Essays · Olfactory Art
Benitha Perciyal. The Fires of Faith.
Một pho tượng có thể thơm, rồi nứt, rồi được vá.
A statue can smell, then crack, then be mended.
Kochi-Muziris Biennale 2014 (article illustration) · Art in America
Một căn phòng ở Pepper House
Kochi-Muziris Biennale 2014 đặt nhiều tác phẩm trong những toà nhà cũ ven cảng Kochi, bang Kerala, Ấn Độ. Một trong số đó là Pepper House, một khu nhà kho quay mặt ra biển, nơi từng chứa hạt tiêu chờ lên tàu. Benitha Perciyal, nghệ sĩ điêu khắc sống ở Chennai, tốt nghiệp trường nghệ thuật Madras, nhận một căn phòng kho đã được sửa lại.
Trong phòng là những hình người. Hai bức tượng Chúa Giêsu gần bằng người thật, một trong hai ngồi trên lưng một con lừa tạc từ gỗ sung. Có Đức Mẹ. Có các tông đồ. Có những cái đầu, những bàn tay, những thân hình đứng lặng.
Người bước vào phòng ngửi thấy tác phẩm trước khi nhìn rõ nó. Các bức tượng toả mùi nhựa thơm, vỏ cây, gia vị. Không có lư hương nào cháy. Chính các bức tượng là hương.
Perciyal gọi tác phẩm là The Fires of Faith, những ngọn lửa của đức tin. Nhưng trong phòng không có lửa. Chỉ có những gì lửa sẽ đốt nếu người ta mang chúng ra đền.
Đúc tượng từ nhang
Perciyal tự làm chất liệu. Bà trộn bột vỏ cây với nhựa keo Ả Rập làm chất kết dính, rồi thêm thảo mộc và gia vị: nhũ hương, mộc dược, quế, đinh hương, sả, gỗ tuyết tùng, than. Hỗn hợp ấy được đúc thành hình, giống cách người ta đúc thạch cao hay đồng. Chỉ khác là thứ bột này, nếu đem đốt, sẽ thành khói. Ở đảo Awaji của Nhật, những người làm nhang cũng dùng bột vỏ cây để giữ hình cho hương.
Bên cạnh các bức tượng có những vật khác: quả bầu khô, da, gỗ dùng lại, những lọ tinh dầu, lọ nước hoa, đồ vật thường ngày. Chúng không phải để trang trí. Chúng là một phần của cùng một hệ thống mùi, nơi vật dụng hằng ngày và vật thờ nằm cạnh nhau.
Chất liệu này mỏng manh. Nhang không cứng như đá. Theo thời gian, bề mặt tượng khô lại, nứt ra, và mùi nhạt dần. Perciyal không coi đó là hư hỏng. Làm một bức tượng nhang là chấp nhận rằng mình sẽ phải vá nó, phục hồi nó, và rằng nó sẽ không bao giờ giống hệt lúc đầu. Việc tạc tượng và việc sửa tượng trở thành một.
Ý tưởng bắt đầu từ những cửa hàng đồ cổ ở Mattancherry, gần đó. Ở đấy bày bán những tượng Kitô giáo từ thời thuộc địa, nhiều bức đã mất tay, mất chân. Perciyal nhìn những bức tượng gãy ấy không như đồ hỏng, mà như những thân thể đã đi qua thời gian.
Thánh Thomas và bờ biển Malabar
Căn phòng ở Pepper House trỏ về một câu chuyện cũ của Kerala. Theo truyền thuyết, tông đồ Thomas đến bờ biển Malabar vào năm 52 sau Công nguyên, chỉ vài thập kỷ sau khi Chúa bị đóng đinh. Ông cập bến ở vùng Kodungallur, nơi nhiều người cho là gần hải cảng cổ Muziris, cái tên mà biennale mang theo.
Truyền thuyết kể rằng Thomas lập những nhà thờ đầu tiên của Ấn Độ ở Kerala, rồi đi tiếp sang các vùng khác, và mất ở Mylapore, gần Chennai ngày nay. Perciyal sống ở Chennai. Tác phẩm của bà nối hai đầu của câu chuyện ấy.
Nhưng điều bà đưa vào phòng không phải là một bài giảng lịch sử. Là mùi của một bờ biển từng sống nhờ gia vị. Quế, đinh hương, tiêu từng đi qua cảng này sang La Mã, sang Ả Rập, sang châu Âu. Tôn giáo đến theo cùng đường tàu ấy. Trong The Fires of Faith, đức tin và thương mại có chung một mùi.
