Essays · Contemporary Art
Jeff Koons. Puppy.
Một tượng đài vẫn đang lớn.
A monument that is still growing.
Guggenheim Museum Bilbao · Guggenheim Museum Bilbao
Chú chó canh cửa
Puppy đứng ở quảng trường trước Bảo tàng Guggenheim Bilbao, Tây Ban Nha. Đó là một chú chó sục giống West Highland, ngồi thẳng, cao 12,4 mét. Bảo tàng gọi nó là con chó canh cửa của mình, và giới thiệu nó như tác phẩm điêu khắc bằng hoa lớn nhất thế giới.
Jeff Koons, sinh năm 1955 ở York, bang Pennsylvania, làm Puppy năm 1992. Vật liệu được ghi trong hồ sơ bộ sưu tập chỉ có ba thứ: thép không gỉ, đất, và cây có hoa. Khung thép cho hình dáng. Đất giữ rễ. Cây hoa phủ kín bề mặt như một bộ lông.
Khi đứng dưới chân nó, người ta không thấy được toàn bộ con chó. Người ta chỉ thấy hoa. Phải lùi lại xa, băng qua quảng trường, mới nhận ra hình dáng một chú chó con đang ngồi đợi.
Từ khu vườn thế kỷ 18 đến máy tính
Koons nổi lên vào giữa những năm 1980, trong một thế hệ nghệ sĩ đặt câu hỏi về nghệ thuật giữa một thời đại ngập tràn truyền thông. Ông mượn ngôn ngữ của quảng cáo, tiếp thị, công nghiệp giải trí. Ông coi tác phẩm nghệ thuật như một món hàng, không xếp nó vào thang bậc thẩm mỹ quen thuộc.
Với Puppy, Koons đi cùng lúc về hai phía. Ông dùng mô hình máy tính tinh vi để dựng hình khối. Và ông nhắc tới những khu vườn kiểu cách của châu Âu thế kỷ 18, nơi cây được cắt tỉa thành hình học, nơi thiên nhiên được sắp đặt theo ý người.
Bảo tàng Bilbao liệt kê những thứ mà Puppy trộn lẫn: nghệ thuật cắt tỉa cây và việc nhân giống chó, những con thú đất sét mọc cỏ bán làm quà, những tấm thiệp chúc mừng in sẵn. Cái sang và cái đại chúng đứng cạnh nhau. Không cái nào bị chế giễu.
Ngọt tới mức nào
Bảo tàng viết rằng Puppy dùng thứ hình tượng ngọt ngào nhất, hoa và chó con, để dựng một tượng đài cho sự đa cảm. Koons muốn tác phẩm công cộng này liên tục mời gọi, tạo ra sự lạc quan, và theo lời ông, gieo vào người xem cảm giác tin cậy và an toàn.
Có thể cười trước điều đó. Một chú chó con khổng lồ phủ hoa là thứ gần với bưu thiếp hơn là với nghệ thuật. Nhưng rồi người ta vẫn đứng đó, vẫn chụp ảnh, vẫn thấy vui. Tác phẩm không cần người xem đồng ý với nó. Nó chỉ cần họ phản ứng.
Bảo tàng gọi Puppy là một ẩn dụ về văn hoá đương đại. Một văn hoá muốn mọi thứ dễ thương, dễ hiểu, dễ yêu. Một văn hoá sản xuất tình cảm theo khuôn. Koons không phê phán nó từ bên ngoài. Ông làm nó to hơn, cho tới khi ta phải nhìn.
Vẫn đang lớn
Điều khiến Puppy khác một bức tượng thường nằm ở chỗ nó còn sống. Bảo tàng mô tả kích thước của nó vừa bị giữ chặt, vừa như sắp tràn ra ngoài tầm kiểm soát. Theo nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, nó vẫn đang lớn.
Cây hoa thì không nghe lời bản vẽ. Chúng mọc nhanh chậm khác nhau. Chỗ này dày, chỗ kia thưa. Có bông nở, có bông tàn. Hình con chó được giữ bằng thép, còn bộ lông thì thay đổi theo nắng, theo mưa, theo tay người chăm sóc.
Vì vậy không có hai lần nhìn Puppy giống nhau. Người ghé Bilbao năm này và năm sau sẽ thấy cùng một con chó, nhưng không cùng một bộ lông. Tác phẩm được hoàn thành một lần trên máy tính, và được làm lại mỗi ngày ngoài trời.
Đó là một cách khác để nghĩ về hoa trong nghệ thuật. preserve 'beauty' của Anya Gallaccio để hoa héo dần sau kính. Koons để hoa nở tiếp, mùa này qua mùa khác. Một bên nhìn hoa đi hết đường. Một bên giữ hoa ở lại, bằng cách không ngừng chăm.
The dog at the door
Puppy stands in the square in front of the Guggenheim Museum Bilbao, in Spain. It is a West Highland terrier, sitting upright, 12.4 metres tall. The museum calls it its guard dog, and presents it as the largest flower sculpture in the world.
Jeff Koons, born in York, Pennsylvania, in 1955, made Puppy in 1992. The collection record lists only three materials: stainless steel, soil and flowering plants. The steel gives the shape. The soil holds the roots. The plants cover the surface like fur.
Standing at its feet, you cannot see the whole dog. You see only flowers. You have to walk back across the square to recognise a puppy sitting and waiting.
From an eighteenth century garden to a computer
Koons rose to prominence in the mid 1980s, among artists questioning what art meant in a media saturated age. He borrowed the language of advertising, marketing and entertainment, and treated the artwork as a commodity outside the usual ladder of taste.
With Puppy he looked both ways at once. He used sophisticated computer modelling to build the form. And he referred to the formal gardens of eighteenth century Europe, where plants were clipped into geometry and nature was arranged by human will.
The Bilbao museum lists what Puppy brings together: topiary and dog breeding, grass sprouting clay pets and printed greeting cards. High and popular culture sit side by side. Neither is mocked.
How sweet is too sweet
The museum writes that Puppy uses the most saccharine imagery there is, flowers and puppies, to build a monument to sentiment. Koons wanted this public work to keep drawing people in, to produce optimism and, in his words, to give viewers confidence and security.
It is easy to smile at that. A giant flowered puppy sits closer to a postcard than to art. And yet people stand there, take photographs, feel glad. The work does not need agreement. It needs a response.
The museum reads Puppy as an allegory of contemporary culture: a culture that wants everything cute, easy, lovable, and produces feeling to a template. Koons does not criticise it from outside. He makes it bigger, until we have to look.
Still growing
What sets Puppy apart from an ordinary statue is that it is alive. The museum describes its size as tightly contained yet seemingly out of control. Literally and figuratively, it is still growing.
Plants do not follow drawings. They grow at different speeds. Thick here, sparse there. Some flowers open, some fade. The dog's shape is held by steel; its coat shifts with sun, rain and the hands that tend it.
So no two visits to Puppy are the same. Someone who comes to Bilbao one year and the next will find the same dog, not the same coat. The work was finished once on a computer and is remade every day outdoors.
It is another way to think about flowers in art. preserve 'beauty' by Anya Gallaccio lets flowers wither behind glass. Koons keeps them blooming, season after season. One watches flowers go all the way. The other keeps them present by never stopping the care.
Contemporary Art