Essays · Olfactory Art
Friedrich Kunath. Frutti di Mare.
Tình cảm không cần lý lẽ. Nó chỉ cần một mùi.
Sentiment needs no argument. It only needs a smell.
Photo for Hyperallergic · Hyperallergic
Một triển lãm như tiểu thuyết
Từ ngày 9 tháng 9 đến ngày 14 tháng 10 năm 2017, gallery Blum & Poe ở Los Angeles trưng bày Frutti di Mare, triển lãm cá nhân của Friedrich Kunath. Tên triển lãm mượn tên một món ăn Ý, hải sản trộn chung một đĩa. Và triển lãm cũng vậy: nhiều thứ khác loại được đặt chung trong vài căn phòng liền nhau.
Kunath sinh năm 1974 ở Chemnitz, khi ấy thuộc Đông Đức, và sống ở Los Angeles. Tranh của ông thường có phong cảnh mơ màng, bầu trời hoàng hôn, những dòng chữ viết tay nửa đùa nửa thật.
Frutti di Mare dựng quanh ý đó. Nhà phê bình Jennifer Remenchik của Hyperallergic mô tả nó như một câu chuyện tình, nhưng người yêu ở đây là tác phẩm. Nghệ sĩ và nghệ thuật của mình, với tất cả sự tận tuỵ, u sầu, và cả những lúc tự giễu.
Tất, gương và chim cánh cụt
Căn phòng được trải thảm. Có những mặt gương, có tượng chim cánh cụt, có một tấm canvas quay bằng máy, có một cây đàn piano dựng đứng. Khắp nơi là những chiếc tất ống nhuộm loang màu sặc sỡ, vương trên sàn, phủ lên cả những màn hình ti vi.
Trên một tấm vải lớn có dòng chữ Gee, it's nice to be alone, tạm hiểu là ở một mình cũng dễ chịu đấy chứ. Một bức tranh sơn dầu và acrylic mang tên Love Shouldn't Make Sense: tình yêu không nên có lý lẽ.
Trong một phòng, một bộ phim được chiếu. Cảnh mở đầu là một người đàn ông lớn tuổi trên đường ray tàu hoả. Nhiều bức tranh và tượng trong triển lãm xuất hiện trong phim như đạo cụ. Người xem đi qua các phòng như bước vào phim trường sau khi đoàn làm phim đã rời đi.
Remenchik viết rằng triển lãm đan xen những cử chỉ chân thành với những khoảnh khắc bất cần, ngẫu hứng. Có u buồn, có tinh nghịch, có hoài niệm. Tình yêu và cái chết đi cạnh nhau.
Những cụm chai nước hoa
Gần một số bức tranh, Kunath đặt những cụm chai nước hoa. Chúng không có nhãn hiệu nào được nhấn mạnh, không được trưng như sản phẩm. Chúng đứng thành nhóm, như một gia đình nhỏ của những vật trong suốt.
Và trong không khí của cả không gian có một mùi hoa nhẹ, được đưa vào có chủ ý. Không ai giới thiệu nó bằng bảng chữ. Người xem chỉ nhận ra khi đã ở trong phòng một lúc.
Mùi ấy làm một việc mà tranh không làm được. Tranh đứng yên trên tường, người xem đến gần hay đi xa tuỳ ý. Mùi thì bao lấy người xem. Không có khoảng cách nào để đứng ngoài nó. Một câu chữ lãng mạn trên canvas có thể bị đọc với nụ cười nửa miệng. Một mùi hoa thì không để ta kịp giễu.
Dám uỷ mị
Nghệ thuật đương đại thường ngại tình cảm. Sự lãng mạn dễ bị xem là rẻ, là thiếu suy nghĩ. Kunath đi thẳng vào vùng đó. Ông dùng hoàng hôn, dùng câu chữ tình tứ, dùng mùi hoa, những thứ mà nhiều nghệ sĩ khác sẽ tránh.
Nhưng ông không dùng chúng một cách ngây thơ. Những chiếc tất sặc sỡ, những chú chim cánh cụt, những màn hình bị phủ tất kéo mọi thứ về phía hài hước. Người xem luôn ở giữa hai trạng thái: muốn tin, và muốn cười.
Mùi hoa là chỗ hai trạng thái ấy gặp nhau. Nó nhẹ, không phô trương, nhưng không thể bỏ qua. Như những chai nước hoa đứng lặng dưới tranh, và như những vật mùi được nghệ sĩ khác đưa vào phòng triển lãm, chẳng hạn bộ ba chai nước hoa Biography của Anicka Yi, chúng nhắc rằng nghệ thuật còn có thể chạm vào người xem qua một đường khác, không qua mắt.
An exhibition like a novel
From 9 September to 14 October 2017, Blum & Poe in Los Angeles showed Frutti di Mare, a solo exhibition by Friedrich Kunath. The title borrows the name of an Italian dish, mixed seafood on one plate. The show worked the same way: many different kinds of things set together across several connected rooms.
Kunath was born in 1974 in Chemnitz, then in East Germany, and lives in Los Angeles. His paintings often hold dreamy landscapes, sunset skies and handwritten lines that are half joke, half confession.
Frutti di Mare was built around that idea. Writing for Hyperallergic, the critic Jennifer Remenchik described it as a love story in which the beloved is the work itself. An artist and his art, with all the devotion, melancholy and self mockery that involves.
Socks, mirrors and penguins
The rooms were carpeted. There were mirrors, penguin sculptures, a canvas spun by a motor, a piano standing on end. Everywhere lay tie dyed tube socks in loud colours, scattered on the floor and draped over television monitors.
A large piece of fabric read Gee, it's nice to be alone. An oil and acrylic painting was titled Love Shouldn't Make Sense.
In one room a film was screened. It opens on an older man on railway tracks. Many of the paintings and sculptures in the show appear in the film as props. Walking through the rooms felt like entering a film set after the crew had left.
Remenchik wrote that the show mixed sincere gestures with sudden, irreverent moments. Melancholy, whimsy, nostalgia. Love and death walking side by side.
Clusters of perfume bottles
Near some of the paintings, Kunath placed clusters of perfume bottles. No brand was pushed forward; they were not displayed as products. They stood in groups, like a small family of transparent objects.
And in the air of the whole space there was a light floral smell, introduced on purpose. No wall text announced it. Visitors only noticed it after spending some time in the room.
The smell did something the paintings could not. A painting stays on the wall; you approach it or step back as you like. A smell surrounds you. There is no distance from which to stand outside it. A romantic line on a canvas can be read with a half smile. A floral smell gives you no time to mock it.
Daring to be sentimental
Contemporary art is often wary of feeling. Romance is easily dismissed as cheap or thoughtless. Kunath walks straight into that territory. He uses sunsets, tender phrases and floral smells, things many artists would avoid.
But he does not use them naively. The bright socks, the penguins and the sock covered screens pull everything toward humour. Visitors are always caught between two states: wanting to believe, and wanting to laugh.
The floral smell is where those two states meet. It is light and unassuming, yet impossible to ignore. Like the bottles standing quietly beneath the paintings, and like scented objects other artists have brought into galleries, such as Anicka Yi's Biography perfumes, it reminds us that art can reach a viewer by another route, not through the eyes.
Olfactory Art