Essays · Olfactory Art
Dana El Masri. From Memory to A Sign.
Quê nhà không nằm trên bản đồ. Nó nằm trong mũi.
Home is not on a map. It lives in the nose.
Institute for Art and Olfaction · Institute for Art and Olfaction
Mười bảy năm trong một căn phòng
From Memory to A Sign, tên tiếng Ả Rập là من ذكرى إلى علامة, là triển lãm của Dana El Masri tại IAO Gallery, phố Chung King, Los Angeles, từ ngày 4 tháng 9 đến 23 tháng 10 năm 2026. Buổi khai mạc diễn ra tối ngày 4 tháng 9.
Triển lãm gom các tác phẩm làm từ năm 2009 đến năm 2026. Mười bảy năm. Chất liệu gồm gốm, hoa, âm thanh và mùi hương. Bên cạnh đó là những mảnh thiên nhiên El Masri nhặt được ở nhiều quốc gia, qua nhiều năm.
Trang giới thiệu gọi triển lãm là một kho lưu trữ sống. Chữ sống quan trọng. Một kho lưu trữ thường đóng lại: hồ sơ đã xong, vật đã nằm yên trong hộp. Ở đây, hoa vẫn khô dần, mùi vẫn bay hơi, âm thanh vẫn vang lên mỗi lần có người bước vào. Ký ức không được đóng khung. Nó tiếp tục thay đổi trước mắt người xem.
Một người sống ở nhiều nơi
Dana El Masri mang dòng máu Ai Cập và Liban. Bà sinh ra ở Budapest, lớn lên ở Dubai, từng sống ở Montreal và New York, và hiện sống ở Los Angeles. Bà học ngành truyền thông, rồi học chế tác nước hoa tại Grasse Institute of Perfumery ở Pháp vào năm 2010.
Năm 2014, El Masri lập Jazmin Saraï, một dòng nước hoa và dầu thơm làm theo mẻ nhỏ, không phân biệt nam nữ. Bà làm việc ở chỗ giao nhau giữa mùi hương, âm nhạc và những câu chuyện văn hoá, và thường chất vấn cách nhìn lấy châu Âu làm trung tâm trong ngành nước hoa.
Một cuộc đời như vậy khó trả lời câu hỏi quen thuộc: bạn từ đâu đến? Không có một thành phố nào đủ để làm câu trả lời. Có lẽ vì thế, triển lãm không cố vẽ một bản đồ. Nó xếp những mảnh vật nhặt được cạnh nhau, và để người xem tự thấy rằng quê nhà có thể là nhiều nơi cùng lúc.
Chữ ngoại lai
Trong ngôn ngữ của ngành nước hoa phương Tây, chữ ngoại lai xuất hiện rất thường. Nó được gắn cho những nguyên liệu đến từ nơi xa: trầm, nhựa thơm, gia vị, hoa từ các xứ nóng. Chữ ấy hứa hẹn một chuyến đi, một điều bí ẩn, một thế giới khác với thế giới của người mua.
Nhưng chữ ngoại lai luôn nói từ một chỗ đứng. Thứ lạ với người này là thứ quen với người kia. Mùi hoa trong một khu vườn ở Cairo không lạ với người lớn lên trong khu vườn ấy. Nó chỉ trở thành lạ khi được đóng chai, dán nhãn và bán cho người ở nơi khác.
From Memory to A Sign dùng khứu giác để đặt câu hỏi về định nghĩa ấy. Khi những mùi thường bị gọi là ngoại lai được trình bày như ký ức của một con người cụ thể, chúng thôi là một hình ảnh bán hàng. Chúng trở lại là thứ chúng vốn là: dấu vết của một nơi, của một buổi chiều, của một người.
Đó cũng là cách triển lãm nói về những câu chuyện bản sắc bị dịch chuyển. Người sống xa quê thường bị nhìn như người ngoài ở nơi mới, và có khi cũng thành người ngoài ở nơi cũ. Mùi là một trong số ít thứ đi theo họ mà không cần giấy tờ.
