Essays · Contemporary Art
Janet Cardiff. The Missing Voice (Case Study B).
Hai con phố chồng lên nhau: một con phố thật, một con phố đã thu.
Two streets overlap: one real, one recorded.
courtesy Artangel · Artangel
Bắt đầu từ một thư viện
Năm 1999, Artangel mời nghệ sĩ Canada Janet Cardiff làm một tác phẩm ở East London. Kết quả là The Missing Voice (Case Study B), một cuộc đi bộ có âm thanh, dài khoảng 45 phút.
Điểm xuất phát là Whitechapel Library. Người tham gia nhận một máy nghe và tai nghe, rồi bắt đầu nghe. Một giọng phụ nữ vang lên, rất gần, gần như thì thầm. Giọng ấy bảo người nghe đi theo mình.
Từ đó, người nghe rời thư viện, đi qua khu Spitalfields về phía khu tài chính City of London. Trên đường có những cửa hàng quần áo, những sạp báo, một nhà thờ vắng người, và một sảnh ga tàu đông đúc. Giọng nói dặn khi nào rẽ, khi nào dừng, khi nào nhìn lên.
Thư viện ấy đóng cửa năm 2005. Toà nhà nay là một phần của Whitechapel Gallery. Nhưng tác phẩm vẫn còn.
Hai lớp âm thanh
Điều đặc biệt nằm ở cách âm thanh được ghi. Tiếng trong tai nghe không chỉ có giọng nói. Còn có tiếng bước chân, tiếng xe, tiếng người trò chuyện, tiếng còi xa. Những âm thanh ấy được thu ngay trên chính con đường người nghe đang đi.
Kết quả là người nghe nghe thấy hai con phố cùng lúc. Một con phố thật, đang ở quanh mình, với tiếng động của hôm nay. Một con phố đã được thu, với tiếng động của một ngày khác. Hai lớp chồng lên nhau đến mức nhiều lúc không biết tiếng nào là thật.
Có người quay đầu lại vì tưởng có ai đi sau lưng. Có người dừng lại vì tưởng xe sắp đến. Thân thể phản ứng với âm thanh trước khi đầu kịp phân biệt.
Cardiff dùng chính khoảng mơ hồ đó làm chất liệu. Tác phẩm không nằm trong tai nghe, cũng không nằm trên phố. Nó nằm ở chỗ hai thứ gặp nhau.
Một người phụ nữ mất tích
Câu chuyện trong The Missing Voice xoay quanh một người phụ nữ mất tích. Có giọng của một thám tử. Có những đoạn như lời thú nhận. Có những đoạn như phỏng đoán, và những đoạn như giấc mơ. Câu chuyện không đi theo một đường thẳng.
Giọng Cardiff lúc thì kể, lúc thì hỏi, lúc thì như nói với chính mình. Người nghe không được biết hết. Họ chỉ nhận từng mảnh, trong khi chân vẫn bước theo lời dặn.
Cái tên của tác phẩm có thể hiểu theo hai cách. Người mất tích là người phụ nữ trong truyện. Nhưng giọng nói cũng là một thứ vắng mặt: nó ở trong tai, mà người nói thì không ở đó. Người nghe đi cạnh một người không có thật trên phố.
Tác phẩm vì thế vừa giống một truyện trinh thám, vừa giống một buổi đi dạo với một người bạn đã rời xa.
Vẫn có thể nghe
Hơn hai mươi năm sau, The Missing Voice vẫn chưa kết thúc. Artangel đưa ba phần của cuộc đi bộ lên mạng để ai cũng có thể nghe hoặc tải về. Người nghe bắt đầu từ Whitechapel Gallery và đi lại đúng lộ trình cũ.
Chỉ có điều con phố đã khác. Cửa hàng đổi chủ. Toà nhà mới mọc lên. Tiếng động của năm 1999 trong tai nghe nay càng cách xa tiếng động của hôm nay. Tác phẩm không đổi, nhưng khoảng cách giữa hai lớp âm thanh ngày càng rộng.
Có thể nói thời gian đã tự viết thêm vào tác phẩm. Ban đầu nó là một câu chuyện về người mất tích. Giờ nó còn là bản ghi của một East London đã mất.
Những tác phẩm biết giữ lại một khoảnh khắc để người sau quay lại, như The Anemoia Device của Cyrus Clarke, đều cho thấy điều này: ký ức không nằm yên. Mỗi lần được mở ra, nó gặp một hiện tại mới.
Starting from a library
In 1999 Artangel invited the Canadian artist Janet Cardiff to make a work in East London. The result was The Missing Voice (Case Study B), an audio walk of about 45 minutes.
It began at Whitechapel Library. Participants received a player and headphones and pressed play. A woman's voice came through, very close, almost a whisper. The voice asked the listener to follow.
From there the listener left the library and walked through Spitalfields towards the City of London. Along the way: clothing shops, news stands, an empty church, a crowded station concourse. The voice said when to turn, when to stop, when to look up.
The library closed in 2005. The building is now part of Whitechapel Gallery. The work remains.
Two layers of sound
What sets it apart is how the sound was recorded. The headphones carry more than a voice: footsteps, traffic, people talking, a distant siren. These sounds were recorded on the very route the listener is walking.
So the listener hears two streets at once. The real one, all around, with today's noise. And the recorded one, with the noise of another day. The layers overlap so closely that it is often unclear which sound is real.
Some people turn round, sure someone is behind them. Some stop, sure a car is coming. The body reacts to sound before the mind can sort it out.
Cardiff uses that uncertainty as her material. The work is not in the headphones, nor in the street. It is where the two meet.
A missing woman
The story centres on a woman who has gone missing. There is a detective's voice. There are passages like confession, others like conjecture, others like dream. It does not run in a straight line.
Cardiff's voice tells, asks, and sometimes seems to talk to itself. The listener never learns everything, only fragments, while their feet keep following instructions.
The title can be read two ways. The missing one is the woman in the story. But the voice is also an absence: it is in your ear, and the speaker is not there. The listener walks beside someone who is not on the street.
The work is part detective story, part walk with a friend who has gone away.
Still audible
More than twenty years on, The Missing Voice has not ended. Artangel has put its three parts online to stream or download. Listeners start at Whitechapel Gallery and retrace the original route.
Only the street has changed. Shops have new owners. New buildings have gone up. The noise of 1999 in the headphones drifts further from the noise of today. The work stays the same, but the gap between its two layers keeps widening.
Time, you could say, has written itself into the work. It began as a story about a missing woman. It is now also a record of an East London that is gone.
Works that hold a moment for others to return to, like Cyrus Clarke's The Anemoia Device, all show the same thing: memory does not stay still. Each time it is opened, it meets a new present.
Contemporary Art