Essays · Olfactory Art
Ōjukukō (Ranjatai).
Mỗi vết cắt là một người đã muốn giữ lấy mùi.
Each cut is someone who wanted to keep the scent.
Tokyo National Museum (Shōsōin repository, exhibition page) · Tokyo National Museum
Một khúc gỗ trong kho báu
Shōsōin là kho báu của chùa Tōdai-ji ở Nara. Nơi đây giữ hàng nghìn đồ vật từ thế kỷ 8 và những thế kỷ sau: nhạc cụ, vải, gương, giấy tờ, dược liệu. Trong số đó có một khúc gỗ trầm hương mang tên chính thức là Ōjukukō.
Theo Bảo tàng Quốc gia Tokyo, khúc gỗ được gọi là hương thơm nhất dưới gầm trời, và được xem là một trong những lễ vật cao quý nhất dâng lên Đức Phật. Nó dài 156 cm và nặng chừng 11,6 kg. Thân sẫm, đặc, hình dáng không đều, như mọi khúc trầm thật.
Tên gọi thông dụng hơn của nó là Ranjatai. Ba chữ Hán của cái tên này được chọn khéo: trong mỗi chữ ẩn một chữ của tên chùa Tōdai-ji. Tên khúc gỗ tự mang theo địa chỉ của nơi cất giữ nó.
Những người đã cắt
Ranjatai nổi tiếng không chỉ vì mùi. Nó nổi tiếng vì những người đã lấy đi một phần của nó.
Bảo tàng Quốc gia Tokyo nêu ba cái tên: Ashikaga Yoshimasa, tướng quân thế kỷ 15; Oda Nobunaga, người đã gần thống nhất Nhật Bản vào thế kỷ 16; và Thiên hoàng Minh Trị, ở thế kỷ 19. Mỗi người cắt một mẩu nhỏ. Nobunaga cắt vào năm 1574, sau khi được triều đình cho phép mở kho.
Trên thân khúc gỗ có những mảnh giấy nhỏ đánh dấu chỗ từng bị cắt. Chúng giống những chú thích bên lề một văn bản. Đọc chúng, người ta đọc được một phần lịch sử quyền lực ở Nhật.
Việc cắt Ranjatai không phải chuyện thưởng hương thông thường. Được phép mở Shōsōin và lấy đi một mẩu trầm là một dấu hiệu của vị thế. Mùi hương trở thành một thứ chứng nhận.
Khúc trầm đến từ đâu, và khi nào
Trầm hương không mọc ở Nhật. Nó hình thành trong thân một số loài cây ở vùng nhiệt đới châu Á khi cây bị tổn thương. Nhựa thơm tích lại quanh vết thương, và qua năm tháng, phần gỗ ấy đặc lại, sẫm màu, thành trầm.
Tháng 10 năm 2025, Văn phòng Shōsōin thuộc Cơ quan Nội chính Hoàng gia, cùng các nhà nghiên cứu của Đại học Kyoto và trung tâm RIKEN SPring-8, công bố kết quả phân tích Ranjatai. Khúc gỗ là trầm hương Đông Nam Á, được chở tới Nhật bằng thuyền. Định tuổi bằng carbon phóng xạ cho thấy cây đã lớn lên trong khoảng cuối thế kỷ 8 đến cuối thế kỷ 9. Họ tìm thấy hơn 300 chất trong mùi của nó.
Bảo tàng Quốc gia Tokyo cũng nhắc tới một ghi chép cổ: năm 595, dưới triều Nữ hoàng Suiko, một khúc trầm dạt vào bờ đảo Awaji. Theo kết quả định tuổi mới, khúc gỗ đang nằm ở Shōsōin không thể là khúc gỗ năm ấy. Nhưng câu chuyện cho thấy trầm hương đã đến Nhật từ biển, và đã được coi như một báu vật từ rất sớm.
Vì sao khúc gỗ đáng nhớ
Mùa thu năm 2019, Bảo tàng Quốc gia Tokyo đưa Ranjatai ra trưng bày tại toà Heiseikan, từ ngày 14 tháng 10 đến ngày 24 tháng 11, trong triển lãm đặc biệt mừng Thiên hoàng mới lên ngôi. Người xem xếp hàng để nhìn một khúc gỗ mà họ không được ngửi.
Đó là điều lạ nhất về Ranjatai. Một vật có giá trị vì mùi, nhưng rất ít người từng được ngửi nó. Người ta biết về mùi ấy qua ghi chép, qua phân tích hoá học, qua những vết cắt.
Ranjatai không phải tác phẩm của một nghệ sĩ. Nó là tác phẩm của một cái cây, một vết thương, và hàng thế kỷ người ta quyết định giữ lại thay vì đốt đi.
A piece of wood in a treasury
The Shōsōin is the treasure house of Tōdai-ji temple in Nara. It holds thousands of objects from the eighth century and after: instruments, textiles, mirrors, documents, medicines. Among them is a block of agarwood whose formal name is Ōjukukō.
According to the Tokyo National Museum, it is called the finest incense under the sun and regarded as one of the most honourable offerings to the Buddha. It is 156 cm long and weighs about 11.6 kg. Dark, dense, irregular in shape, like any true agarwood.
Its more common name is Ranjatai. The three characters of that name were chosen with care: each hides one character of the temple's name, Tōdai-ji. The name of the wood carries the address of the place that keeps it.
Those who cut it
Ranjatai is famous not only for its smell. It is famous for the people who took a piece of it.
The Tokyo National Museum names three: Ashikaga Yoshimasa, a shogun of the fifteenth century; Oda Nobunaga, who came close to unifying Japan in the sixteenth; and Emperor Meiji in the nineteenth. Each cut a small piece. Nobunaga cut his in 1574, after the court allowed him to open the treasury.
Small paper labels on the wood mark the places where it was cut. They read like notes in the margin of a text. Reading them, one reads part of the history of power in Japan.
Cutting Ranjatai was not ordinary incense appreciation. Being allowed to open the Shōsōin and take a sliver was a sign of standing. The scent became a kind of certificate.
Where the wood came from, and when
Agarwood does not grow in Japan. It forms inside certain tropical Asian trees when they are injured. Fragrant resin gathers around the wound, and over time that part of the wood grows dense and dark.
In October 2025 the Shōsōin Office of the Imperial Household Agency, with researchers from Kyoto University and the RIKEN SPring-8 Center, published an analysis of Ranjatai. The wood is Southeast Asian agarwood, brought to Japan by ship. Radiocarbon dating shows the tree grew between the late eighth and late ninth centuries. They found more than 300 substances in its smell.
The Tokyo National Museum also cites an old record: in 595, under Empress Suiko, a log of agarwood washed ashore on Awaji Island. Given the new dating, the wood now in the Shōsōin cannot be that log. But the story shows that agarwood came to Japan from the sea, and was treated as a treasure very early.
Why the wood stays with us
In autumn 2019 the Tokyo National Museum showed Ranjatai in its Heiseikan building, from 14 October to 24 November, in a special exhibition celebrating the new emperor's enthronement. Visitors queued to look at a piece of wood they could not smell.
That is the strangest thing about Ranjatai. An object valued for its scent, yet very few people have ever smelled it. Its smell is known through records, chemical analysis and cuts.
Ranjatai is not the work of an artist. It is the work of a tree, a wound, and centuries of people deciding to keep rather than burn.
Olfactory Art