Từ ký ức đến dấu hiệu
Tên triển lãm gợi một chuyển động. Một ký ức là điều riêng, mờ, dễ mất. Một dấu hiệu là điều có thể đọc được, chỉ đường được, chia sẻ được. Đi từ cái này sang cái kia là việc mà một người nghệ sĩ làm với đời sống của mình.
Những mảnh gốm, những cành hoa, những đoạn âm thanh trong phòng là các dấu hiệu như vậy. Mỗi cái từng là một khoảnh khắc riêng. Đặt vào phòng trưng bày, chúng trở thành thứ người lạ có thể đứng trước và nhận ra một điều gì đó của chính họ.
El Masri cho rằng mùi hương có thể khiến con người cảm thấy mình được nhìn thấy, và có thể gắn kết họ với nhau. Ở một triển lãm về sự dịch chuyển, ý ấy có trọng lượng riêng. Người xem có thể không từng sống ở Dubai hay Budapest. Nhưng họ biết cảm giác ngửi thấy một mùi ở nơi xa và bỗng thấy mình như về nhà.
Mùi đi qua biên giới cũng là đề tài của Oswaldo Maciá ở Santa Fe, nơi những tấm bản đồ khổ lớn lần theo đường di chuyển của mùi trên khắp hành tinh. El Masri làm một bản đồ nhỏ hơn: bản đồ của một người.
Seventeen years in one room
From Memory to A Sign, in Arabic من ذكرى إلى علامة, is Dana El Masri's exhibition at IAO Gallery on Chung King Road, Los Angeles, from 4 September to 23 October 2026. It opened on the evening of 4 September.
The show gathers works made between 2009 and 2026. Seventeen years. The materials are ceramics, flowers, sound and scent, alongside fragments of nature El Masri has collected across countries and years.
The gallery text calls it a living archive. The word living matters. An archive usually closes: the file is complete, the object rests in its box. Here, the flowers keep drying, the scent keeps evaporating, the sound plays again whenever someone enters. Memory is not framed. It keeps changing in front of the viewer.
A life in many places
Dana El Masri is of Egyptian and Lebanese descent. She was born in Budapest, grew up in Dubai, has lived in Montreal and New York, and is now based in Los Angeles. She studied communication, then trained in perfumery at the Grasse Institute of Perfumery in France in 2010.
In 2014 she founded Jazmin Saraï, a line of small batch, unisex perfumes and oils. Her work sits where scent, music and cultural stories meet, and it often questions the Eurocentric view of perfumery.
A life like this makes the familiar question hard: where are you from? No single city is enough of an answer. Perhaps that is why the show does not try to draw a map. It sets gathered fragments side by side and lets visitors see that home can be several places at once.
The word exotic
In the language of Western perfumery, the word exotic appears often. It is attached to materials from far away: resins, spices, flowers from hot countries. The word promises a journey, a mystery, a world other than the buyer's.
But exotic always speaks from a position. What is strange to one person is familiar to another. The flowers of a garden in Cairo are not strange to someone who grew up in that garden. They become strange only when bottled, labelled and sold to someone elsewhere.
From Memory to A Sign uses smell to question that definition. When scents often called exotic are presented as the memories of one specific person, they stop being a sales image. They return to what they are: the trace of a place, an afternoon, a person.
This is also how the show speaks of displaced identities. People who live far from where they started are often seen as outsiders in the new place, and sometimes become outsiders in the old one too. Scent is one of the few things that travels with them without papers.
From memory to sign
The title suggests movement. A memory is private, blurred, easily lost. A sign can be read, can point the way, can be shared. Moving from one to the other is what an artist does with a life.
The ceramics, the flowers, the fragments of sound in the room are such signs. Each was once a private moment. Placed in a gallery, they become something a stranger can stand before and recognise something of their own.
El Masri holds that scent can make people feel seen and can bring them together. In a show about displacement, the idea carries weight. Visitors may never have lived in Dubai or Budapest. But they know what it is to catch a smell far away and suddenly feel at home.
Smells crossing borders are also the subject of Oswaldo Maciá in Santa Fe, where large maps trace how scent travels across the planet. El Masri draws a smaller map: the map of one person.
Olfactory Art