Đức tin không nằm ở chất liệu
Trong những ngày biennale, có người xem phản đối một bức tượng Chúa không có tay. Perciyal đứng lại nói chuyện. Cuộc tranh luận đi từ việc một bức tượng thiêng có được phép khiếm khuyết hay không, sang việc người ta thể hiện đức tin theo những cách nào.
Bà nói với báo chí địa phương rằng đức tin không nằm ở chất liệu người nghệ sĩ dùng, mà ở sự nhạy cảm và cách cảm nhận. Câu ấy giải thích vì sao bà chọn nhang. Một bức tượng bằng nhang không đòi được thờ mãi mãi. Nó đòi được chăm, được vá, được ngửi.
Có một chi tiết nhỏ khiến tác phẩm ở lại lâu trong trí nhớ. Bức tượng Đức Mẹ được làm từ nhang để mang mùi ngọt của một người mẹ, theo lời mô tả trong bài viết về tác phẩm. Không phải hình dáng, không phải nét mặt. Là mùi. Thứ mà một đứa trẻ nhận ra trước khi biết gọi tên ai.
The Fires of Faith đáng nhớ vì nó để một pho tượng làm điều mà tượng đá không làm được: thay đổi. Nó thơm khi mới đúc. Nó nứt khi khô. Nó nhạt dần khi mùa biennale trôi qua. Người xem đến cuối mùa ngửi thấy một tác phẩm khác với người đến ngày khai mạc.
A room at Pepper House
The 2014 Kochi-Muziris Biennale placed much of its work in old buildings along the port of Kochi, in Kerala, India. One of them was Pepper House, a sea-facing warehouse complex where pepper once waited for ships. Benitha Perciyal, a sculptor based in Chennai and a graduate of the Madras art college, was given a restored storeroom.
In the room stood human figures. Two near life-size statues of Jesus, one riding a donkey carved from fig wood. Mary. The apostles. Heads, hands, bodies standing still.
Visitors smelled the work before they saw it clearly. The figures gave off resin, bark and spice. No censer was burning. The statues were the incense.
Perciyal called the work The Fires of Faith. Yet there was no fire in the room. Only what fire would consume, if someone carried it to a temple.
Casting in incense
Perciyal makes her own material. She mixes bark powder with gum arabic as a binder, then adds herbs and spices: frankincense, myrrh, cinnamon, cloves, lemongrass, cedarwood, charcoal. The mix is cast into form, the way plaster or bronze is cast. The difference is that this powder, if lit, would turn to smoke. On the Japanese island of Awaji, incense makers also rely on bark powder to hold a scent in shape.
Around the statues were other things: dried gourds, leather, reused wood, essential oil bottles, perfume bottles, everyday objects. They were not decoration. They belonged to the same system of smell, where daily objects and sacred ones sit side by side.
The material is fragile. Incense is not stone. Over time the surfaces dry, crack, and the smell fades. Perciyal does not treat this as damage. To make an incense statue is to accept that it will need mending and restoring, and that it will never be quite what it was. Sculpting and repairing become one act.
The idea began in the antique shops of nearby Mattancherry, which sell Christian figurines from the colonial era, many missing arms or legs. Perciyal saw those broken figures not as damaged goods but as bodies that had passed through time.
St Thomas and the Malabar coast
The room at Pepper House points to an old Kerala story. According to tradition, the apostle Thomas reached the Malabar coast in 52 CE, only decades after the crucifixion, landing near Kodungallur, often linked to the ancient port of Muziris that gives the biennale its name.
Tradition holds that Thomas founded India's first churches in Kerala, then travelled on and died at Mylapore, near present-day Chennai. Perciyal lives in Chennai. Her work joins the two ends of that story.
What she brings into the room is not a history lesson. It is the smell of a coast that lived on spice. Cinnamon, cloves and pepper passed through these ports to Rome, Arabia, Europe. Religion arrived on the same ships. In The Fires of Faith, faith and trade share a smell.
Faith is not in the material
During the biennale, one visitor objected to a figure of Christ without arms. Perciyal stayed and talked. The argument moved from whether a sacred image may be incomplete to the many ways people express belief.
She told a local paper that faith is not about the material used in a work, but about sensitivity and sensibility. That explains the choice of incense. A statue of incense does not ask to be worshipped forever. It asks to be cared for, mended, smelled.
One small detail stays in the memory. The figure of Mary was made in incense to carry the sweet smell of a mother, as one account of the work put it. Not a shape, not a face. A smell. The thing a child knows before it can name anyone.
The Fires of Faith lasts in the mind because it lets a statue do what stone cannot: change. It smells strong when new. It cracks as it dries. It fades as the biennale season passes. A visitor at the close smells a different work from one who came on opening day.
Olfactory Art