Essays · Olfactory Art

Ilse Bing. Salut de Schiaparelli.

Không chụp được mùi, thì chụp ánh sáng quanh nó.

If you cannot photograph a scent, photograph the light around it.

Ilse Bing, Salut de Schiaparelli: ảnh gelatin bạc solarise, người phụ nữ nằm giữa hoa loa kèn

© Victoria and Albert Museum, London; Bequeathed by Ilse Bing Wolff · Victoria and Albert Museum (V&A)


Ba chai nước hoa cho ba thời điểm

Năm 1934, Elsa Schiaparelli đưa ra ba loại nước hoa cùng lúc, mỗi loại cho một thời điểm trong ngày. Schiap cho ban ngày. Soucis cho buổi chiều. Salut cho buổi tối.

Theo Victoria and Albert Museum ở London, Salut mang mùi hoa loa kèn, và được nghĩ ra để đi cùng dòng quần áo thể thao của Schiaparelli. Một nhà may tên tuổi ở Paris lúc ấy không chỉ bán váy. Họ bán một cách sống trọn ngày, từ sáng đến tối, và nước hoa là một phần của cách sống ấy.

Để quảng cáo Salut, Ilse Bing chụp một tấm ảnh trong đó Bettina Bergery, cộng sự của Schiaparelli, nằm giữa những bông loa kèn. Hoa ở đó để gợi phần hoa trong mùi nước hoa. Tấm ảnh được đăng trên tạp chí L'Art Vivant năm 1934.

Bản mà V&A giữ là một bản in gelatin bạc làm năm 1988 từ âm bản gốc năm 1934. Phần hình khoảng 32,8 x 26,4 cm. Nó đến bảo tàng theo di chúc của chính nhiếp ảnh gia, dưới tên Ilse Bing Wolff.

Ilse Bing ở Paris

Ilse Bing sinh năm 1899 ở Frankfurt, Đức, và mất năm 1998. Bà chuyển đến Paris năm 1930, khi thành phố này là trung tâm của nhiếp ảnh tiên phong châu Âu. Bà làm việc với máy ảnh cỡ nhỏ, gọn, cho phép chụp nhanh và từ những góc lạ.

Trong những năm giữa hai cuộc chiến, Bing là một trong số ít phụ nữ làm nhiếp ảnh chuyên nghiệp ở Paris. Ảnh của bà được đăng trên Vogue, Adam và nhiều tạp chí khác. Bà chụp thời trang, chân dung, kiến trúc, đường phố, và không coi ranh giới giữa ảnh nghệ thuật và ảnh đặt hàng là một bức tường.

Salut de Schiaparelli nằm đúng trên ranh giới ấy. Nó là ảnh quảng cáo, được đặt hàng để bán một sản phẩm. Nhưng nó cũng là một thử nghiệm kỹ thuật và thị giác, của một người đang tìm ngôn ngữ riêng cho nhiếp ảnh.

Về sau, Bing rời châu Âu sang New York, nơi bà sống phần còn lại của đời mình. Tấm ảnh năm 1934 thuộc về giai đoạn Paris, giai đoạn bà được nhớ đến nhiều nhất.

Solarise: ánh sáng đảo chiều

Âm bản của Salut được solarise. Đó là cách để âm bản tiếp xúc thêm với ánh sáng ngay trong buồng tối, khi đang tráng. Kết quả là một hình ảnh bị đảo ngược một phần: có vùng tối hoá sáng, có đường viền sáng mảnh chạy quanh các vật.

Bing cho rằng bà tự tìm ra kỹ thuật này. Cùng thời điểm ấy, ở Paris, Man Ray và Lee Miller cũng thử nghiệm với nó. Solarise vì vậy thuộc về một bầu không khí chung: nhiều nhiếp ảnh gia cùng tìm cách để ảnh không chỉ ghi lại cái nhìn thấy, mà làm cho cái nhìn thấy trở nên xa lạ.

Với một quảng cáo nước hoa, lựa chọn này có ý nghĩa riêng. Ánh sáng bị đảo chiều làm cho cảnh vật như đang toả ra một thứ gì đó. Những bông loa kèn không đứng yên như trong một bức tĩnh vật. Chúng như có một quầng sáng quanh mình, giống cách một mùi lan ra khỏi bông hoa mà mắt không thấy.

Tấm ảnh đáng nhớ vì nó thành thật với giới hạn của mình. Nhiếp ảnh không chụp được mùi. Bing không tìm cách che giấu điều đó. Bà dùng thứ ảnh có, ánh sáng, và bẻ cong nó vừa đủ để người xem cảm thấy một thứ không nằm trong khung hình. Cùng thời gian ấy, chính Schiaparelli cũng coi lọ nước hoa như một vật để ngắm. Mùi hương ở nhà may này luôn có một đời sống bằng hình.


Three perfumes for three hours

In 1934 Elsa Schiaparelli launched three perfumes at once, one for each part of the day. Schiap for daytime. Soucis for the afternoon. Salut for the evening.

According to the Victoria and Albert Museum in London, Salut carried the scent of lily and was conceived to accompany Schiaparelli's sportswear. A leading Paris couture house did not only sell dresses. It sold a way of living through the whole day, and perfume was part of that.

To advertise Salut, Ilse Bing made a photograph of Bettina Bergery, Schiaparelli's associate, reclining among lilies. The flowers are there to suggest the floral side of the perfume. The picture was published in the magazine L'Art Vivant in 1934.

The V&A's print is a gelatin silver print made in 1988 from the 1934 negative. The image measures about 32.8 by 26.4 cm. It came to the museum as a bequest from the photographer herself, under the name Ilse Bing Wolff.

Ilse Bing in Paris

Ilse Bing was born in Frankfurt in 1899 and died in 1998. She moved to Paris in 1930, when the city was the centre of European avant garde photography. She worked with a small, light camera that let her shoot quickly and from unusual angles.

In the interwar years Bing was one of the few women working as a professional photographer in Paris. Her pictures appeared in Vogue, Adam and other magazines. She photographed fashion, portraits, architecture and streets, and did not treat the line between art photography and commissioned work as a wall.

Salut de Schiaparelli sits right on that line. It is an advertisement, commissioned to sell a product. It is also a technical and visual experiment by someone looking for photography's own language.

Later Bing left Europe for New York, where she spent the rest of her life. The 1934 photograph belongs to her Paris period, the years for which she is best remembered.

Solarisation: light reversed

The Salut negative was solarised. The negative is exposed to light again in the darkroom while it is being developed. The result is a partly reversed image: some dark areas turn light, and fine bright lines run around the edges of things.

Bing said she discovered the technique on her own. At the same time in Paris, Man Ray and Lee Miller were also experimenting with it. Solarisation belonged to a shared climate: several photographers trying to make pictures that did not merely record what was seen, but made the seen unfamiliar.

For a perfume advertisement, the choice has its own meaning. Reversed light makes the scene seem to give something off. The lilies do not sit still as in a still life. They seem to carry a halo, the way a scent spreads from a flower where the eye cannot follow.

The photograph stays with us because it is honest about its limits. Photography cannot capture smell. Bing does not hide that. She uses what the picture has, light, and bends it just enough for the viewer to sense something outside the frame. In the same years Schiaparelli herself treated the perfume bottle as an object to be looked at. At this house, scent always had a life in images.