the painter Ben Nicholson, moved to Cornwall, at the far south west of England. There the wild coastal landscape fed some of her best known work.
Pelagos was carved at her house, Chy an Kerris, overlooking St Ives Bay. She later described her studio room: facing the sea's horizon, held by arms of land to left and right, yet always with an escape for the eye out to the Atlantic. She wrote that she had used this idea in Pelagos.
She added something more. Facing the bay, she did not sense the danger of endless water. She sensed containment and security. Pelagos, she said, was less what she saw than what she felt.
The title is a Greek word meaning the sea. According to Tate it was suggested by the critic E. H. Ramsden, as were several of Hepworth's Greek titles of the period.
String, wood and colour
Stringing was a Constructivist technique, used by Naum Gabo, Hepworth's friend and interlocutor in those years. In Pelagos the strings lose their mechanical feel. Tate quotes her: the taut strings express the tension she felt between herself and the sea, the wind or the hills.
Through the 1940s Hepworth moved away from a Constructivism she found too rigid, towards organic form and landscape. Pelagos is seen as the place where the two directions meet: the engineer's string, the carver's wood, the shape of a wave.
The colour has its own story. The pale blue inside faded over time. Years later, writing about a related work, she said she cared more about how colour was applied and the brushstrokes than the colour itself. A matt coat set against polished wood: perhaps that contrast was what she wanted to keep.
The work she bought back
In October 1946 Pelagos was shown in Hepworth's solo exhibition at the Lefevre Gallery in London. Her dealer, Duncan Macdonald, bought it soon after. That same season it appeared on the cover of Studio magazine.
In 1958 Hepworth bought it back from the estate of Macdonald's widow. Six years later, in 1964, she gave it to Tate. It later appeared on the catalogue covers of both her Tate retrospectives, in London in 1968 and in Liverpool in 1994.
An artist buying back her own work is unusual. It shows how much Pelagos mattered to her. Beside Henry Moore's pierced reclining figures, made in the same years, Pelagos shows Hepworth taking another path: not the body, but space, light and the feeling of being held.
Modern Art